19 oktyabr kuni Qirg‘iziston parlamentida chorva mollarini o‘g‘irlaganlik uchun 10 yilgacha qamoq jazosi tayinlash masalasi muhokama qilindi. Qirg‘iziston jinoyat kodeksini muhokama qilgan deputatlar unga chorva o‘g‘irlaganlik uchun alohida modda qo‘shmoqchi. Muhokama davomida qiz o‘g‘irlash va mol o‘g‘irlash taqqoslandi.
So‘zga chiqqan deputatlardan biri Meykinbek Abdaliyev chorva o‘g‘irlash og‘ir jinoyat ekani, ammo qiz o‘g‘irlash shunchaki odat ekanini aytdi.
Boshqa bir deputat Doston Bekeshev qoramol o‘g‘irlaganlik uchun uzoq muddat qamoq jazosi tayinlashga qarshi chiqdi. U inson va hayvon hayotini taqqoslab bo‘lmasligini aytgan.
«Odatda odam o‘g‘irlansa, unga 7-10 yilgacha qamoq jazosi tayinlanadi. Mol o‘g‘irlash uchun esa 12 yillik qamoq jazosi taklif qilinmoqda. Bu to‘g‘ri emas, axir inson hayoti qadrliroq-ku. Uylanish uchun bo‘lsa ham qiz o‘g‘irlaganlarga 7 yil beriladi, mol o‘g‘rilariga esa 8 yil, bu ortiqcha sanksiya. Axir shafqatsizlarcha odam o‘ldirganlik uchun ham shunday jazo nazarda tutilgan», degan deputat Bekeshev.
Qoramol o‘g‘irlash uchun jazoni kuchaytirish tarafdorlaridan biri bo‘lgan deputat Abdaliyev esa qiz o‘g‘irlash shunchaki qirg‘izcha odat ekanini aytdi.
«Siz qiz o‘g‘irlash haqida gapirdingiz, xafa bo‘lmang-u, bu odat, ota-bobolarimiz shunday qilgan. Hayvon o‘g‘irlanadi, odam esa olib qochiladi. uni qaytib sotishmaydi, unga uylanishadi», degan deputat Abdaliyev. Bekeshev esa qiz bolani uning ixtiyoriga qarshi o‘g‘irlab ketishsa, bu odat emas, jinoyat ekanini aytdi.
Ma’lumot uchun Qirg‘iziston qonunchiligiga ko‘ra, nikohdan o‘tish maqsadida odam o‘g‘irlash uchun (agar bu holat isbotlansa) 5 yilgacha qamoq jazosi tayinlangan. O‘g‘irlangan odam voyaga yetmagan bo‘lsa, 7-10 yilgacha qamoq jazosi belgilanadi.
Qiz o‘g‘irlash
Qiz olib qochish Qozog‘iston va Qirg‘izistonda ommalashgan odat hisoblanadi. Unga ko‘ra, kuyov va do‘stlari qizni olib qochib kuyovning uyiga olib borishadi. U yerda kuyov «o‘lja bilan qaytishini» kutib turgan yaqinlari kelinni unga tegishga ko‘ndirishga urinadi. Odatda o‘g‘irlab ketilgach uyga qaytishni nomus bilgan qizlar erga tegishga rozi bo‘ladi.
Bugungi kunda bu udum odatda kelin bo‘lmishning roziligiga ko‘ra amalga oshiriladi. Ya’ni kelin va kuyov o‘zaro turmush qurishga rozi bo‘lgach, qiz olib qochiladi. Lekin hamon qizlarni roziligisiz olib qochish holatlari kuzatilib turadi. Aslida eski odatda ham qizning o‘zi rozi bo‘lmagan holatda uni o‘g‘irlash qirg‘izlarda zo‘rlash deb qabul qilinib, qoralangan.
