Kaşfiyot haqidagi tadqiqot Nature Astronomy jurnalida eʼlon qilindi. Olimlar ZTF J0440+2325 deb nomlangan tizimni örganib, yulduz bilan unga juda yaqin joylaşgan hamrohi örtasida barqaror modda almaşinuvini aniqlagan.
Tizimning asosiy yulduzi - Quyoşdan kiçik va sovuqroq bölgan qizil mitti. Uning yöldoşi esa qönğir mitti - massasi sayyoranikidan kattaroq, ammo oddiy yulduz kabi vodorod sintezini barqaror davom ettiriş uçun yetarli bölmagan osmon jismi.
Juftlikning aylaniş davri bir yarim soatdan ham qisqa. Taqqoslaş uçun, Quyoşga eng yaqin sayyora - Merkuriy bir marta aylanib çiqişi uçun 88 sutka kerak böladi.
Olimlar beşta spektral diapazondagi kuzatuvlar orqali qizil mittida atrofiga nisbatan ança issiq va yorqin doğ borligini aniqlagan. Tadqiqotçilar buni qönğir mittidan oqib kelayotgan moddaning yulduz sirtiga tuşişi bilan izohlamoqda.
Hisob-kitoblarga köra, issiq doğning diametri tizimgaça bölgan masofaga qarab 6 700–10 000 kilometr bölişi mumkin. Demak, bu ölçam bevosita suratdan emas, kuzatuvlar va modellaştiriş asosida baholangan.
Kaşfiyotning asosiy jihati - hamroh jismning tezda parçalanib, yulduzga qöşilib ketmayotganidir. Aksinça, u moddasini sekin va barqaror ravişda yöqotmoqda.
Odatda yulduzga juda yaqin kelgan sayyora yoki qönğir mitti tez orada yutib yuborilişi mumkin, deb qaraladi. Yangi kuzatuv esa ayrim şaroitlarda boşqa ssenariy ham mavjudligini körsatdi: yulduz yöldoşini juda uzoq vaqt davomida asta-sekin «isteʼmol qilişi» mumkin.
Tadqiqotçilarning baholaşiça, bunday jarayon ehtimol milliardlab yil davom eta oladi. Bu - kuzatuv orqali töliq ölçangan vaqt emas, tizimning xususiyatlariga asoslangan ilmiy xulosa.
Natijalar yulduzlarga yaqin joylaşgan osmon jismlarining kelajagini tuşunişga yordam beradi. Biroq uşbu kaşfiyotning özi Quyoş kengayganida Yerni aynan qanday taqdir kutişini belgilab bermaydi: ikki tizimning massasi, ölçami va şaroitlari farq qiladi.
