Farg‘ona viloyatining O‘zbekiston tumanidan oqib o‘tuvchi Katta Farg‘ona kanaliga FVB suvda qidiruv-qutqaruv maxsus guruhi safarbar etilgan. Chunki 50 yoshli erkak ehtiyotsizligi oqibatida kanalga tushib ketgan, 5 kundirki jasad topilgani yo‘q. G‘avvoslar guruhi suv osti va suv ustida qidiruv ishlarini olib borishyapti. Qutqaruvga jalb qilingan g‘avvoslar bilan cho‘kish holatlari va qanday omillar suvda insonning cho‘kib ketishiga sabab bo‘lishi haqida suhbatlashdik.
Har yili respublika miqyosida yuzdan ortiq odam suvda cho‘kish oqibatida halok bo‘ladi. Cho‘kish bilan bog‘liq holatlar ayniqsa yoz faslida ko‘payadi. Suzishni bilmaslik, havo harorati yuqori bo‘lgan paytda terlagan holda suvga tushishdan oyoq tomirlari tortib qolishi, spirtli ichimlik iste’mol qilgan holda cho‘milish, mumkin bo‘lmagan joyda cho‘milish kabi holatlar baxsiz hodisalarga olib kelishi mumkin. Kun.uz muxbiri Katta Farg‘ona kanalida faoliyat olib borayotgan FVB g‘avvoslari bilan cho‘kish bilan bog‘liq holatlar yuzasidan suhblatlashdi.
Suvda qidiruv-qutqaruv maxsus guruhi qutqaruvchisi Jasur No‘monovning aytishicha, yuza qismi tinch oqayotganiga ishonib suv havzasiga sakrash oqibatida ko‘plab insonlar cho‘kib halok bo‘lar ekan. “Bir qarashda suv yuzasi sokin ko‘ringani bilan ichkarida harakat kuchli bo‘ladi. Bu esa muvozanatning yo‘qolishiga olib keladi”, deydi tajribali g‘avvos.
“Yosh bolalar o‘rtasida cho‘kish holatlari ayniqsa, yoz mavsumida ko‘payadi. Ota-onalarning farzandiga befarqligidan, mumkin bo‘lmagan joylarda cho‘milishdan, suzishni bilmaslikdan baxsiz hodisalar kelib chiqyapti.
Oddiy misol, ko‘p uchraydigan holatlardan biri: yosh bolalar issiq havoda suv havzalariga keladi-da, suvga tashlagan payti issiq-sovuq bo‘ladi, suv sovuqligining hisobiga oyoq tomirlari tortishadi. Tomir tortgandan keyin bola muvozanatini yo‘qotadi va o‘zini eplay olmay cho‘kish holatlariga olib keladi.
Ikkinchidan, yoshi katta insonlar spirtli ichimlik iste’mol qilgan holda suvning yuzasi tinchligiga ishonib suvga sakrashadi. Shuni yodda tutish kerakki, suv tagida oqim kuchli bo‘ladi. Suzishni bilgan har qanday odam ham buni anglab yetmaydi. Bilsa ham bunga befarq bo‘ladi. Oqibatda o‘zini eplay olmay qoladi. Muvozanat yo‘qolgandan keyin inson cho‘kib, baxsiz hodisalarga olib kelishi mumkin.
G‘avvoslik mashaqqatli kasb. Suvosti juda shovqin va qorong‘i, hech narsa ko‘rinmaydi, paypaslab suv ostida qidiruv ishlarini olib boramiz. Suv ostiga tushishdan avval maxsus kiyimlar kiyish bilan birga belimga arqon bog‘layman. Suv ostida buyruqni bajarishim kerak bo‘ladi. Tepalikdagi hamkasbim arqonni tortish yo‘li bilan holatimni bilib turadi yoki buyruq beradi. Bir so‘z bilan aytganda arqon – suv ostidagi “ratsiyamiz”.
Hali unda tajribam kam edi. O‘sha kunni ko‘p eslayman. Birinchi marta jasadning qo‘li badanimga tegib ketganida seskanib ketganman. Katta Farg‘ona kanalida cho‘kish qayd etilgan, yosh bola baxsiz hodisa oqibatida suvga tushib yo‘qolgan. G‘avvos sifatida suvga birinchi marta tushishim edi. Qidiriv ishlarini olib borayotganimda ko‘prikning ostiga tiqilib qolgan shox-shabbalarni tozalayotganimda qo‘limga bolaning jasadi tegib ketgan. Seskanib ketganman.
Qish faslida suv ostida ishlash azob. Qishda qidiruv ishlari juda uzoq davom etadi. Chunki qalin kiyim bilan suvga tushib ketgan jasadning suv yuzasiga ko‘tarilishi qiyin bo‘ladi. Yoz kunlarida suv ostida 1-1.5 soatgacha tura olamiz, qishda suv, harorat sovuqligidan g‘avvos suv ostida 40 minutdan ortiq ishlay olmaydi. Shunday holatlar bo‘lganki, suv ostidan tashqariga chiqqanimizda harorat pastligidan nafas oladigan maxsus moslamamiz muzlab qolgan.
Farg‘ona viloyatining o‘zida bir yilda o‘rta hisobda 10 dan ortiq cho‘kish bilan bog‘liq baxsiz hodisa yuz beradi. Ota-onalardan farzandlarini doimiy nazoratga olishlarini iltimos qilardik, belgilanmagan joylarda cho‘milishdan yiroq bo‘lishlarini so‘rab qolamiz”, deydi Jasur No‘monov.
FVV Axborot xizmati xodimi Samandar Hikmatullayevning ma’lum qilishicha, respublika miqyosida har yili yuzdan ortiq inson suvda cho‘kish oqibatida halok bo‘ladi. Shulardan 60 foizdan ortig‘ini voyaga yetmaganlar tashkil qiladi. 50 foiz holatda odamlar o‘z ehtiyotsizligi oqibatida suv havzalarida cho‘kadi. Shuningdek, voyaga yetmaganlar bilan bog‘liq baxsiz hodisalar 25 may, bolalar uchun yozgi ta’til boshlanganidan keyin ko‘proq kuzatiladi. Spirtli ichimlik iste’mol qilgan holda suv havzalarida cho‘milish ham o‘limga sabab bo‘ladi.
