Oq uy Afg‘onistondan qo‘shinlarning olib chiqilishi bo‘yicha hisobot tayyorladi

AQSh prezidenti Jo Bayden ma’muriyati avvalgi Donald Tramp ma’muriyatini 2021 yil avgustida AQSh qo‘shinlarining Afg‘onistondan tartibsiz ravishda olib chiqilishiga olib kelgan jiddiy nazoratsizliklarda aybladi. Milliy xavfsizlik kengashi boshchiligida turli razvedka idoralari tomonidan tayyorlangan 12 sahifalik maxfiy hisobotning qisqacha mazmuniga ko‘ra, iste’foga chiqqan Tramp ma’muriyati faqat qo‘shinlarni olib chiqish sanasini belgilagan, ammo «uni amalga oshirish uchun hech qanday reja» tayyorlamagan. Oq uy 6 aprel, payshanba kuni hujjatni Kongressga topshirdi.

Tramp shartlari Baydenning qo‘shinlarni olib chiqish jarayoni qanday davom etishi haqida qaror qabul qilish qobiliyatini «juda cheklab qo‘ygan». Hisobotda, shuningdek, avvalgi prezident AQSh qo‘shinlari olib chiqilgunga qadar Afg‘onistonda eng noqulay kuchlar muvozanatini yaratganlikda ayblanadi. Bayden hokimiyat tepasiga kelganida, toliblar 2001 yildan beri eng kuchli harbiy mavqega ega edi, ayni paytda mamlakatda atigi 2500 nafar AQSh askari bor edi.

Hujjat mualliflari buning sababini Trampning toliblar bilan 2020 yilning fevralida imzolagan kelishuviga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlar 2021 yilning mayigacha Afg‘onistondan barcha askarlarini olib chiqib ketishi, toliblar esa AQSh bo‘linmalari va ularning ittifoqchilariga hujum qilmaslikka va’da bergani bilan izohlaydi. Natijada, Amerika harbiylarining mamlakatdagi soni keskin kamaydi. Bayden chiqib ketish muddatini 31 avgustga ko‘chirishga majbur bo‘ldi.

Hujjatda aytilishicha, «to‘rt yillik e’tiborsizlik va ba’zi hollarda ataylab yomonlashuvdan so‘ng» AQSh qo‘shinlarining Afg‘onistondan tartibli ravishda olib chiqilishi uchun zarur bo‘lgan hukumat tuzilmalari «yomon ahvolda» edi. Toliblar hujumidan keyin afg‘on qurolli kuchlarining bunchalik tez qulashini hech bir maxfiy xizmat oldindan bila olmagan, deya ta’kidlanadi hujjatda.