Si Jinping Blinkenni qabul qildi. Bunday darajadagi uçraşuv uzoq vaqtdan beri ötkazilmayotgandi

Blinken Si Jinping bilan uçraşuvdan söng matbuot anjumani ötkazdi. U AQŞ va Xitoy «beqaror nuqta»da qolgan ikki tomonlama munosabatlarda «ijobiy qadam» qöyganini ta’kidladi, biroq barça masalalarni bir taşrif bilan hal qilib bölmasligini tan oldi.

Davlat kotibi öz bayonotida quyidagilarni ham aytib ötdi:

• Xitoy Rossiyaga ölim keltiruvçi qurollar yetkazib bermaslikka va’da bergan. «Biz buni qadrlaymiz», degan Blinken va Vaşingtonda Pekinning bu masalada yolğon gapirayotganiga heç qanday dalil yöqligini qayd etgan. Şu bilan birga, u Xitoy kompaniyalari Rossiyaga uruşda qöllanişi mumkin bölgan texnologiyalarni yetkazib berişi mumkinligidan xavotir bildirdi va Pekinni «juda huşyor böliş»ga çaqirdi. Blinken, şuningdek, AQŞ Xitoyning Ukrainada «tinçlikka erişişda konstruktiv rol» öynaşga tayyorligini olqişlaşini aytib ötdi.
• AQŞ Tayvan mustaqilligini qöllab-quvvatlamaydi va kelişmovçiliklarni tinç yöl bilan hal qiliş mumkin deb hisoblaydi. Blinken, şuningdek, Vaşington köp yillardan beri mavjud bölgan, «önlab yillar davomida tinçlik va barqarorlikni saqlaşga imkon bergan» status-kvoni özgartirişga qaratilgan har qanday urinişlarga qarşi ekani haqida «aniq tuşunça bergan». Davlat kotibining sözlariga köra, u XXR vakillariga «Xitoyning Tayvan böğozi, şuningdek, Şarqiy Xitoy va Janubiy Xitoy dengizlaridagi provokatsion harakatlaridan köplab mamlakatlar taşvişi ortib borayotgani»ni yetkazgan.
• Taşrif çoğida bu masala qayta-qayta kötarilganiga qaramay, Xitoy harbiylar örtasidagi töğridan töğri aloqa kanallarini tiklaşga rozi bölmagan. «Menimça, bu biz ustida işlaşni davom ettirişimiz kerak bölgan masala», degan Davlat kotibi.
• AQŞ Xitoy bilan ziddiyatga borişni xohlamaydi, Xitoyning siyosiy tizimini özgartirişni istamaydi va unga qarşilik körsatişga intilmaydi. Xitoy bilan iqtisodiy aloqalarni uziş AQŞ manfaatlariga töğri kelmaydi, çunki Vaşington «boşqa davlatlardagi ösiş va taraqqiyotdan juda katta foyda köradi».
• AQŞ Xitoyda, jumladan Şinjon-Uyğur, Tibet va Hongkongda inson huquqlari buzilişidan xavotir bildirişda davom etadi.

Blinkenning Xitoyga taşrifi boşlanişidan oldin tahlilçilar muzokaralar muvaffaqiyatli yakunlansa, AQŞning boşqa yuqori martabali amaldorlari, xususan, moliya vaziri Janet Yyellen ham keyinroq Pekinga taşrif buyurişi mumkinligini qayd etdi. Şuningdek, kelajakda Jo Bayden va Si Jinping iştirokida ikki tomonlama uçraşuv taşkil etilişi ham taxmin qilindi.

Muzokaralardan söng Blinken yaqin haftalarda AQŞ vakillarining Xitoyga yangi taşrifini kutiş mumkinligini ta’kidlagan. U bu haqda batafsil gapirmagan.

Reuters naşri tomonidan ötkazilgan sörovnomada tahlilçilar Si Jinpingning izohlari va Blinkenni yaxşi kutib oliş Pekinda AQŞ bilan munosabatlarni iliqlaştiriş istagi borligini bildirişini aytgan. «Menimça, Xitoy bu munosabatlarga optimistik qaramasa-da, uning yaxşilanişiga umid qilmoqda», deydi Şanhaydagi Amerika tadqiqotlari markazi direktori Vu Sinbo.

Washington Post naşrining qayd etişiça, Xitoy rasmiylarining özaro muloqot zarurligi haqidagi ritorikasi Pekin sönggi oylarda ikki tomonlama munosabatlarning yomonlaşuvi uçun javobgarlikni töliq Vaşington zimmasiga yuklagan bayonotlardan keskin farq qilgan.

Şu bilan birga, CNN naşri yozişiça, Si Jinping va Sin Gangdan farqli ölaroq, Van I’ning Blinken bilan uçraşuvdan keyin aytgan ba’zi izohlari ança qattiq bölgan. Reuters naşri ham Blinkenning butun taşrifi davomida Tayvanga nisbatan keskin ritorika saqlanganini qayd etgan. Jumladan, Van I uşbu masalaga töxtalib, «Xitoy bu borada heç qanday murosa va yon berişga bormasligi»ni ma’lum qilgan. Nima bölgan taqdirda ham, endi har ikki tomon taşrifning e’lon qilingan natijalari içki auditoriya tomonidan qanday baholanişini kuzatişi kerak, çunki keyingi qadamlar aynan şunga boğliq böladi.