BMT Bosh Assambleyasi anʼanaviy xaritadan (Merkator xaritasi) voz kechib, qitʼalarning, birinchi navbatda, Afrikaning oʻlchamlarini aniqroq koʻrsatuvchi xaritaga oʻtish haqidagi rezolyutsiyaga ovoz berdi. Bu haqda The Guardian yozdi.

Rezolyutsiyani 164 davlat qoʻllab-quvvatladi, oltitasi betaraf qoldi. Faqat AQSH qarshi ovoz berdi, uning vakili rezolyutsiyani «ortiqcha» deb atadi.

Rezolyutsiyani qabul qilishning asosiy tarafdorlaridan biri Togo edi. Davlat vakilining taʼkidlashicha, rezolyutsiya «nomutanosib kartografik tasvirlar, ayniqsa, Merkator proyeksiyasi natijasi boʻlgan tasvirlar uzoq muddatli taʼlim, madaniy, geosiyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlarga olib kelganini tan oladi va tasdiqlaydi, bu esa global jamoaviy ongda Afrika va dunyoning boshqa mintaqalari oʻlchamini keskin kamaytirishga yordam beradi».

Mercator_projection_Square
Merkator proyeksiyasiga asoslangan xarita (Vikipediya)

The Guardian nashrining taʼkidlashicha, BMT rezolyutsiyalari majburiy emas, biroq uning qabul qilinishi oʻquv dasturlari va kundalik hayotda qoʻllaniladigan xaritalarga taʼsir qilishi mumkin. Shunday qilib, Fransiya tashqi ishlar vaziri Jan-Noel Barro allaqachon Parij Merkator xaritalaridan voz kechib, «aniq maqsadlar uchun moslashtirilgan, haqiqiy maydonlarni aniqroq aks ettiruvchi va kartograflar va olimlarning tavsiyalariga mos keladigan kartografik proyeksiyalar»ni tanlashini aytdi.

Merkator xaritasini flamand kartografi Jerard Merkator 1569-yilda yaratgan. Dastlab u dengiz navigatsiyasi uchun moʻljallangan edi. Shu bilan birga, bir necha asrlardan soʻng ham u xaritalar uchun jahon standarti boʻlib qolmoqda. Xaritaning asosiy kamchiligi shundaki, hudud ekvatordan qanchalik uzoq boʻlsa, shunchalik kattalashib boradi. Shuning uchun, masalan, Grenlandiya xaritada Afrika bilan teng koʻrinadi, aslida esa Afrika undan 14 baravar katta.

Tarixchilar va geograflar koʻp yillar davomida Merkator xaritasi Gʻarb stereotiplariga asoslanganligini taʼkidlab kelgan. Baʼzi mutaxassislar anʼanaviy xaritalarni «kartografik mustamlakachilik» deb ataydi.

0212
Equal Earth proyeksiyasiga asoslangan xarita (Vikipediya)