“Otamning öligini “sotdim”: otasi uçun tovon puli olgan yigit iztiroblari
|21:22 / 02.09.202435 50812 min
“Hayotiy hikoyalar” ruknida berilayotgan navbatdagi hikoyamiz qahramoni oddiy yigit. U ança yillar avval 10 ming dollar evaziga otasini maşina bilan urib yuborib, ölimiga sabab bölgan haydovçiga nisbatan da’vosidan voz keçgan.
Foto: Kun.uzFoto: Kun.uz
Yigit maktubida öşandan söng ta’nalar ostida qolib ketganini va hanuzgaça odamlar öşa işini yuziga solişini yozibdi.
“Oilada yolğiz öğil edim. Otam bolaligimdan “Ulğaysang opalaringga himoyaçi, oying bilan menga suyançiq bölasan”, deb uqtirardi.
Yolğiz öğil bölganim uçun ança erka ösdim. Ota-onam barça orzularimni muhayyo qilardi. Nima sörasam olib berardi.
Endi eslasam, otam yaxşi odam edi. Kuçsizlarni himoya qilardi. Kambağallarga tez-tez ehson tarqatardi. U men uçun ideal odam edi. Ulğaya boşlagaç unga öxşaşga harakat qila boşladim.
Maktabni bitirganimdan söng institutlarning biriga hujjat topşirdim va kontraktga ilindim. Keyingi yili budjetga harakat qilaman degan joyimda otam “Öqiyver, kontrakt pulingni tölab beraman”, deb qoldi.
Öqişni bitirib uyga qaytdim, biroq öqigan soham böyiça yaxşiroq iş topilmadi. Bozordan ijaraga dökon olib, savdoga çiqa boşladim.
Ötgan yillar mobaynida opalarim uzatilib ketdi, men uylanişim kerak edi. Öylab körsam, opalarimni uzatiş otamga oson bölmagan, biroq u hammasiga ulgurar edi.
Biron marta uning noliganini yoki pul masalasida qiynalganini aytganini eşitganim yöq. Nazarimda otam yaxşi odamligi uçun Alloh uning işlariga, topayotgan pullariga baraka berardi.
Bu orada men uylandim. Öşa paytlarda zör pul topmasam-da, işlarim yomon emasdi. Bir kuni ötirib otamga diqqat bilan qaradim va uning soçlari oqarib, yuzlarini ajin bosganini kördim. Yoşi oltmişga borayotgan otam qariy boşlagandi.
Pensiyaga çiqqaç u işdan böşadi. “Onang bilan menga pensiyam yetadi. Sen endi özing va oilang uçun harakat qilaver”, dedi u. Otam oşna-oğaynilari bilan kunora uçraşar, ular bilan gap öynar, qisqasi hayotning zavqini totib, umr keçira boşladi.
Biroq bu kunlar vaqtinça ekan. Bir kuni ajal fariştasi uning jonini oldi. Bunga esa qoidabuzar haydovçi sababçi böldi.
Kunlarning birida bozorda savdo qilib turgan joyimda xotinim telefon qildi. U yiğlardi. Nima bölganini sörasam, “Otangizni maşina urib ketibdi, şifoxonaga olib ketişibdi”, dedi.
Dökonni qulfladim-u, şifoxonaga qarab otlandim. Borsam otam jonlantiriş bölimida ekan. Şifokorga uçraşsam u “Uka, biz qölimizdan keladiganini qilyapmiz, şifo Allohdan”, dedi.
Mavzuga oid
Bir zumda şifoxonaga onam, opalarim, poççalarim va boşqa yaqin qarindoşlar yetib kelişdi. Öşa paytda bizning qölimizdan faqat duo qiliş kelardi xolos.
Neça soat ötganini bilmayman, şifokor çiqib “Otangiz bölmadi, sizlarga sabr tilayman”, dedi. Şundan söng yiğlab yubordim va uning çöntagiga pul tiqib, “Iltimos, jasadni yorişmasin”, dedim.
Otam jon bergança qança azob tortgan, jasadini yorib, endi ölikni ham qiynaşmasin, deb öylardim.
Ertasi kuni janoza böldi va otamni kömib keldik. Şifoxonada otamning haqqiga duo qilib turganimda huşim özimda emasdi, uni urib yuborgan haydovçi haqida öylaganim ham yöq.
Janozadan söng uyimiz oldiga bir maşina kelib töxtadi va undan tört kişi tuşib keldi. Ulardan biri haydovçining otasi, qolgani aka-ukalari ekan.
Otaxon mendan köngil söradi. Söng har bir insonning qaçon tuğilişi va ölişi taqdirida yozilişi, bu dunyo barça uçun sinov ekani, öğli esa ana şu sinovdan öta olmagani haqida gapirdi.
“Keçira olsangiz öğlimni keçiring. Uni qamatib yuborganingiz bilan otangiz tirilib kelmaydi. Alloh uning umrini ham sizlarga qöşib bergan bölsin”, dedi va oldimga ança pul qöydi.
Hayron bölib qaragandim, “Bu pul otangizning ma’rakalari uçun” dedi. Hayron bölib amakimga qaragandim, rozilik ma’nosida boşini irğab qöydi.
Ular ketgandan söng amakim izoh berdi: Sen otangdan ayrilib, yana xarajat qilasanmi? Pullarni olaver, hali otangning ma’rakalarini ötkaziş kerak, asqatib qoladi”.
Bir neça kun fotihaxonlik böldi va köngil sörab kelganlar bilan band böldim. Şu kunlar orasida tergovçi biron marta ham telefon qilmadi. Otamni urib yuborgan yigit esa qorasini körsatmadi. Otasi va inilari ham pul berib ketgandan söng qaytib kelmadi.
Odatda odam ölimi bilan boğliq avariya sodir bölsa jinoyat işi oçilişi, tergov ötkazilişi kerak. Tergovçi nimadir ma’lumot söraşi kerak. Şu tomonlama heç qanday xabar bölmagani uçun özim tuman IIBga bordim.
Otamning ölimi bilan boğliq iş topşirilgan tergovçini topib, oldiga kirsam u menga “Hali jinoyat işi oçilmadi, tergovga qadar suriştiruv işlari ketyapti”, dedi.
Uning bu gapidan jahlim çiqdi. Bir inson maşina boşqarib birovning ölimiga sababçi böldi. Ölgan odam dafn qilindi. Oradan qariyb bir haftaça muhlat ötdi. Lekin hali jinoyat işi oçilgani yöq.
“Maqsadingiz nima, şu işni sekin imi-jimida “marhumning özi aybdor bölgan” deb yopib yuborişmi?” – deya tergovçiga keskin savol berdim.
“Uka, qizişmang, hali heç narsa aniqmas. Avariyaga otagizning özi sababçi bölgan bölişi ham mumkin”, dedi. Uning bu gapidan tepa soçim tikka böldi.
Şundan söng eng birinçi navbatda otamni urib yuborgan yigitni suriştirdim. Ma’lum bölişiça u tadbirkor, akasi esa tuman hokimligida muhim bir vazifada işlaydi. Öşa kuni u otamni “Kaptiva” maşinasi bilan urib yuborgan.
Hodisa yuz bergan joyga borib u yerdagi savdo dökonlariga kirib “Kaptiva” otamni qay holatda urib yuborgani bilan qiziqdim. Biron kişi men kördim, falon holatda sodir böldi demaydi. Kim bilan gaplaşsam, qattiq zarba ovozini eşitib taşqariga çiqdik, otangiz yöl örtasida yotardi. Uni qanday urib ketganini körmadik deb javob berardi.
Şunda köçaning narigi tarafidagi savdo dökoni peştoqidagi kuzatuv kamerasiga közim tuşdi. Darhol öşa yoqqa bordim va dökon egasidan iltimos qilib, kadrlarni oldim.
Qarasam, otam maşina bilan borib yöl çetiga töxtayapti. Söng undan tuşib maşina oldida turibdi. Turgan joyi yölning qatnov qismi emas. Şu paytda juda tez kelayotgan “Kaptiva” özidan oldinda ketayotgan “Jiguli”ni öng tarafdan quvib ötmoqçi bölyapti va rul çambaragini sal köproq burib yuboryapti.
Oqibatda maşina boşqaruvini yöqotib, yöl çetida turgan otamni urib ketyapti. Videoda otam “Kaptiva” urib yuborgandan söng bir neça metrga kötarilib, asfalga kelib urilgani körinib turgandi. “Kaptiva” haydovçisi töxtamay ketib qolgan.
Videoning davomida hodisa joyiga darhol odamlar töplandi. Kimdir tez yordam maşinasini çaqirdi. Bu orada YPX maşinasi kelib töxtatdi.
Haydovçi bu yerda kamida ikkita qoidabuzarlik sodir etgan, birinçisi – öng tomondan quvib ötgan, ikkinçisi – tezlikni me’yordan oşirgandi. Biroq tezlik qoidasini buzganini videoga qarab belgilab bölmasdi, ekspertiza qilib aniqlaş mumkin edi.
Dökon egasidan iltimos qilib videoni otamni tez yordam maşinasi olib ketgan joygaça köçirib oldim va tergovçining oldiga jönadim. Borib unga kadrlarni körsatdim va jahl ustida “Agar şu işni yopib yuboradigan bölsang, seni va haydovçini onangdan tuğilganingga puşaymon qilaman”, deb çiqib ketdim.
Şundan söng bir haftaça tinçlik bölmadi. Tumandagi “oğzi katta, gapi ötadigan” kimlar bölsa, haydovçi hammasini menga elçi qilib jönatdi. Hatto mahalladoşlar va qarindoşlardan ayrimlari ham örtaga tuşişdi.
Ularning barçasi bir paytlar haydovçining otasi gapirgan “keçirimli böliş, otamning tirilib kelmasligi” kabi gaplarni aytib, uni keçirişimni söraşardi.
Men “elçilar”ning barçasiga ikkita gapni takrorlardim: “Agar otamni urib yuborgandan söng qoçib ketmay, uni şifoxonaga olib borganda keçirardim. Qoçgani uçun heç qaçon keçirmayman”.
Bir muddat ötgaç haydovçining otasi keldi. Bu safar bir özi edi. Uyga kirgaç gap boşladi:
“Öğlim, heç kim birovni urib yuborib öldiray deb maşina minib çiqmaydi. Öğlimning aybi yöq demayman, ötgan gal kelganimda ham uning Yaratganning sinovidan öta olmaganini aytgandim. Otangning belgilab berilgan hayoti şu yoşida tugaşi yozilgan ekan, öşa iş sodir böldi. Hozir öğlimni qamatsang ham otang tirilib kelmaydi. Şu uçun mana buni ol, kam-köstingga işlatasan, sudda da’voyim yöq deb ayt, iltimos. Hozir sen olmasang, şu pulga bemalol tergovçini va sudyani “sotib” ololaman va öğlim jazodan qutuladi. Biroq men bunday yölni tanlamadim va pullarga ulardan köra seni haqliroq deb öyladim. Buyoği özingga havola”.
Haydovçining otasi oldimga bir paçka dollar qöydi. Öşa paytda bir muddat tilim kalovlanib qoldi. Otaxonga nima deyişimni bilmasdim. Öşa paytda uning öğliga bölgan nafratim biroz sönib, içimda uruş boşlandi.
Yarmim “pulni ol” derdi, qolgan yarmim “otangning öligini 10 ming dollarga sotasanmi?”, deb turardi. Öylanib qolganimni körgan otaxon “sukut alomati rizo” qabilida indamay örnidan turib ketdi. Pul dasturxon ustida qoldi.
Şundan söng amakimning oldiga jönadim va otaxon bilan bölgan işni aytib berdim. Amakim şunday dedi:
“Sen otangdan ayrilgan bölsang, men jigarimdan ayrildim. Seni bilmadim-u, men uni keçirmayman. Çunki u hozir jazosiz qolsa, ertaga şu işni takrorlaşi va boşqa birovning umriga zomin bölişi mumkin. Şu uçun har qanday holatda aybdor jazolanişi tarafdoriman. Senga maslahatim, agar öşa yigitni keçirmoqçi bölsang pulni olmasdan keçir. Keçirmoqçi bölmasang ham özing bilasan. Agar pullarni olsang va keçirsang, boşing bir umr ta’nadan çiqmaydi. Hamma “Mana bu odam otasining öligini sotgandi”, deb bir umr gapiradi. Şunga öylab iş qil”.
Amakimning oldidan çiqdim va öylab-öylab pullarni olib, haydovçini keçirişga qaror qildim. Lekin bu haqda heç kimga indamadim va qarorimni sudda aytdim.
Yigit aybdor bölsa-da, yetkazilgan zararlarni qoplagani va mening unga da’voyim yöqligi uçun qamalmadi. Faqat haydovçilik guvohnomasini ikki yilga olib qöyişdi.
Sud zalidan çiqqanimizdan söng amakim “pullarni qaytarib berdingmi?” deb söradi, yöq devdim, boşini çayqab, afsus degança nari ketdi.
Mana hozir öşa voqealarga ham 10 yildan oşdi. Öşandan buyon mahallada boş kötarib yura olmayman, döstlarim davrasiga kirişga betim yöq. Ba’zilar orqavarotdan, boşqalari özimga eşittirib “otasining öligini sotgan şu yigitmi?” deyişadi.
Öşanda amakimning gapini olmaganimga juda afsuslanaman, biroq endi keç. Hatto olgan pullarimni qaytarib bersam ham bunga heç kimni işontira olmayman. Bu tavqi la’natni bir umr kötarib ötsam kerak.
