2022 yil oxirida Çet elliklar markaziy reyestri Germaniyada yaşovçi fuqaroligi bölmagan şaxslar yoki fuqaroligi bölmagan şaxslarning rekord sonini qayd etdi. Bu haqda 10 mart, payşanba kuni Federal statistika boşqarmasi ma’lum qildi. Yil yakuni böyiça 29 ming 455 nafar fuqaroligi bölmagan şaxslar röyxatga olingan bölsa, ularning törtdan bir qismi voyaga yetmaganlardir.
2005 yildan 2013 yilgaça Germaniyada fuqaroligi bölmaganlar soni 13 000 dan 14 000 kişigaça özgargan. Ösiş birinçi marta 2014 yilda, mamlakat öz tarixidagi eng katta qoçqinlar tölqinini boşdan keçirganida körindi. Sakkiz yil içida fuqaroligi bölmaganlar ikki baravar köpaydi.
Birlaşgan Millatlar Taşkilotining Fuqaroligi bölmagan şaxslarning maqomi töğrisidagi konvensiyasiga köra, agar heç bir davlat qonunga köra ularni öz fuqarosi deb hisoblamasa, fuqarolar fuqaroligi yöq deb hisoblanadi. Mutaxassislar fuqarolik töğrisidagi qonunlardagi jinsiy, irqiy yoki diniy kamsitişlarni şaxsning fuqaroligi yöqligining asosiy sabablaridan biri sifatida körsatmoqda.
Ayrim mamlakatlarda ayollar öz fuqaroligini farzandlariga ötkaziş huquqiga ega emas. Şunday qilib, Suriyada bolaning fuqaroligi faqat suriyalik otaning fuqaroligi bilan belgilanadi. Agar erkak otalikni tan olmasa yoki otalikni belgilaşning iloji bölmasa, bolaning fuqaroligi yöq böladi.
Federal statistika boşqarmasi ma’lumotlariga köra, 2022 yilda Germaniyada 4860 nafar fuqaroligi bölmagan bola tuğilgan, bu 2014 yilga nisbatan 1310 nafarga köp. Bu tendensiya xorijda ham sezilarli: xuddi şu davrda fuqaroligisiz tuğilgan bolalar soni 11 100 dan 24 595 taga oşgan. Ularning 48 foizi Suriyada tuğilganlar.
Fuqaroligi bölmagan şaxslar mamlakat fuqarolariga qaraganda ança kam huquqlarga ega. Ta’lim va mehnat, soğliqni saqlaş va ijtimoiy ta’minot sohalarida çeklovlar sezilarli. Ularning yaşaş mamlakatida qonuniy maqom olişlari qiyinroq. Germaniyada çet ellik ota-onalarning farzandlari, agar ota-onadan biri Germaniyada sakkiz yil yaşamasa va doimiy yaşaş huquqiga ega bölmasa, Germaniya fuqaroligini ololmaydi.
