19 aprel kuni Moskva shahar sudi siyosatchi Ilya Yashinning Rossiya armiyasi haqidagi «feyklar»ni tarqatganlikda ayblanib, 8,5 yilga qamalgan hukmi ustidan berilgan apellyatsiyani rad etdi. Jinoyat ishi ochilishiga Yashinning YouTube ijtimoiy tarmog‘ida Buchada tinch aholining o‘ldirilishi haqidagi translatsiyasi sabab bo‘lgan edi. Mustaqil jurnalistlar tomonidan olib borilgan tekshiruvlar bu qotilliklarda rossiyalik harbiylarning aloqadorligini tasdiqladi. Sudda videoaloqa orqali ishtirok etgan Yashin Rossiya prezidenti Vladimir Putinni «harbiy jinoyatchi» deb atadi. Meduza Ilya Yashin nutqining to‘liq matnini keltirdi.
Muhtaram sudyalar, hurmatli tinglovchilar.
2022 yil 9 dekabrda men harbiy senzura to‘g‘risidagi qonunga binoan hukm qilindim. Ushbu qonun yuridik kuchga ega emas va Konstitutsiyaga ziddir. Aslida, bu prezident Putin tomonidan Ukrainaga qarshi boshlangan urush bo‘yicha Rossiya rasmiylarining pozitsiyasiga ochiqchasiga qo‘shilmaslikni noqonuniy taqiqlaydi. Bu urush BMT rezolyutsiyasi bilan mustaqil davlatga qarshi jinoiy tajovuzkorlik harakati sifatida rasman tan olingan.
Menga tayinlangan hukm hayratlanarli: Internetda 20 daqiqalik nutq uchun sakkiz yarim yil qamoq. Qamoqxonada men jinoyatlari uchun yengilroq jazo olgan ko‘plab qotillar, jinsiy zo‘ravonlar va bosqinchilarni uchratdim. Alohida ta’kidlayman — haqiqiy jinoyatlar uchun, gapirgan so‘zlari uchun emas.
Mening aybim nima? Men rus siyosatchisi va vatanparvari sifatidagi burchimni bajarar ekanman, bu urush haqida haqiqatni rost aytdim. Va, xususan, Ukrainaning Bucha shahrida Putin qo‘shinlari tomonidan sodir etilgan harbiy jinoyatlar haqida gapirdim.
Men panjara ortida o‘tirganimga deyarli bir yil bo‘ldi. Bu vaqt ichida bir nechta muhim voqealar sodir bo‘ldi. Birinchidan, Buchada sodir bo‘lgan voqealar bo‘yicha to‘liq tekshiruvlar o‘tkazildi. Rossiya qismlari olib chiqilgach, shaharda butun dunyodan kelgan tergovchilar, jurnalistlar va huquq himoyachilari ishladi. Ko‘p sonli qabrlar va tinch aholining ommaviy qabrlari topildi. Sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, dronlardan olingan videolar, messenjerlar va ko‘cha kuzatuv kameralaridagi xabarlarga ko‘ra, askarlar tomonidan o‘qqa tutilgan o‘nlab oddiy fuqarolar hayotining so‘nggi daqiqalarini tiklash mumkin edi. O‘lganlarning ba’zilari qo‘llari orqalariga bog‘lab qo‘yilgan, aslida ular qatl qilingan.
