Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi direktori Sherzod Xo‘jayev iqtisodchi Otabek Bakirovning “Dialog” loyihasiga bergan intervyusida elektr energiyasi sohasida bozor qoidalariga o‘tilishi haqida ma’lum qildi.
Otabek Bakirov tariflar o‘zgartirilgach, O‘zbekiston ochiq energetika bozorini tashkil etish yo‘lida qaysi bosqichda turgani haqida so‘radi. Agentlik rahbarining so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekiston hozir “markaziy xarid qiluvchi” nomli birinchi bosqichda turibdi.
“Bu bosqichda, eng past tannarxga ega ishlab chiqaruvchining elektr energiyasi birinchi navbatda sotilishini inobatga olsak, ishlab chiqaruvchilar o‘rtasida haqiqiy raqobat hosil bo‘ladi. Albatta, bu bosqich to‘laqonli kuchga kirishi uchun bozor qoidalarini tasdiqlashimiz kerak. Bu qoidalarni biz 15 nafar xorijiy ekspertlar bilan ishlab chiqdik va bugungi kunda muhokamada. Mana shu bozor qoidalari qabul qilinib, kuchga kirganidan so‘ng, u qoidalarga asosan ishlab chiqaruvchilar o‘zaro raqobatlashadi.
Albatta, bu yerda savol tug‘ilishi mumkin: ba’zi elektr stansiyalari bilan 20-25 yillik shartnomalar tuzilgan, u qanday raqobat bo‘lishi mumkin? Bu savolga ham javob bor. Birinchidan, u stansiyalar bu bozorga kirish uchun, ya’ni biz bilan shartnoma tuzish uchun o‘zaro raqobatlashib bo‘lishdi. Ya’ni eng past tarif taklif qilgan stansiya bilan shartnoma tuzildi. Ikkinchidan, men sizga aniq aytishim mumkin, oxirgi yillarda tuzilgan quyosh, shamol yoki issiqlik elektr stansiyalari loyihalarining tariflari – bugungi kunda eng jozibador tariflar. Ular bu raqobatdan qo‘rqmaydi”, – dedi Sherzod Xo‘jayev.
Uning so‘zlariga ko‘ra, shu yil 1 iyuldan faoliyat boshlagan markaziy xarid qiluvchi – “O‘zenergosotish” AJning xarajatlari energetika bozori miqyosida judayam kam: xodimlariga oylik to‘lash va soliq to‘lash.
“Uning vazifasi – elektr energiyasini sotib oladi, sotib olishda keyingi kun uchun qaysi stansiyadan qancha sotib olinishining grafigini qiladi. Bozor qoidalari yaqin kunlarda kuchga kirishi bilan bu majburiy tusga ega bo‘ladi. Har bir stansiya ertangi kun uchun qancha elektr energiyasi ishlab chiqarishini aytadi. Har bir stansiyada xarid qilish narxi ma’lum-ku, demak, “O‘zenergosotish”ning qo‘lida instrument bor: qaysi biridan xarid qilsam ekan? Eng arzonidan. Prioritet eng arzoniga beriladi”, – deya tushuntirdi soha rahbari.
Xo‘jayevning aytishicha, kafolatlangan xarid shartnomasi tuzilmagan stansiyalar taklif etadigan narxlarni Idoralararo tarif komissiyasi tasdiqlaydi.
