«Trampning eksperimentlari qanday yakunlanishi mavhum» – Kamoliddin Rabbimov

— Shuhrat Rasulov: Trampning Amerikada o‘zidan oldin saylangan prezidentlardan asosiy farqi shundaki, Tramp siyosiy o‘lchamlar bilan fikrlamaydi va ularni tushunmaydi, xalqaro huquq normalarini hisobga olmaydi va ularni ham tushunmaydi, shuningdek, u uchun eng muhim narsa moddiy manfaatlar hisoblanadi. Mana shu uchta jihat Trampni boshqa prezidentlardan farqlab turadi. To‘rt yildan keyin Amerikaning kelgusi liderlari ushbu mayoqni qayta tiklash uchun katta siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy kuch sarflashiga to‘g‘ri keladi.

Tramp hozirda ichki siyosatda ham, tashqi siyosatda ham bir qator o‘zgarishlarni amalga oshirmoqda. Tramp o‘zining harakatlarini iqtisodiy islohot deb atab davlat mashinasini buzishga kirishdi. Bu islohotlar esa o‘z navbatida Amerikaga juda qimmatga tushishi mumkin.

— Kamoliddin Rabbimov: Hattoki Tramp hokimiyatdan ketgandan keyin ham uning tarafdorlari hokimiyatda qolishi ehtimoli bor. Amerika qonuniga ko‘ra, prezident bo‘ladigan shaxs faqat Amerika tuprog‘ida tug‘ilgan bo‘lishi kerak. Ilon Mask Janubiy Afrika Respublikasida tug‘ilgan va u Janubiy Afrikaga qarshi urush e’lon qildi. Uning prezident bo‘lish borasida o‘z ambitsiyalari bor va u mamlakat prezidentiga aylanish orqali Amerika qonunchiligini o‘zgartirmoqchi. Ma’lumotlarga ko‘ra, Donald Tramp hokimiyatdan ketganidan keyin uning tarafdorlari bo‘lgan Ilon Mask, Marko Rubio va boshqalar prezidentlikka yangi nomzodlar bo‘lishi mumkin.

— Oybek Sirojov: Trampning maqsadi Amerikaning global qudratini tushirish emas, balki uni yanada kuchaytirishdir. U bu yo‘lda Amerika uchun urf bo‘lmagan qadriyatlar va uslublardan foydalanishi atrofdagilarga biroz erish tuyulyapti xolos. Agar sog‘lom raqobat haqida gapiradigan bo‘lsak, ekspertlar 2030-2035 yillarga borib, Xitoy Amerika Qo‘shma Shtatlaridan ko‘plab ko‘rsatkichlar bo‘yicha o‘zib ketishini taxmin qilishgan edi. Tramp ma’muriyati Xitoyni cheklash uchun o‘ziga xos usullardan foydalanmoqda. Mana shunday yondashuvlarning har biri Amerikaning global qudratini ta’minlashga qaratilgan.

Ko‘plab ekspertlar ta’kidlaganidek, uning olib borayotgan siyosati qanchalik muvaffaqiyatli bo‘lishini vaqt ko‘rsatadi. Yana bu yerda bitta muhim jihat bor va bu Rossiya hamda Xitoy ittifoqi. Bugun Amerikaning mana shunday siyosatidan Rossiya va Xitoy ittifoq shakllantirish orqali samarali foydalana olishi yoki aksi bo‘lishi muhim ahamiyat kasb etadi. Bundan tashqari, hozirda Trampning asl reja va maqsadlari barcha uchun mavhum hisoblanadi.

— Abduvali Soyibnazarov: Pentagonning yangi rahbari ta’kidlaganidek, Amerika o‘z manfaatlarini cheklash emas, balki yanada yoyish, faqat izolyatsionizmga asoslanish emas, balki yangicha yondashuv asosida Xitoy bilan Rossiya o‘rtasini sovitish, ya’ni ularni ayirish va ittifoqchi bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslikni ko‘zlagan, chunki Xitoy AQShning global yetakchiligiga xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan davlatlardan biri. Qolaversa, BRIKSga o‘xshagan davlatlar birikmasi paydo bo‘ldi va AQSh global janubning birikib, uning ta’sir doirasini cheklashiga yo‘l qo‘ymaslikka harakat qilmoqda.

AQSh va Yevropaning Ukraina bo‘yicha pozitsiyasi nomutanosiblashdimi?

— Kamoliddin Rabbimov: Aslini olganda ularning pozitsiyasi oldindan bir xil bo‘lmagan, hozir esa Rossiya bilan qarama-qarshilikda Amerika va Yevropa o‘zaro kelishmovchilikka duch kelmoqda. Yevropa ittifoqida ikkita muhim davlat bor, bular Fransiya va Germaniya.

Fransiya azaldan anglo-saksonlarga ishonmagan va AQShni ham, Britaniyani ham masofada ushlash pozitsiyasida bo‘lgan va bu pozitsiyasini hozirgacha saqlab qolgan. Fransiya rahbariyati vaqti-vaqti bilan Amerikaga emas, o‘ziga ishonish lozimligini ta’kidlab, NATOning ayrim harbiy loyihalarini tark etgan yillari ham bo‘lgan.

Donald Tramp kelishi bilan bu bo‘linish yanada kuchaydi, bugun NATOda ikki qutb emas, balki 3-4 ta qutb paydo bo‘lgan bo‘lishi ham mumkin. Kecha Tramp avval Putin bilan 1,5 soat gaplashgan, so‘ngra Zelenskiy bilan esa ancha qisqa suhbatlashgan. Hozir Zelenskiy murakkab ahvolda, chunki Tramp bilan to‘qnashishni istamaydi. Uning komandasi Ukrainani himoya qilish uchun diplomatik vositalarni qo‘llamoqda. Ta’kidlanganidek, Tramp kuchli shaxslar bilan gaplashishni ma’qul ko‘radi. Ammo keyingi kuni uning pozitsiyasi yumshay boshladi.