Joriy yil boshidan buyon Rossiya sudlariga davlatga xiyonat moddasi bo‘yicha 63 ta ish kelib tushdi, 2022 yilda kiritilgan xorijiy davlat bilan maxfiy hamkorlik (Jinoyat kodeksining 275.1-moddasi) bo‘yicha yana yettita ish qo‘zg‘atildi. Bu haqda 21 dekabr, payshanba kuni «Pervyy otdel» (sobiq «Komanda 29») inson huquqlari tashkiloti xabar qildi. Huquq himoyachilari jami 70 ta holatni tarixiy maksimum deb atadi.
«FSB» ma’lumotlariga ko‘ra, davlatga xiyonat bo‘yicha 33 ta holat bo‘yicha hukmlar allaqachon e’lon qilingan. Huquq himoyachilariga ko‘ra, hukmlari soni ko‘proq - 37 ta, ularning barchasida ayblov xulosasi chiqarilgan. «Pervyy otdel»ning ta’kidlashicha, ko‘pincha davlatga xiyonat ishi sudga topshirilgan paytdan boshlab hukm chiqarilgunga qadar ko‘rib chiqish uchun bor-yo‘g‘i bir oy vaqt ketadi.
Huquq himoyachilarining hisob-kitoblariga ko‘ra, 2023 yilda davlatga xiyonat bo‘yicha 98 ta ish birinchi va apellyatsiya instansiyalari sudlarida ko‘rib chiqildi (ularning ba’zilari o‘tgan yillarda qo‘zg‘atilgan, ular bo‘yicha haligacha hukm chiqarilmagan). Ishlarning aksariyati (to‘qqizta, uchtasi bo‘yicha hukm chiqarildi) Rostov-Dondagi Janubiy okrug harbiy sudi tomonidan qabul qilingan. Yana yettita ish Belgorod viloyat sudi, oltitasi Krasnodar viloyat sudi va Markaziy okrug harbiy sudi tomonidan qabul qilindi.
Ijtimoiy tarmoqlardagi provokatsiyalar
Odatda, ishda ishtirok etgan shaxslar haqida hech narsa ma’lum emas. «Pervyy otdel» ta’kidlashicha, ko‘pincha (olti holatda) Qrim va Sevastopol aholisi hibsga olingan. Hibsga olinganlar Ukraina harbiylari bilan o‘zaro aloqada bo‘lganlikda (29 holat), harbiy mahsulotlar to‘g‘risidagi hujjatlarni yoki qo‘shinlar va texnika harakati haqidagi ma’lumotlarni uzatishda (10 ta holat), dushman tomoniga o‘tishga tayyorgarlik ko‘rishda (9 ta holat) va Ukraina Qurolli kuchlarini moliyalashtirishda ayblangan (8 ta holat).
Huquq himoyachilari ko‘p sonli davlatga xiyonat bo‘yicha ishlarni ukrainaliklar niqobi ostida ijtimoiy tarmoqlarda rossiyaliklar bilan tanishadigan va ularni Ukraina Qurolli kuchlarini qo‘llab-quvvatlash yoki Ukraina armiyasiga pul o‘tkazishga undaydigan Rossiya maxsus xizmatlarining harakati natijasi deb atadi. Shundan so‘ng odamlar qo‘lga olinadi.
Advokat Yevgeniy Smirnovning so‘zlariga ko‘ra, 2023 yilda davlatga xiyonat bo‘yicha ochilgan ishlar soni yuzdan oshadi. Uning fikricha, xavfsizlik kuchlarining «sezuvchanlik chegarasi» pasaygan va ular «Ukraina yangiliklarini yuborish, bir necha yuz rubl o‘tkazish yoki mamlakatni tark etish istagi»ni xiyonat deb tan olishni boshladi.
