«Aybim tizimni yaxşilaşga uringanim» – Sergey Furgal 22 yilga qamaldi
|15:44 / 12.02.202324 62810 min
Rossiyaning Xabarovsk ölkasi sobiq gubernatori Sergey Furgal 2000-yillar boşidagi qotillikni taşkil etişda aybdor deb topilib, 22 yil muddatga ozodlikdan mahrum etildi. Furgal 2020 yilda qölga olingan va bu voqea ortidan ölkada boşlangan ommaviy namoyişlar bir neça oy davom etgandi.
Foto: Anatoliy Jdanov / Kommersant’ / Sipa USA / Vida PressFoto: Anatoliy Jdanov / Kommersant’ / Sipa USA / Vida Press
Prokuror Furgal uçun 23 yillik qamoq jazosi söragandi, sud esa hukmda bir yil kamroq jazo berdi. Xabarovskning sobiq rahbari sudda aybiga iqror bölmadi va bu hukmni uyatli deb atadi.
2000-yillardagi qotillikda ayblov
Furgal ustidan sud işi Moskva oblastidagi Liberets rayon sudida körib çiqildi va aynan şu yerda hukm öqildi. 2 fevral kuni sudyalar hay’ati Furgalni tadbirkor Aleksandr Smolskiyga suiqasdda aybdor deb topdi. Şuningdek, sobiq gubernator boşqa tadbirkorlar Yevgeniy Zori va Oleg Bulatovga nisbatan qotillikni taşkil etişda ham aybdor deb topildi. Ayblovga köra, 2000-yillarda Furgal bu tadbirkorlar bilan biznes olamida raqobatlaşgan.
«Balki bolalarimiz odil sudlovni körar...»
Har uç holat böyiça sudyalar Furgalga berilgan jazoni yengillatiş imkoni yöqligini bildirgan. Öz ustidan çiqarilgan hukmni eşitgan Furgal esa qafasda turib sudyalar uçun u uyalayotganini aytdi.
Furgal ikki yildan buyon öziga nisbatan ayblovlarni uyuştirilgan va siyosiylaştirilgan deb aytib keladi. Hukm öqilgan sud majlisida ham u aybini tan olmadi. «Mening aybim şunçaki tizimni yaxşilaşga intilganim», dedi söngsöz örnida sobiq gubernator.
U sud jarayonida öziga çiqarilgan hukmni «adolatning butkul ölişi» deb atadi. «Bu adolatning butkul ölişi bölsa, nimanidir muhokama qiliş mumkinmi? Şunçaki ijobiy nimadir paydo bölişini kutişga majburmiz. Balki bolalarimiz, balki nabiralarimiz odil sudlovni körar», deya Furgalning sözlarini keltirgan «Furgal ştabi» Telegram-kanali.
Öta oğir jinoyatda ayblov
Sudyalar hukm çiqarilgaç, Furgaldan hukm tuşunurlimi, deb söraşdi. «Örtoq sudya, hukm-ku tuşunardi, faqat bir narsani tuşunmayapman: bunday qaror çiqarganingiz uçun uyalmayapsizmi?» degan Furgal.
Furgal ayblanayotgan jinoyatlar Rossiyada öta oğir jinoyatlar hisoblanadi va bunday jinoyatlar uçun bir umrlik qamoq jazosi söraladi. Ammo jinoiy javobgarlikka tortiş muddati 15 yildan ötib ketgani uçun prokuror unga bir umrlik qamoq söray olmasdi. Şu bois 23 yil jazo söradi va sud 22 yilga hukm çiqardi.
Furgal işi böyiça qolgan aybdorlar Marat Qodirov, Andrey Paley va Andrey Karepov ham uzoq muddatlarga qamaldi.
Mavzuga oid
Marat Qodirov. 2020 yil. Foto: Anton Novoderejkin / TASS
Karepov 21 yil, Paley 17 yil, Qodirov 9,5 yil oldi. Ularning barçasi jazoni qattiq tartibli koloniyada ötaşi belgilandi. Ular ham öz aybiga iqror bölmagan. Sergey Furgalning himoyasi sud hukmidan arz qilib, oqlovga erişmoqçi.
Sergey Furgal va Andrey Karepov. 2022 yil
Anatoliy Jdanov / Kommersant’ / Sipa USA / Vida Press
Furgal nimada ayblangandi?
Ayblovda Xabarovsk oblasti sobiq gubernatori Sergey Furgal 2004-2005-yillarda tadbirkorlar Yevgeniy Zori va Oleg Bulatovni öldirgan va yana bir tadbirkor Aleksandr Smolskiyga suiqasd uyuştirgan jinoiy guruh rahbari ekani aytilgan. Tergov göyoki Furgal bu jinoyatlarni öz tijoriy manfaatlari uçun amalga oşirganini isbotlagan.
Tergovga köra, Furgal tijoriy hamkori Nikolay Mistryukov bilan birgalikda metallom qabul qiliş punktlariga egalik qilgan va ularga raqobatçi bölgan tadbirkor Aleksandr Smolskiyni yöqotmoqçi bölgan. Tergov xulosasiga köra, Smolskiy bölgan garajga hujum qilingan vaqtda uning özi ham içkarida bölgan. Garajga ikkita granata taşlangan. Bitta granata darvoza oldida portlagan, ikkinçisi esa garaj içiga tuşib portlamagan. Şu sabab Smolskiy tirik qolgan. Tergovga köra, bu voqeadan keyin Smolskiy metall sotib oliş narxini pasaytirgan.
Tergov xulosasida aytilişiça, keyinçalik Furgal va şerigi Mistryukov temirbeton zavodini qölga kiritgan tadbirkor Yevgeniy Zorini uzoq davom etgan suddagi kelişmovçilikdan keyin öldirtirişadi. «Jabrlanuvçi tortişuvli obekt böyiça sud hukmi öqilişidan bir kun avval otib ketiladi. Bu qotillikni jinoiy guruh a’zolaridan biri Paley taşkillaştiradi. U ham hozirda qamoqqa olingan», deyiladi xulosada.
2004 yilda Furgal, Mistryukov va sobiq gubernatorning yana bir hamkori Oleg Bulatov Zorining ölimidan keyin oçilgan jinoiy iş doirasida qölga olinadi. Lekin yetarli isbot topilmagani uçun iş yopiladi.
Tergovga köra, sobiq militsiya xodimi bölgan Bulatov ham şeriklari Zorini öldirişni taşkil qilişda gumonlanganini aytadi. Uning «gullab qöyişi»dan qörqqan Furgal va Mistryukov esa Bulatovni öldirişni yana Paleyga buyurişadi.
Bulatov uyi oldida otib ketiladi. Uni hali tirikligida voyaga yetmagan qizi körib qoladi, ammo olgan jarohati sabab voqea joyida halok böladi.
«Xalq gubernatori»
Sergey Furgal Rossiyadagi kam sonli çinakamiga xalq tomonidan saylangan gubernator ekani aytilardi. 2018 yilgi gubernatorlik saylovlarida Furgal Jirinovskiy yetakçiligidagi Liberal-demokratlar partiyasidan öz nomzodini ilgari surib, Kreml qöllayotgan nomzodlarni mağlub etgan tört gubernatordan biriga aylanadi.
Xabarovsk ölkasi gubernatori Sergey Furgal lavozimga kirişiş marosimida. Xabarovsk, 2018 yil 8 sentabr
Dmitriy Morgulis / TASS
2020 yil 9 iyul kuni Furgalni işga ketayotganida Xabarovskda qölga olib, samolyotda Moskvaga olib ketişadi. Sobiq gubernator öşandan buyon «Lefortovo» qamoqxonasida saqlanayotgandi.
Öşa vaqtda BBC'ning Rossiya prezidenti administratsiyasidagi manbasi Furgalning qölga olinişiga öz ixtiyori bilan gubernatorlikdan ketişni istamaganini sabab qilib keltirgan. Furgalning Xabarovskda obrösi baland bölgani uçun uning qölga olinişi ölkada jiddiy namoyişlarga olib keladi. Dastlabki kunlarda ön minglab xabarovskliklar Furgalni qöllab namoyişga çiqişdi, keyinçalik norozilik aksiyalari bir neça oy davom etdi.
Ekspertlar fikriça, Sergey Furgal 2018 yilgi Xabarovsk gubernatorligi uçun saylovda ölka rahbariyati bilan kelişgan va yutqazişi aniq bölgan «ötkinçi nomzod» sifatida qaraladi. «Reja böyiça» Furgal ölkaning Kreml tomonidan qöllab-quvvatlanadigan amaldagi gubernatori Vyaçeslav Şportga yutqazib berişi kerak bölgan, ammo oxir-oqibat saylovda yutib ketgan.
«Prezidentning odami»
Mutaxassisligi böyiça vraç-nevrolog bölgan sobiq tadbirkor Sergey Furgal 2007 yildan 2018 yilgaça Rossiya Davlat dumasiga LDPRdan saylangan deputat bölgan.
«Prezident administratsiyasi uzoq vaqt u bilan işlagan. Furgal vazifalarni bajarar va doim prezidentning odami ekanini aytgan», deydi BBC bilan suhbatda Tinç okeani davlat universiteti professori Ildus Yarulin.
Ildus Yarulin Xabarovsk gubernatori qölga olinganda ham VVS bilan suhbatda bu voqealar haqida fikr bildirgandi.
«Bu sabab emas, bahona. Hoynahoy bu haqda «matroslarça sukut saqlovçilar» körsatma bergandir. Metallni qayta işlaş sohasi kriminalga juda yaqin soha», degan professor. Yarulin Furgal 1990-yillardayoq huquqni muhoqaza qiluvçi organlar nazariga tuşganiga işonmaydi. «Aks holda u qanday qilib uç muddat deputatlikka saylangan?» degandi bu haqda professor.
Furgal va boşqa sudlanuvçilar öz aybini tan olmadi. Ular öz işlarini sudyalar hay’ati körib çiqişini söraşdi. Faqat Mistryukovdan taşqari – u sudgaça kelişuv imzolab, tergov bilan hamkorlik qilişga tayyorligini bildirgan. Mistryukov boşqa ayblanuvçilarga qarşi körsatma bergaç, uning işi alohida köriladigan böldi.
Nikolay Mistryukov Basman sudida. 2020 yil
Kirill Zikov / Agenstvo «Moskva»
Furgal sudda sobiq hamkori Mistryukov öziga va boşqalarga tuhmat qilib ozod bölmoqçi ekanini aytdi.
«Mamlakatning şarmandali holatini körib qöyişsin»
LDPR partiyasining vafot etgan sobiq rahbari Vladimir Jirinovskiy Furgalning qölga olinişi sabab liberallar partiyasi dumadan ketişi bilan tahdid qilgandi.
«Agar çindan 2004-2005 yilda u qandaydir jinoyat qilgan ekan, 15 yil nimani kutdingiz? Uning qölga olinişi ham notöğri holda amalga oşirildi. U jinoyatçi emas, gubernator. U heç qayerga qoçib ketayotgani yöq-ku?! Banditlar bilan şunaqa munosabatda bölişadi. Furgalni heç qaçon partiya safidan çiqarmaymiz. Bu bizga berilgan zarba böldi. Xabarovsklik saylovçilar Furgal ölka tarixidagi eng zör gubernator bölganini körişsin.
Öylaymanki, gubernatorimizning qölga olinişiga barça partiyadoşlarimiz munosabat bildirişadi. Kerak bölsa, LDPR dumadan çiqib ketadi, odamlar mamlakatdagi şarmandali ahvolni körib qöyişsin», degandi u.
Qamalgan gubernatorlar
Sönggi 10 yil davomida Rossiyada köplab gubernatorlar qamalgan. Tula oblastining sobiq rahbari Vyaçeslav Dudka, Bryansk rahbari Nikolay Denin, Saxalin gubernatori Aleksandr Xoroşavin, Komi Respublikasi sobiq rahbari Vyaçeslav Gayzer va Kirov oblasti sobiq rahbari Nikita Belix şular jumlasidan. Yana köplab gubernatorlar hukmlarini kutişmoqda, Çelyabinsk sobiq gubernatori Boris Dubrovskiy esa tergovdan qoçib yuribdi.
