U Amerika demokratiyasini demontaj qila olmasa ham, davlatchilikni agressiv va utilitar imperiyachilik bilan, egosentrizm bilan, ksenofobiya va islomofobiya bilan zaharlab ketadi.
Donald Tramp yana AQSh prezidentligiga qaytdi. Amerika tarixida bir marta saylanib, keyin yutqazgan va oradan to‘rt yil o‘tib hokimiyatga qaytgan ikkinchi prezident bo‘ldi. Birinchi marta prezident bo‘lganida, Tramp AQSh demokratiyasining “xatosi” sifatida ko‘rilgan edi. Qolaversa, o‘tgan to‘rt yillikda ham Trampning vaqti ko‘proq elita bilan, demokratlardan tashqari o‘zining partiyasi bo‘lmish respublikachilar bilan kurashda kechdi. Va u bu kurashda g‘olib chiqdi.
Bu safar hammasi boshqacha. Bu safar Tramp ishonchli g‘alaba bilan keldi. Respublikachilar partiyasi Trampga bo‘ysundi, opponentlari taslim bo‘ldi, qudratli shaxslar va milliarderlar hammasi unga ergasha boshladi. Shuningdek, bu safar Trampning partiyasi bo‘lmish respublikachilar faqat prezidentlik hokimiyatini, balki Kongress va Senatdagi ko‘pchilik o‘rinlarni ham qo‘lga kiritdi. Oliy sudda ham bugun respublikachilarga yaqin konservativ sudyalar ko‘proq.
Shunday ekan, Trampning davri endi boshlanyapti. Ayniqsa, keyingi ikki yilda Trampning qarorlariga to‘siq qo‘yuvchi Senat va Vakillar palatasi bo‘lmaydi.
Demokratik davlatlardagi boshqaruvlarning, saylangan prezidentlar va bosh vazirlarning eng asosiy xususiyati – ularni ta’bir qilish imkoni borligida. Demokratik davlatlarda, prezidentlar va bosh vazirlar, o‘zlari mansub partiyalarning mafkuralari, saylov dasturlari, siyosiy qarashlari doirasida aniq trayektoriya doirasida fikrlashadi, harakat qilishadi.
Trampning kredosi – ta’bir qilib bo‘lmasligida. To‘g‘ri, Tramp doim o‘z qarashlarini baralla aytib kelgan, o‘zining moyilliklarini yashirmagan. Lekin bu moyilliklar va qarashlar doirasida aynan nima ishlar qilishini ta’bir qilish imkonsiz. Qolaversa, Tramp jim turish orqali, yoki ortiqcha qo‘rqitish orqali ham jamoatchilikni yoki opponentlarini manipulyatsiya qiladi.
Trampning asosiy qadriyatlari – bu dominantlik. Ikkinchi jahon urushidan keyingi barcha Amerika prezidentlari “Amerika liderligi” haqida gapirishgan. Bunda, AQSh boshqalarga ma’naviy o‘rnak bo‘lishi, avtoritet sifatida ko‘rilishi, buning uchun esa, qadriyatlar va yaxshi kelajak obrazini ko‘rsatib, bu yo‘nalishda ishonchli hamkorlik qilishi aytilardi. Lekin Tramp uchun, tenglar ichida lider bo‘lish emas, hammaning ustida, yuqorisida turadigan dominant bo‘lish, qo‘rqitish va bosim qilish, mahrum qilish orqali maqsadlariga erishish ustunroq turadi.
