“Hayotimizni bitta arqon uşlab turadi” - ölim bilan yuzma-yuz işlaydigan ğavvoslar
|23:30 / 24.04.202422 8168 min
Börijar kanalida çökib ketib, uç kun qidirilgan xitoylik erkak qanday topildi? Çirçiqda çökkan yagona farzand voqeasi. Kun.uz butun faoliyati öz hayotini xavf ostiga qöyib, boşqalar hayotini qutqarişdan iborat bölgan poytaxtdagi ğavvoslar bilan suhbatlaşdi.
Qahramon Sulaymonov Toşkent şahar FVB yonğin qutqaruv otryadi qutqaruvçisi, 8 yildan beri şu sohada işlab keladi. U qutqaruvçilik qiyin kasbligi, buni bilib turib özi şu kasbni tanlaganini ta’kidlaydi.
“Qörquv ham bölgan, ketib qolmoqçi ham bölganman. Bundan oldin boşqa joylarda işlaganman, akalarim ğavvos bölib işlagani uçun ularga havas qilib, şu işni tanlaganman. 8 yildan beri işlayapman, oldingi işlarimga qaraganda mas’uliyatliroq va savobliroq”, deydi u.
Qahramon Sulaymonov, qutqaruvçi ğavvos
Poytaxt FVB qutqaruvçisi Bourjon Turonbekov ilk işini Milliy boğdagi kanalda qidiruv işlaridan boşlaganman deya xotirlaydi:
“Suv tagida ança yurganman, ölik oldimdan çiqib qolgan, qölim tegib ketgaç, kuçli qörquv paydo bölgan, özimni yöqotib qöyganman. Ön soniya “muzlab” qolganman. Özimga kelib olib, jasadni olib çiqqaç, naqadar qiyin kasb tanlaganimni his qilganman. Hafta-ön kun özimga kelolmay yurganman, özimdan ötganini özim bilaman”, deydi Bourjon Turonbekov.
Bahodir Madaliyev FVV maxsus vazifalar böyiça Respublika qutqaruv markazida suvda qutqaruv otryadi qutqaruvçisi, 2005 yildan buyon ğavvoslik bilan şuğullanib keladi. Uning ta’kidlaşiça, qidiruv işlarida bir kişi işi emas, jamoaviy bölib işlanadi. Yil davomida 8-10 nafar çökib ketgan odamlarni suv ostidan olib çiqadi.
Bahodir Madaliyev, qutqaruvçi ğavvos
Saidahmad Nabiyev 19 yildan beri şu sohada. Bayramlarda, oilaviy tadbirlarda ham iş bölib qolişi, qişda sovuq, yozda issiq demasdan, xavfli joylarga çaqiruvlarga çiqişini aytadi.
“Toşkent şahridagi suvlar — oqar suvlar. Bunday suvda tik turib bölmaydi, bosim bilan aylantirib oqizişi mumkin. Şuning uçun suvga qarama-qarşi yotgan holatda paypaslab işlanadi. Somon içidan nina qidirgandek xuddi. Har xil ötkir buyumlar böladi, kesib olişi mumkin”, deydi ğavvos Saidahmad Nabiyev.
Mavzuga oid
Saidahmad Nabiyev, qutqaruvçi ğavvos
Qidiruv jarayoni qanday olib boriladi?
Bahodir Madaliyevga köra, oqar suvda qirğoqning u çetidan bu çetiga arqon tortib, örtaga oğir buyumlar çöktiriladi. Bunday qilinmasa, ğavvos suv tubiga yetib borolmaydi, oqim uni suv yuzasiga çiqarib qöyadi. Har qariç yer qidiriladi.
“Suv ostida işlaşda qutqaruvçi arqon bilan tuşadi, öşa arqon bilan signal beradi turli vaziyatda. Xavf sezilganda maxsus kiyimdagi tugma bosiladi va u havo töladi, şunday qilib yuqoriga çiqiladi.
Çuqur joyga tuşganda bosim kuçli böladi. Bosim boşlanganda burnimizni yopib, havoni siqamiz, şunda quloqdagi bosim oçiladi yoki yutiniş orqali ham böladi. Suv ostidan ham birdan çiqib bölmaydi bunday payt, bölmasa quloq-burundan qon kelişi mumkin. Bosimga moslaşib, sekin çiqiş kerak böladi”, deydi Bahodir Madaliyev.
Ğavvos suvga tuşayotganda beliga 1,5 kilogrammlik 10-15 ta kamar boğlaydi, havo balloni böladi, u ham 18,6 kg, umuman, 30-40 kg yuk bilan suvga tuşadi. Ğavvos hayoti qil ustida turadi. Qop-qoronği joyda paypaslab işlaydi.
“Suv tagida paypaslab qidiriş juda qiyin iş, köz boğlangandek böladi. Hamma joyni sinçiklab qaraş kerak, qolib ketgan joyda jasad bölişi mumkin”, deydi Saidahmad Nabiyev.
Suv tagidagi ğavvos signal orqali holatini ma’lum qilib turadi. Tepadagi qutqaruvçi ğavvosning qayerdaligini suvdan çiqayotgan pufaklarga qarab biladi, tajribali qutqaruvçi pufaklar holatiga qarab ham suv tagidagi ğavvosning holatini biladi.
“Hayotimizni bitta arqon uşlab turadi. Suv tagida turli şaroit böladi, daraxt şoxlari, turli çiqindilar, suvning bosimi. Odatda çökkan jasadlar daraxt tomirlari, turli boşqa buyumlarga ilinib qoladi. Şunday joylarni töliq qarab çiqamiz”, deydi Qahramon Sulaymonov.
Ğavvoslar qörquvni qanday yengadi?
Toşkent şahar FVBdagi ğavvoslar asosan, Börijar, Anhor, Bözsuv, Qiçqiriq, Junariq kanallarida işlaydi. Yozda yoşlarning belgilanmagan joyda çömilişi oqibatida çökişlar köpayadi. 5-10 metr çuqurlikdan çökkanlar olib çiqiladi.
“Ustozlarimiz çökib ketganlarni emas, tirik qutqarib qolgan odamlaringni hisoblanglar, deyişardi. Ba’zilarni juda uzoq vaqt izlaganmiz, lekin hammasi topilgan”, deydi ğavvos Qahramon Sulaymonov.
Suvga çökkan jasadlar topilganda har xil holatda böladi, ba’zilari şişib ketgan, ba’zilarining rangi özgarib ketadi. Ba’zan iş jarayoni ğavvoslarning ruhiy holatiga ham ta’sir qiladi. Şuning uçun ular iş jarayonida köproq umumiy holatga e’tibor beradi, jasadga sinçiklab qaralmaydi. Agar sinçiklab qaralsa, xotiraga muhrlanib qoladi.
Öqiş jarayonida qörquvni yöqotiş, jasad holatlari örgatiladi. Lekin real holatning farqi bor. Faqat çökiş emas, avariya holatlari ham örgatiladi, yoş xodimlarga örgatib boriladi.
10 aprel kuni Toşkentdagi Börijar kanalining Çilonzor tumanidan oqib ötuvçi qismida uç kişi çökib ketdi. Jabrlanganlar biri örta yoşlardagi Xitoy fuqarosi, Rossiya fuqarosi bölgan 35 yaşar ayol va uning 5 yaşar bolasi ekani ma’lum böldi. Uç kun davomida qidiruv-qutqaruv işlarida işlagan Bahodir Madaliyev uzoq qidirilgan uçinçi şaxsni qanday topganini eslaydi:
“Doimgidek navbatçilikka keldik. Tuşdan keyin soat 16:00 larda Börijar kanalida odam çökkanini yetkazişdi, darhol yetib keldik. Bir bola çökkan, izidan onasi qutqarmoqçi bölib çökkan, yana bir kişi ularni qutqarmoqçi bölib çökib ketgan. Suv köpligi, oqim tezligi sabab qidiruv işlari qiyin böldi. 3 kun davom etdi qidiruv, 25-30 kişi bölib qidirdik. Suv ostida daraxt tomirlari köp bölgani uçun qiyin böldi, aloqa arqonlari öralib qoladi. Suv sovuq bölgani uçun navbat-navbat suvga tuşdik. Qidiruv payti qölim nimagadir tegdi, tezda tortib oldim. Yana qaytadan paypaslab kördim va odam ekanini bildim. Daraxt tomirlariga qisilib qolgan ekan, yuzaga çiqib jasad topilganini aytdim va şeriklarim bilan birga tortib olib çiqdik”, deydi ğavvos.
Börijar atrofi oldin ovloq bölgan, bu yil 3 ta çökiş holati bölgan, har yili uşbu kanalda 2-3 ta çökişlar bölib turadi.
“Odamlar suza olaman, deb öylaydi, lekin xato narsa bu. Tana suv haroratiga moslaşolmay, tomirlar tortib qoladi va natijada çökiş holati kuzatiladi”, deydi Bourjon Turonbekov.
Bourjon Turonbekov, qutqaruvçi ğavvos
Ğavvos Bourjon Turonbekov faoliyatida uni eng ta’sirlantirgan voqeani şunday eslaydi:
“Ötgan yili Çirçiq daryosida bir oilanig 17 yoşli yolğiz farzandi çökib halok böldi. Juda açindik. Odamning farzandi vafot etişi juda ham oğir bölarkan. Erkak kişi bölsam ham, çekkaga ötib yiğlab oldim. Farzand doğini heç kimning boşiga solmasin”, deydi qutqaruvçi Bourjon Turonbekov.
Suhbatning töliq şaklini yuqoridagi video orqali tomoşa qilişingiz mumkin.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi