8 mlrddan oshgan insoniyatni to‘ydirish uchun dunyo supermarket rastalarida katta va yaltirab, ishtahani ochib turadigan meva va sabzavotlar ko‘payib boryapti. Biroq tadqiqotlarga ko‘ra, bunday meva va sabzavotlar tarkibidagi ozuqaviy moddalar 70 yil oldingilaridan 38 foizgacha kamaygan.
Taqchillashgan oziq moddalari
Dehqonchilik mahsulotlari tarkibidagi oziq moddalarning kamayishi haqidagi ilk yirik tadqiqotlardan birini 2004 yilda Texas universiteti olimlari o‘rganishgan. Ular 43 xil ekinni 1950 va 1999 yillarda yig‘ilgan USDA ozuqaviy moddalar ma’lumotlari bilan taqqoslashgan. Tanlab olingan ekinlarda 13 xil ozuqaviy modda miqdori o‘zgargani aniqlangan.
Jumladan, B2 vitamini — 38 foiz, kalsiy — 16 foiz, temir moddasi — 15 foiz, fosfor — 9 foiz, protein — 6 foizgacha kamaygani qayd etilgan. Xususan, brokkoli, karam, xantalda kalsiy; bodring va sholg‘omda temir moddasi; C vitamini miqdori esa turli ko‘katlarda qisqargan.
Foods jurnalining 2022 yil yanvar sonida chiqqan tadqiqotlarda ham shunday holat kuzatilgan. Avstraliyada yetishtirilgan shirin makkajo‘xori, qizil kartoshka, gulkaram, yashil loviya, yashil no‘xat va no‘xatlarda temir moddasi 30 foizdan 50 foizgacha kamaygan.
Scientific Repors jurnalining 2020 yilgi sonidagi tadqiqotda esa don mahsulotlaridagi oziq moddalar kamaygani isbotlangan. Bug‘doy tarkibidagi protein miqdori 1955 yildan 2016 yilgacha 23 foizgacha pasaygan bo‘lsa, marganets, temir, rux va magniyda ham sezilarli pasayish kuzatilgan.
Oziq moddalarning kamayishi kimga qanday ta’sir qiladi?
Dunyo olimlari odamlarni ko‘proq ho‘l meva va sabzavotlar iste’moliga chaqirayotgan bir paytda, mahsulotlarning tobora to‘yimsiz bo‘lib borayotgani tashvishli holat.
