3 noyabr kuni qo‘shni Qozog‘istonda Turkiy Davlatlar Tashkilotining 10-sammiti bo‘lib o‘tdi. Unda tashkilotga a’zo besh davlat – O‘zbekiston, Turkiya, Qozog‘iston, Ozarbayjon va Qirzig‘iston hamda kuzatuvchi maqomidagi Turkmaniston va Vengriya davlatlari rahbarlari ishtirok etdi.
Shu kunlarda Turkiya Respublikasi 100 yoshga to‘ldi. Qozog‘iston ham o‘tgan haftada “Respublika kuni”ni bayram qildi. Mintaqa va dunyoda juda tarang geosiyosiy vaziyat shakllangan. Shimolda Ukraina-Rossiya urushi davom etmoqda. Janubda Isroil-Falastin urushi avjida. Afg‘onistonda ham tinchlik va barqarorlik to‘liq mustahkamlangani yo‘q, u yerda ijtimoiy-iqtisodiy zo‘riqish, yashirin va oshkora muammolar bo‘y ko‘rsatib turibdi. Global miqyosda AQSh va Xitoy, AQSh va Rossiya Federatsiyasi o‘rtalaridagi strategik tirashuv kuchayib bormoqda.
Mana shu fonda, turkiy davlatlar liderlari Ostonada uchrashib, o‘zaro hamkorlik, Turkiy Davlatlar Tashkiloti doirasidagi birlik va hamjihatlik, qolaversa, global vaziyat borasidagi qarashlarni tartibga solish uchun uchrashib, fikr almashishdi.
Sammitda birinchi bo‘lib O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev nutq so‘zladi. Mirziyoyevga ko‘ra, bugun Turkiy Davlatlar Tashkiloti doirasida 160 million inson istiqomat qilmoqda, a’zo davlatlarning barchasi o‘zaro strategik sheriklik maqomidagi munosabatlarni o‘rnatgan.
O‘zbekiston prezidenti o‘z nutqida Falastin atrofida kechayotgan og‘ir gumanitar vaziyatga ham to‘xtaldi. Prezident ta’biriga ko‘ra, halqaro maydonda ishonch inqirozi oshib bormoqda, ba’zi davlatlar xalqaro huquqdan chekinmoqda. Ma’lumki, BMTning ko‘plab retsolyutsiyalariga ko‘ra, Falastin davlati tashkil topishi kerak va shart. Prezident Mirziyoyev mana shu holatni eslatib, Turkiy Davlatlar Tashkilotiga a’zo barcha davlatlar aynan mana shu pozitsiyada bo‘lishi, Falastin davlati tashkil topishini talab qilishi kerakligini bildirib o‘tdi.
Mirziyoyev o‘z chiqishida yetti punktdan iborat takliflarni bildirdi, muammoli holatlarga e’tibor qaratdi.
Birinchidan, turkiy dunyo xartiyasini ishlab chiqish kerak. Bu xartiya orqali, turkiy davlatlar va xalqlar o‘rtasidagi hamjihatlik va birlikni ta’minlash kerak. Aslida ham, agar qarashlar, qadriyatlar va standartlar o‘rtasida o‘xshashlik bo‘lmasa, integratsiya haqida gapirish imkonsiz bo‘ladi. Mirziyoyev turkiy davlatlar o‘rtasidagi ichki va yashirin ziddiyatlar, raqobat va ishonchsizlik ruhiyatini yo‘qotish uchun mana shunday xartiya zarar ekanligini bildirdi.
