Tez, qulay, toifalangan narxlar - Berlin jamoat transportlari haqida

Poytaxt transport infratuzilmasiga muntazam sarmoya kiritilib, şahar jamoat transportidan foydalaniş uçun arzon narxlarni saqlaş, uning foydasiz yönalişlari işlaşini ta’minlaş va harakat tarkibini öz vaqtida yangilaş uçun har yili şahar va federal budjetdan deyarli 600 million yevro sarflanadi.

2018 yilgi ma’lumotlarga köra, Berlin şahridagi jamoat transportlari yöllarining umumiy uzunligi 5400 kmni taşkil qilgan. Tasavvur qiliş uçun Toşkentdan Berlingaça bölgan avtomobil yöllari uzunligi 5132 km.  

Çiptalar yagona tölov tizimi orqali integratsiya qilinib, barça jamoat transportlari uçun amal qiladi va har bir çipta turli toifalariga köra sotiladi. Berlinda 3 ta belboğli aylanma yöllar bölib (A – kiçik halqa yöli, B – örta halqa yöli, C – taşqi halqa yöli), yöl haqi narxlari ham şu halqa yöllariga nisbatan tariflanadi.

Çipta narxlari

Bir martalik çiptalar:

•        AB halqalar içida – 3,20 yevro;

•        BC halqalar içida – 3,80 yevro;

•        ABC halqalar içida – 4,00 yevro.

Qisqa vaqtli çiptalar uçun 2,20 yevro narx belgilangan bölib, ular:

•        avtobuslar uçun 6 ta bekatga;

•        tramvaylar uçun 6 ta bekatga;

•        yerosti va yerusti poyezdlar uçun 3 ta bekat uçun amal qiladi.

24 soatlik çiptalar:

•        AB halqalar içida – 9,50 yevro;

•        BC halqalar içida – 9,90 yevro;

•        ABC halqalar içida – 10,70 yevro.

Şuningdek, oylik va yillik çiptalar:

•        AB halqalar içida – 91 yevro (yillik 774 yevro);

•        BC halqalar içida – 93 yevro (yillik 858 yevro);

•        ABC halqalar içida – 114 yevro (yillik 1038 yevro).

Bundan taşqari kunlik iş vaqtlariga mos bölgan alohida oylik va yillik tariflar ham işlab çiqilgan.

Metropoliten

Bugun 9 ta liniyada kunlik millionlab yölovçiga xizmat körsatuvçi Berlin metrosi 1902 yildan işlay boşlagan. U öz faoliyati boşlanganidan to hozirgi kungaça eng köp yölovçi taşiydigan tezkor va işonçli şahar transporti turlaridan biri bölib qolmoqda.

Şahar avtobusi

Ikki asrlik tarixga ega bölgan Berlin avtobuslari esa hozirda şahardagi umumiy yölovçilarning törtdan biridan köproğini taşiydi. Dunyoda birinçilardan bölib 1825 yil 20 mayda Brandenburg darvozasi va Şarlottenburg saroyi örtasida yölga qöyilgan omnibuslar bugungi zamonaviy avtobuslarning ilk avlodlaridan sanaladi.

Berlindagi yölovçilar şahar avtobuslariga istalgan eşikdan çiqişlari mumkin. Faqatgina çiptasi bölmaganlar avtobus haydovçisidan çipta xarid qiliş uçun old eşikdan çiqişadi va xaridni amalga oşirişadi. Oraliq vaqtlari juda qisqa, uzoği 4-5 daqiqani taşkil etgani bois avtobuslar içida tiqilinçlar kamdan kam holatlardagina kuzatilişi mumkin.

Tramvay

Berlin tramvayi ham dunyodagi eng qadimgilardan sanaladi. Tarixga nazarga taşlasak, ilk elektr tramvay 1881 yil 16 may kuni Berlinda harakatlana boşlagan. Bugungi kunda ham tramvaylarga ekologik toza jamoat transporti sifatida şahar transport infratuzilmasining ajralmas qismi deb qaraladi.

Yerusti elektr poyezdi

Şahardagi barça temiryöl transportlarining eng uzun tarmoğiga ega bölgan Berlin poyezdlari odatda istalgan hududga tiqilinçsiz, kam transfer va vaqt bilan yetib olişning eng yaxşi vositasi hisoblanadi. Germaniyaning bugungi poytaxtida elektropoyezdlar 1924 yilning 24 avgustidan, ya’ni qariyb 100 yildan beri harakatlanadi. Şuningdek, zararli moddalar çiqindilarini kamaytiriş dasturi doirasida yölovçi taşişning umumiy tarkibida şahar poyezdlarining uluşini yanada oşiriş maqsad qilingan.

Berlin transport infratuzilmasida ijtimoiy qatlam uçun ham qulayliklar hisobga olingan. Deyarli har öninçi berlinlikning yuqori darajada nogironligi bor. Şuningdek, şahar aholisining uçdan biridan köproği u yoki bu tarzda jismoniy imkoniyati çeklanganlardir (bunga, masalan, keksalar, homilador ayollar, yoş bolali ayollar kiradi). Transportlar va yöllar keksalar, nogironlar, homilador ayollar, yoş bolali yölovçilar va velosipeddagilar uçun ham qulay qilib moslaştirilgan. Bu toifadagi yölovçilar şaharning istalgan nuqtasiga birovlarning yordamisiz yetib borişlari mumkin. Bunda ularga qulay yöllar va hatto jamoat transportlarida belgilar bilan ajratilgan maxsus joylar kömakçi böladi.

Xulosa qilib aytganda, özining ikki asrlik tarixi mobaynida Berlin jamoat transporti aholi uçun eng qulay, arzon, xavfsiz va tezkor transport sifatida işonç qozona olgan. Bir-biriga ötib oliş uçun ham transportlar integratsiyasi şu qadar oson yölgan qöyilganki, til bilmasdan ham şaharning istalgan manzilini bemalol topib boriş mumkin.

Sardorbek Usmoniy
Germaniya, Berlin