Misli körilmagan kiberhujum: hakerlar 200 mingdan ortiq özbekistonlik foydalanuvçilarning login-parollarini sizdirdi

“Telegram ijtimoiy tarmoğida e’lon qilingan hamda buzilgan ma’lumotlar bazasini örganiş jarayonida mutaxassislar tomonidan 200 mingdan ortiq foydalanuvçi ma’lumotlari sizdirilgani aniqlandi. Ularning aksariyati dolzarb ahamiyatga ega bölib, davlat organlari va boşqa taşkilotlarning axborot tizimlari xavfsizligiga kibertahdidlarni keltirib çiqarmoqda. Sönggi paytlarda foydalanuvçining oşkor qilingan ma’lumotlar bazasining bunday holatlari tez-tez uçrab turibdi. Ilgari bunday ma’lumotlar sizib çiqişi faqat yopiq forumlarda yoki Darknet'da uçrab turar edi”, — deyiladi markaz bayonotida.

“Oq hakerlar”ga köra, bunday holat quyidagi sabablarga köra sodir bölişi mumkin:

• Zaif parol siyosati. Taxmin qilinadigan darajada zaif parollarni işlatiş va ularni bir neçta resurslar uçun qayta işlatiş kibergigiyena talablariga zid bölib, ularni buzib kiriş xavfini oşiradi;
• Lisenziyasiz yoki eskirgan dasturlardan foydalaniş. Xavfsizlik login va parollarining oçiq internetga çiqib ketişi, taşkilotlar uçun jiddiy kiberxavfsizlik hodisalarini keltirib çiqarişi mumkin. Hakerlar uşbu ma’lumotlardan infratuzilmalarni yorib kiriş va keyinçalik infratuzilma içkarisidan turib boşqa kiberhujumlarni amalga oşirişda foydalanişlari mumkin.
• Zararlangan qurilma. Qurilmaga mobil troyan yoki stiler kabi zararli dasturlar örnatilgan hollarda, login-parol yordamida boşqa maxfiy ma’lumotlar töplanadi va hujumning keyingi bosqiçlarida jiddiy tus oladi.
• Içki (insayder) ma’lumotlar. Bu odatiy hollardan biri hisoblanadi, ya’ni taşkilotdan norozi bölgan xodimlar mijozlar bazasiga va boşqa muhim tizimlarga kirib, ulardan yaşirinça ğarazli maqsadlarda foydalanadi.
• Ijtimoiy muhandislik (fişing yoki vişing). Manipulyatsiya va aldaşni öz içiga olgan uşbu kiberhujum texnikasi tajovuzkorlarga tizim yoki ma’lumotlarga kirişga imkon yaratib beradi. Bu esa katta kiberhujumlarni boşlaş oldidan yuqoridagi usullar orqali taşkilot haqida qöşimça ma’lumotlar töplaş imkonini yaratadi.

Kiberxavfsizlik markazi @CSEC_Login_Bot Telegram-boti orqali fuqarolardan login-parollari sizdirilganini tekşirib oliş xizmatini yölga qöygan. Uşbu havola orqali siz ham öz parollarining sizdirilmaganini tekşirişingiz mumkin.

Bundan taşqari, Kiberxavfsizlik markazi foydalanuvçilar maxfiy ma’lumotlari himoyasini ta’minlaşi uçun quyidagi çoralarni körişni tavsiya qilgan:

• Har doim kamida 8 ta belgidan iborat kuçli parolni örnating. Katta va kiçik harflar, raqamlar va maxsus belgilardan foydalaning (masalan, @,#, $,%,& va boşqalar). Şuningdek, osongina taxmin qilinadigan parol örnatmaslik uçun murakkab parollardan taşqari har 2-3 oyda bir marta parolni yangilab turing. Şu bilan birga, avvalgisiga öxşaş parolni örnatişdan saqlaning.
• Turli veb-saytlarda röyxatdan ötiş uçun bir xil maxfiy ma’lumotlardan foydalanmang, Şuningdek, bepul parol menejyerlarini qöllamang va parollarni brauzerlarda saqlamang.
• Doimo ikki faktorli (2FA) autentifikatsiya funksiyalaridan foydalaning.
• Faqat litsenziyalangan operatsion tizimlar, dasturiy ta’minot va antiviruslardan foydalaning, ularni muntazam yangilab turing.
• Şubhali veb-havolalarga ötmang yoki noma’lum dasturiy ta’minotni yuklab olmang.
• Veb-sahifalarni oçganingizda login va parollaringizni kiritişdan oldin veb-saytning manziliga va veb-sahifada turli xildagi şubhali simvollar yöqligiga e’tibor bering va haqiqiyligiga işonç hosil qiling.