"Iqlim, Işonç, Soğliq va Tinçlik deklaratsiyasi" tuziladi – Iqlim sammitining 4-kuni
|20:57 / 04.12.20235 5995 min
Dubayda ötayotgan COP28ning 4-kuni soğliq mavzusiga bağişlandi. 70ga yaqin davlat va 39ta taşkilot uruş va global isiş halokatga olib kelgan joylarda iqlimga moslaşişga qaratilgan moliyaviy yordam paketi böyiça deklaratsiyani qöllab-quvvatladi.
Foto: ReutersFoto: Reuters
3 dekabrda Dubayda ötayotgan xalqaro iqlim sammitining 4-kuni yakunlandi. Sammitning asosiy mavzusi soğliq va iqlim özgarişi örtasidagi boğliqlikka qaratildi. Bunda tropik kasalliklarning tarqalişiga sabab böladigan issiqdan noqulay iqlim keltirib çiqaradigan zararlargaça muhokama qilindi.
“Iqlim özgarişi ölimga sabab bölişiga işonçimiz komil bölişi uçun iqlim özgarişi ölimga olib keladi degan guvohnoma bölişi şart emas”, – dedi JSSTning iqlim va salomatlik bölimi boşliği Diarmid Kempbell-Lendrum.
JSSTning iqlim va salomatlik bölimi boşliği Diarmid Kempbell-Lendrum
Yangi deklaratsiya qabul qilinadi
70ga yaqin davlat va 39ta taşkilot uruş va global isiş halokatga olib kelgan joylar uçun iqlimga moslaşişga qaratilgan moliyaviy yordam paketi böyiça deklaratsiyani qöllab-quvvatladi. "Iqlim, Işonç, Soğliq va Tinçlik deklaratsiyasi" deb nomlangan hujjat iqlimga moslaşiş uçun moliyaviy kömak va çidamlilikni oşirişni maqsad qiladi.
International Alert taşkilotining ijroçi direktori Nik Xeyli bu deklaratsiyani “töğri yönalişdagi katta qadam” deb aytib, COP29’da uruş va iqlim özgarişi köproq muhokamalar qiliş kerakligi va bu global iqlim böyiça muzokaralarning ajralmas qismi bölişi kerakligini aytdi.
International Alert taşkilotining ijroçi direktori Nik Xeyli
Noqulay ob-havodan aholini erta ogohlantiriş tizimi
BMT ma’lumotiga köra, favqulodda ob-havodan erta ogohlantiriş tizimidan 2015 yildagiga qaraganda 2 barobar köproq mamlakat foydalanyapti. 2023 yil mart oyi holatiga köra, dunyoda 101 hududda erta ogohlantiriş tizimi bor va bu ötgan yilgidan 6 taga köp. Sammit davomida bu tizim uçun Şvetsiya 5,3 million yevro, Daniya 5,4 million yevro va Fransiya 8 million yevro ajratişini e’lon qildi.
Mavzuga oid
BMT Boş kotibi Antonio Gutteriş
Ma’lumot uçun, ötgan yili BMT Boş kotibi Antonio Gutteriş keyingi 5 yilda yer yuzidagi har bir kişi favqulodda holatlarda erta ogohlantiriş tizimi bilan himoyalanişini aytgandi.
Sammitda amerikalik biznesmen Bill Geyts ham öz nutqi bilan iştirok etdi. U iqlim uçraşuvida soğliq masalasi uçun bitta kun ajratilişi hayajonli ekanini aytib, iqlimning insonlar hayotiga qanday xavf solişini tuşuntirib berdi.
"Yuqumli kasalliklar dunyoning ilgari uçramagan joylarida paydo bölyapti, suv toşqinlari köproq çivin paydo bölişi va diareyaga olib kelyapti, dehqonlar esa issiq sabab oldingidan kam hosil olyaptilar", – dedi Geyts.
Şuningdek, Geyts insoniyat iqlim özgarişiga moslaşmasa, qanday yöqotişlar qarşisida turişi haqida ham ma’lumot berdi.
"Iqlim özgarişiga moslaşiş mexanizmi yöqligi tufayli keyingi 20 yilda 5 million kişi vafot etişi mumkin. Agar yetarli pul bölsa, 25 millon kişining hayoti vaksina sabab va 20 million kişi OIVdan qutqarib qolinadi", – dedi u.
COP28 prezidenti yana tanqid qilindi
COP28 prezidenti Sulton Al-Jobir
Sammitda COP28 prezidentligiga tayinlangan Sulton Al-Jobir nutqi noroziliklarga sabab böldi. U qazib olinadigan yonilğilardan voz keçiş talabi ortida ilmiy asos yöqligini aytdi.
“Yonilğilardan voz keçişga tiklanadigan energiya manbalari ruhsat bermaydi. Yoki siz dunyoni ğor davriga qaytişini xohlaysizmi”, – dedi u.
Uning bu gapi juda köp noroziliklarni keltirib çiqardi. Antonio Gutteriş bu gap “aql bovar qilmaydigan darajada muhokamali” va “iqlimni inkor qiliş” deb atadi.
