BMT Afg‘onistonda ikki yuzdan ortiq sobiq amaldor o‘ldirilganini aniqladi

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Afg‘onistonga Yordam Missiyasi (UNAMA) 2021 yil avgustida «Tolibon» harakati hokimiyatga kelganidan so‘ng, sobiq hukumatning kamida 218 nafar harbiy xizmatchisi va amaldori sudsiz qatl etilganini aniqladi.

BMT ma’lumotlariga ko‘ra, «Tolibon» sobiq politsiyachilar, harbiylar, shuningdek, Afg‘oniston milliy xavfsizlik departamenti xodimlarini ta’qib qilgan. Aksariyat hollarda ular hibsga olingan va keyin o‘ldirilgan. Ba’zilari dom-daraksiz yo‘qolgan. Missiya «Tolibon»ning siyosiy muxoliflariga qarshi inson huquqlari buzilishining 800 dan ortiq holatlarini hujjatlashtirgan.

UNAMA tomonidan o‘tkazilgan intervyularda alohida respondentlar «Tolibon» xavfsizlik kuchlari qo‘lida qiynoqlar va shafqatsizlik holatlari haqida gapirgan. Ba’zi hollarda odamlar dom-daraksiz yo‘qolgan. Masalan, 2021 yil 2 oktabr kuni Hirot ayollar qamoqxonasining sobiq rahbari Aliya Aziziy ishdan uyiga qaytmagan. Uning qayerdaligi hozircha noma’lum.

BMT «Tolibon» hukumatini «aybdorlarni tergov qilish va javobgarlikka tortish»ga chaqirmoqda. Biroq, rasmiylar tergov e’lon qilgan holatlarda shaffoflik yo‘q va bu haqda hech kimga hisobot berilmayapti.

Avvalroq, BMT Inson huquqlari bo‘yicha boshqarmasi vakili Jyeremi Lourens toliblar 2021 yil 15 avgustidan 2023 yil 30 iyuniga qadar, asosan, sobiq harbiy xizmatchilarga nisbatan kamida 144 ta qiynoq va 424 ta o‘zboshimchalik bilan hibsga olish holatlari haqida ma’lumot bergan edi.