Zilzila ğulğulasi, Toşkentga yangi hokim, “Özavto”ga eski rais - hafta dayjesti
|15:02 / 26.03.202333 00812 min
“Özbekiston temir yöllari” qurayotgan köprik quladi. “Şapka”lar davrida “Özavtosanoat”ni boşqargan mansabdor lavozimiga qaytdi. Ikki sobiq hokim korrupsioner deb e’lon qilindi, korrupsioner bölgani avvalroq isbotlangan boşqa bir amaldor esa eski lavozimiga qaytib, yana korrupsiya gumoni bilan qamoqqa olindi.
Hafta ança xavotirli ötgani bilan ajralib turdi. Köpçilik ketma-ket ikki keça röy bergan kuçli zilzilalar sabab bir neça kun xotirjam uxlay olmadi. Orada bir sutka farq bilan ikki marta 5 balli zilzila röy berişi – Özbekiston uçun noyob holat.
Har ikki safar ham Toşkentda köp qavatli uyda yaşovçilarning bir qismi şoşilinç taşqariga çiqdi. Tabiiyki, qörquv va xavotirning kuçli bölişida ötgan oy Turkiya va Suriyada röy bergan vayronkor yer silkinişlarining örni bor.
Baxtimizga, respublika hududida zilziladan jabrlanganlar haqida xabarlar bölmadi. Lekin talafotlar haqida bunday deb bölmaydi. 21 martdagi birinçi yer silkinişidan keyin Favqulodda vaziyatlar vazirligi Özbekiston hududida heç qanaqa köngilsiz hodisa kuzatilmagani, bino-inşootlarga zarar yetmaganini ma’lum qildi. Lekin ikkinçi zilziladan keyin bunaqa bayonot bölmadi.
Ikkinçi kuçli silkiniş 23 martga ötar keçasi kuzatildi. Xuddi şu kuni Qoraqalpoğistonning Amudaryo tumanida yangi qurilayotgan temiryöl köprigining bir qismi qulab tuşdi. Tuman hokimligining xabarida hodisa sabablari hozirça noma’lum ekani, buni örganiş uçun Toşkentdan mutaxassislar çaqirilgani aytildi. Ma’lumot uçun, köprikning buyurtmaçisi ham, quruvçisi ham – “Özbekiston temir yöllari” kompaniyasi.
Şu kuni zilzila Toşkentda ham kiçik talafot keltirgani haqida internetda tarqalgan xabar rad etildi. Ma’lum bölişiça, Yaşnobod tumanidagi yangi qurilgan köp qavatli uyning fasadi köçib tuşişiga yer silkinişining aloqasi yöq. Fasadning öpirilişi ança avvalroq röy bergan, bu borada uyni qurgan kompaniya va quriliş materialini sotgan firma örtasida sud ham bölib ötgan. Muammo faqat dekorativ xarakterda ekani, binoning mustahkamligiga ta’siri yöqligi aytildi.
Yer silkinişlari kuçi yaxşiroq sezilgan qöşni mamlakatlarda esa aniq talafotlar kuzatildi. 21 martdagi zilzilaning episentri bölgan Afğonistonda va unga tutaş Pokistonda öndan ortiq kişi halok bölgani, önlab uylarga zarar yetgani ma’lum
Mavzuga oid
. Keyingi zilzila markazi bölgan Tojikistonda esa uç kişi jabrlangan, 60 dan ortiq çorva mollari
Şanba kuni Toşkentda bölib ötgan matbuot anjumanida soha vakillarining ma’lum qilişiça, Özbekistonda 6 balldan 8 ballgaça bölgan kuçli zilzilalar oxirgi 10 yilda 6 marta sodir bölgan. Bular natijasida 16 kişi halok bölgan, 54 kişi jabrlangan. Iqtisodiy zarar esa 84 mlrd sömni taşkil etgan. Rasmiylar keyingi kunlarda kuçli zilzila kutilayotgani haqidagi xabarlarni rad etdi. Bu raddiya bitta asos ustiga qurilgan: zilzilalarni bir neça kun oldindan başorat qiliş imkonsiz. Şunga köra, bunday miş-mişlarga asossiz vahima tarqatiş deb qaraladi.
Haqiqatan ham, ilm-fan haligaça yer silkinişlarini yetarliça oldindan başorat qilişning uddasidan çiqa olmayapti. Nisbatan aniqroq ma’lumotni faqatgina soniyalar qolgandagina biliş mumkin. Özbekistonliklar şu hafta zamonaviy texnologiyalarning bu yutuğidan birinçi marta foydalandi. Gap şundaki, Özbekistonda Android operatsion tizimida işlovçi smartfonlarning egalari ilk marta zilzila haqida ogohlantiriş oldi. Ogohlantiriş har ikkala safar yer silkinişlari sezilişidan taxminan bir daqiqa oldin, ayrimlarga esa bir neça soniya qolganda yetib bordi.
Google bu foydali tizimni 2020 yilda işga tuşirgan. 2021 yilda bu tizim amal qiladigan davlatlar soni 90 tadan oşib, ular orasiga Özbekiston ham qöşilgan. Bunday imkoniyat iPhone egalarida yöq: ular bunday ogohlantiriş oliş uçun qöşimça dastur örnatişi kerak, lekin bu dasturlarning hammasi ham Android'dagi içki sozlamaçalik yaxşi işlamasligi mumkin.
Toşkentga yangi hokim, “Özavtosanoat”ga eski rais
Siyosiy sahnada haftaning asosiy voqeasi tayinlovlar bilan boğliq böldi. “Özavtosanoat” raisi Şavkat Umrzoqov Toşkent şahri hokimi lavozimiga ötkazildi. Özbekiston avtomobil sanoatiga 5 yildan beri rahbarlik qilib kelgan, undan avval Boş prokuraturada Uyuşgan jinoyatçilik va korrupsiyaga qarşi kuraşiş bölimini boşqargan Umrzoqovning Toşkent şahriga hokim bölişini jamoatçilik xursandçilik bilan qarşi oldi deb bölmaydi. Çunki uning boşqaruvi davrida ham avtomobilga uzundan uzun navbatlar saqlanib qoldi, budjet sedanlar butkul sotuvdan olib taşlandi. Hatto bor modellar ham uç oydan beri sotilayotgani yöq.
Umrzoqovning örniga “Özavtosanoat”ning avvalgi rahbari Uluğbek Röziqulov lavozimiga qaytarilgani esa aniq salbiy qabul qilindi. Röziqulov maşinaning tezroq çiqişi uçun emas, hatto şartnoma oliş uçun ham “şapka” beriş kerak bölgan yillarda – 2015 yildan 2017 yilgaça “Özavtosanoat”ni boşqargan. Keyin esa “Özbekiston havo yöllari”ga rahbarlik qilgan. U 2018 yil boşida, 52 özbekistonlik avtobusda yonib ketgan Aqtöbe fojiasidan keyin tanqidlar bilan milliy aviakompaniyadan ketkazilgan edi. Şundan beri Uluğbek Röziqulov Özbekistonning Indoneziyadagi elçisi lavozimida işlayotgandi.
Şu hafta amaldorlarga oid yana bir kambek haqida ma’lumot paydo böldi. Eng korrupsiyaga botgan davlat organlaridan biri – Taşqi mehnat migratsiyasi agentligi direktori Afzal Ermatov 2022 yil 1 noyabrida “vazifasini bajaruvçi” qöşimçasidan xalos bölib, agentlikning tölaqonli rahbariga aylangan. E’tiborlisi, u 2010 yildan 2013 yilgaça ham şu lavozimda işlagan edi. Lekin uning lavozimga tölaqonli va rasman qaytgani haqida heç qayerda ma’lumot berilmagan.
Şunisi e’tiborliki, 2022 yil 8 noyabrda kuçga kirgan davlat xizmati töğrisidagi qonunga asosan, korrupsion jinoyati uçun sudlangan şaxslar davlat xizmatiga işga qabul qilinişi mumkin emas. Afzal Ermatov esa 2018 yilda firibgarlik va juda köp miqdorda pora beriş moddalari bilan ayblanib, jarimaga tortilgan. Manbalarimiz bergan xabarga köra, u yana jinoyat işi figuranti sifatida qamoqqa olingan. Agentlik direktori şu yil yanvarda söroqqa çaqirilgan va öşandan beri işga çiqmayapti.
Bu jinoyat işi Janubiy Koreyaga işga yuboriş bilan boğliq bölişi mumkin. Eslatib ötamiz, xuddi şu jarayondagi korrupsiya sabab 2019 yilda Migratsiya agentligining sobiq direktori va boşqa mansabdorlari uzoq muddatlarga qamalgan edi.
Yakunlanayotgan hafta davomida yana ikki mansabdorga nisbatan sud hukmlari e’lon qilindi. 2016-2019 yillarda Qarşi şahri hokimi bölgan Jamşid Fozilov mansab vakolatini suiiste’mol qiliş va noqonuniy yer ajratiş kabi jinoyatlarda aybdor deb topilib, 4 yilga ozodlikdan mahrum etildi. Şunga öxşaş moddalar bilan sudlangan Asaka tumani sobiq hokimi Mansur Alixonov esa qamalmaydigan böldi: unga 3 yil muddatga ozodlikni çeklaş jazosi tayinlandi.
Mansur Alixonovga berilgan jazo va avvalroq Prezident administratsiyasi rahbari Sardor Umrzoqov aytgan holatlar örtasida nomuvofiqlik bordek körinadi. Umrzoqov ötgan yili sentabrdagi yiğilişlardan birida aytgan gaplarga köra, Alixonov hokimlik qilayotgan tumanda yer ajratiş masalasida 56 ta qaror bilan 2 390 gektar yer noqonuniy ajratilgan, yer bilan boğliq noqonuniy holatlar böyiça 1,5 yil içida 15 ta jinoiy iş qözğatilgan. “Çiqib keting zaldan, bu zalda ötirişga haqqingiz yöq”, – degandi öşanda administratsiya rahbari.
Taşqi siyosat
Rossiya prezidenti Vladimir Putin va Xitoy raisi Si Jinping Markaziy Osiyoga taşqaridan aralaşuvlar bölişiga yöl qöymasligini aytib bayonot berdi. Ğarbga qaratilgan bu bayonotda Xitoy va Rossiya Markaziy Osiyoga göyoki “rangli inqiloblar”ning import qilinişiga qarşi turişi ta’kidlangan. Si Jinpingning Moskvaga taşrifi vaqtida e’lon qilingan qöşma deklaratsiyada, Xitoy va Rossiya rahbarlari Markaziy Osiyo davlatlarining suverenitetini qöllab-quvvatlaşi ham ta’kidlangan.
Hafta davomida, şuningdek, Özbekiston prezidenti Şavkat Mirziyoyevning Navröz saylida mamlakatimizdagi milliy-madaniy markazlarning körgazmalariga taşrif buyurgani ham xalqaro munosabatlarni kuzatib boruvçilar e’tiborini tortdi. Davlat rahbari Yangi Özbekiston boğida taşkil etilgan bayram tadbiri doirasida qozoq, qirğiz, turk, ozar, tatar, nemis, ukrain, rus va boşqa millatlar vakillarining bayram körgazmalari bilan tanişdi. Rus madaniy markazi vakillari Şavkat Mirziyoyevni özbek va rus xalqlarining döstligi haqidagi qöşiq bilan qarşi oldi.
“Eng asosiysi – biz tinçlik va xotirjamlikda yaşayapmiz. Bu – eng asosiy yutuğimiz. Qöşiqda töğri aytilgan: Rus va Özbekiston – doim birga bölgan va böladi. Eng qiyin kunlarda biz birga bölganmiz va bunday keyin ham birga bölamiz”, – dedi prezident.
Navröz kunlari Özbekistonning Afğoniston bilan ham yaxşi qöşniçiligi e’tirof etildi. 22 mart kuni Özbekiston prezidentining taşqi siyosat masalalari böyiça maxsus vakili Abdulaziz Komilov boşçiligidagi delegatsiya Afğonistonga bordi. Taşqi işlar vazirligi xabariga köra, tomonlar özaro savdo, transafğon temiryölini quriş, Surxondaryodan Afğonistonga yangi elektr tarmoğini tortiş va xotin-qizlar huquqlari, xususan qizlarning ta’lim olişi masalalarini körib çiqqan.
Afğoniston tomoni bergan rasmiy axborotda esa, muzokaralarda Qöştepa kanali ham asosiy mavzulardan biri bölgani aytiladi. Unda aytilişiça, Afğoniston kanal quriş loyihasini Özbekiston bilan “özaro anglaşuv asosida” amalga oşirişga tayyor. Eslatib ötamiz, eni 100 metr, loyihaviy uzunligi 285 km bölgan Qöştepa kanali qurib bitkazilsa, Amudaryo suvining uçdan bir qismi Afğonistonning şimoliy hududlariga yönaltirilişi mumkin. Bu esa Özbekistonning bir qator viloyatlarida suv taqçilligini kuçaytiradi.
Bu hafta yana nimalar röy berdi?
Özbekiston havoning ifloslanişi böyiça dunyoda 20-örinni egalladi. Şveytsariyaning IQAir servisi reytingida Özbekistonning örni Toşkent şahridagi kuzatuv stansiyasi ma’lumotlari asosida şakllantirilgan. Qöşnilarimizga taqqoslaganda, Qozoğiston, Qirğiziston va Turkmanistondagi havo sifati Özbekistonnikidan yaxşiroq ekani körsatilgan.
Qaşqadaryoning Kitob tumanida tuğuruq bölimi xodimi bemorning yaqini bilan oçiqçasiga savdolaşdi. “150 ming söm beryapsiz, buni 9 kişiga berişim kerak, 15 ming sömdan ham tuşmaydi. Doktorlarga 10 ming söm berasizmi? Xalq qatori beravering, kimdir 450 ming, kimdir 500 ming beryapti. 100 mingdan döxtirlarga beryapman, qolgan qizlarga 20 mingdan beraman”, – degan tuğuruqxona xodimi. Soğliqni saqlaş vazirligi holat böyiça ikki şifokor işdan böşatilib, hujjatlar huquq organiga topşirilganini ma’lum qildi.
Jarimalarni öz vaqtida tölaganlarga beriladigan çegirma 50 foizgaça oşirildi. 1 maydan boşlab, huquqbuzarlik uçun tuzilgan jarimalar 15 kun içida tölansa, 50 foiz, 30 kun içida tölansa, 30 foiz çegirma amal qiladi. Bu çegirmalar sud qarorlariga asosan qöllanadigan jarimalarga ham taalluqli böladi. Şuningdek, aholi punktidan taşqaridagi yöllarda qoidabuzarliklarni aniqlaş uçun drondan foydalaniş boşlanişi mumkin.
Oilaviy zöravonlik nihoyat Jinoyat kodeksiga kiritilişi kutilyapti. Bundantaşqari, Qonunçilik palatasi qabul qilgan qonunga köra, iqtisodiy va psixologik zöravonlik, şuningdek, voyaga yetmaganlarga nisbatan zöravonlik uçun jazo kuçaytirilmoqda. Qonun, ayollar va bolalarni zöravonlikdan himoya qilişni kuçaytirişi közda tutilgan.
Bu yilgi zakot nisobi 35 mln 700 ming söm belgilandi. Şunga köra, zarur ehtiyojdan taşqari bir yil davomida 35,7 million söm va undan ortiq mablağga yoki şu qiymatdagi savdo-tijorat moliga ega kişi jami mablağining qirqdan biri miqdorida zakot berişi joiz.Fidya vafitr sadaqa miqdori Toşkent şahri uçun 12 ming sömdan 180 ming sömgaça deya e’lon qilindi.
Oylar sultoni mohi Ramazon barçamizga muborak bölsin!
