2022 yil 20 dekabr kuni prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqi va parlamentiga murojaat qilarkan, endi ixcham va samarali davlat boshqaruv tizimiga o‘tilishini aytgandi.
U bu borada, shuningdek, endi “qo‘l boshqaruvi”dan – aniq natijaga ishlaydigan tizimli boshqaruvga o‘tish vaqti kelganini ham aytgan.
Mirziyoyevning murojaatidan keyin bugunga qadar deyarli 6 oy vaqt o‘tdi. Xo‘sh, bu o‘tgan vaqt davomida o‘sha taklif qilingan “tizimli” boshqaruvga o‘tish borasida nima ishlar qilindi, mutaxassislar-chi, bu ishlarni qanday ko‘rmoqda, sezyaptimi? O‘zi umuman tizimli boshqaruv nima-yu, qo‘l boshqaruvi nima?
Kun.uz muxbiri shu kabi savollar yuzasidan siyosatshunos Farhod Tolipov, huquqshunoslar Lola Saidova va Jo‘rabek Ne’matov bilan intervyu o‘tkazdi.
— Qo‘l boshqaruvi va tizimli boshqaruv nima degani o‘zi? Ular qanday qonun-qoidalar va asos ustiga quriladi? 31 yillik boshqaruvdan keyin biz nega bugun tizimli boshqaruvga o‘tish haqida gapirib qoldik?
Ikki boshqaruvning oqibat va natijalari haqida ham.
Farhod Tolipov:
— Qo‘l boshqaruvi degani tizimlar, qonun-qoidalar va siyosiy institutlar bilan boshqarib bo‘lmaydigan shakl. Ya’ni bunda aniq bir vaziyatni boshqarish uchun sub’yektik omillar ishlaydi. Deylik, davlat rahbarining aralashuvi qaysidir vaziyatda yoki mavjud qonun ishlashi uchun ham ma’lum buyruq berish. Tizim ishlamay, xodimlarning qo‘lidan ushlab yetaklab yurishdek. Bunday holat davlat organlari nomukammal ishlayotganidan darak beradi. Bu esa nodemokratik davlatlarga xos, chunki siyosiy institutlar ishlamaydi. Qarorlar nomukammal, o‘zgaruvchan bo‘ladi.
Qo‘l boshqaruvi iyerarxik tuzilmalarga ega davlatlarga xos, ya’ni hokimiyat vertikali, bunda yuqoridan keladigan buyruqlarga qarab qolinadi. Qarorlar, qonunlar esa taktik bo‘ladi, strategik emas, ya’ni uzoqni ko‘zlab qilinmaydi, faqat ma’lum vaziyat uchun xos bo‘ladi. Mana shunday «kasalmand» tizimlarda qo‘l boshqaruvi paydo bo‘ladi.
