Adib Erkin A’zamning «Javob» nomli qissasi bosh qahramoni Nuriddin Elchiyev ham 48 yoshga kirganda yashab o‘tgan umrini taftish qilib ko‘rdi va hayotning so‘roqlariga yaxshi javob berolmaganini va butun hayotini «qoniqarsiz» yashab o‘tganini tushunib qoldi. U qat’iy ahd qildiki, bundan keyingi sinovlarga yaxshi tayyorgarlik ko‘rib, a’lo javob berishga intilishi kerak…
Syujyet:
Surxondaryoning chekka bir qishlog‘ida tug‘ilib-o‘sgan Nuriddin do‘sti Haydar bilan birga Toshkentga, Xalq xo‘jaligi institutining iqtisod fakultetiga imtihon topshiradi. Ikkisi ham talabalikka qabul qilinadi. O‘qib yurgan yillarining birida Nuriddin Toshkentda buvisi bilan birga yashovchi Mastura ismli qiz bilan bir-birini sevib qoladi. Ular turmush quradi. Vaziyat taqozosi bilan Nuriddin ichkuyov bo‘lib yashay boshlaydi.
Haydar esa Xolbeka ismli qizga uylanadi va ilmiy ish yozishga kirishadi. Tabiatan va aqliy jihatdan Nuriddin vazmin, bilimdon, ilmiy mashg‘ulotlarga ham toqatli edi. Haydar esa deyarli Nuriddinning aksi – tabiatan yengil, beqaror. O‘qishga ham Haydarning qistovi bilan topshirgandi. Ammo birdan o‘zgarib, ilmiy ish yoza boshlaganiga Nuriddin biroz hayron bo‘ldi. Haydar o‘rtog‘ini ham undadi, ammo Nuriddin negadir xohlamadi.
Kunlardan bir kuni Haydar Xolbekani yetaklab Nuriddindan vaqtinchalik boshpana so‘rab keldi. Masturalarning chortog‘ida bo‘sh yotgan ikki xona bor edi. Xolbekalar shu yerga joylashdi. Ammo tez kunda Xolbekaning nihoyatda tantiq, befarosatligi ayon bo‘ldi. Hattoki bir kuni Mastura bilan Haydarni bir-biriga suykalishib o‘tiribdi deya janjal ko‘tardi. Bu janjalga Nuriddin hech qanday munosabat bildirmadi, bildirolmadi. Birinchidan, tabiatan shunday jur’atsizroq edi. Ikkinchidan esa ayoliga qattiq ishonardi. O‘sha kuniyoq Haydarlar ko‘chib ketishdi. Ammo ketgach: «Do‘stim mendan xotinini qizg‘ondi», deb gap tarqatdi…
Haydar vaqt o‘tgan sari «katta odam»ga aylanib boraverdi. Avval kandidat, keyin fan nomzodi, so‘ng professor, bora-bora mamlakatdagi eng nufuzli institutning ustuniga aylandi-qoldi. Eng qizig‘i, obro‘ pillapoyasidan ko‘tarilgani sari Nuriddin bilan oralaridagi yaqinlik shunchalik pasayib boraverdi. Ilgari jo‘rajon deb yurardi, keyinroq quruqqina Nuriddin deb chaqiradigan, so‘ngroq esa rasmiy ohangda Elchiyev deb murojaat qiladigan bo‘ldi…
Elchiyev 4 farzandli bo‘ldi. Kattasi Jasura edi. Jasura yoshligidan ko‘p kasal bo‘lgan, ammo judayam aqlli va irodali qiz edi. O‘qishni bitirib loyihalashtirish institutiga ishga kirdi. U yerda bir yigit bilan ahdlashgandi. Yigit sovchi yubordi. Sovchilar qizning bechorahol uyini ko‘rib aynib ketdi. Yigit tez orada o‘ziga to‘q xonadon qiziga uylandi. Shundan beri Jasura odamovi va g‘amgin qizga aylandi. Elchiyev bu holatda o‘zini ozgina aybdor sezadi. Ammo bunday yigitdan vaqtida ayrilgani yaxshi bo‘ldi deb ham o‘ylaydi.
