Markaziy bank 2024 yil uchun «O‘zbekistonning to‘lov balansi, xalqaro investitsiyaviy mavqeyi hamda tashqi qarzi» bo‘yicha yillik hisobotini e’lon qildi.
Qayd etilishicha, o‘tgan yilda joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi 5,7 mlrd dollarni tashkil qilgan (2023 yilda 7,8 mlrd dollar). Bunga savdo balansi manfiy saldosining kamayishi bilan birga ikkilamchi daromadlar komponenti bo‘yicha kelib tushgan joriy transfertlar hajmining sezilarli darajada ko‘payishi ta’sir ko‘rsatgan.
Jumladan, eksportning importga nisbatan yuqoriroq sur’atlarda o‘sishi natijasida, savdo balansining manfiy saldosi (17,4 mlrd dollar) deyarli 2023 yil darajasida saqlanib qolgan.
2024 yilda xalqaro bozorlarda xomashyo narxlarining o‘zgarishi va norezidentlarga ko‘rsatilgan xizmatlar hajmining ko‘payishi natijasida jami eksport hajmi 2023 yilga nisbatan 4,5 foizga o‘sib, 26,2 mlrd dollarni tashkil qildi (oltinsiz – 18,7 mlrd dollar, o‘sish 11 foiz).
Asosiy eksport xomashyo mahsulotlarining jahon narxlari tahliliga ko‘ra, 2024 yil davomida oltinning o‘rtacha narxi 2023 yil ko‘rsatkichiga nisbatan 23 foizga, kumush narxi 21 foizga, mis narxi 8 foizga hamda uran narxi 42 foizga o‘sgan bo‘lsa, to‘qimachilik sanoatining asosiy xomashyosi – paxtaning jahon narxi 9 foizga pasaygan.
2024 yilda jami import hajmi 2023 yilga nisbatan 2,3 foizga ko‘payib, 43,6 mlrd dollarga yetdi. Bu 2023 yilda ayrim turdagi tovarlarning bir martalik yirik importi o‘tgan yil davomida sezilarli darajada qisqargani bilan izohlanadi. Shunga qaramay, mamlakatda investitsiyaviy faollik va ichki iste’mol talabi yuqori darajada saqlanib qolishi sharoitida xorijdan energoresurslar, mashina va uskunalar, oziq-ovqat mahsulotlarining keltirilishi davom etdi.
2024 yilda mehnat muhojirlari ishlaydigan an’anaviy mamlakatlarda ishchi kuchiga talab oshishi natijasida ish haqi miqdorining o‘sishi hamda mehnat migratsiyasi geografiyasining diversifikatsiyasi kabi ijobiy tendensiyalar birlamchi va ikkilamchi daromadlar komponentlari bo‘yicha tushumlarning ko‘payishiga xizmat qildi. O‘z navbatida, norezidentlarning investitsiya daromadlari oshishi xarajatlarni ko‘paytiruvchi omillardan bo‘lgan. Natijada birlamchi va ikkilamchi daromadlar balansi musbat saldo bilan shakllanib, mos ravishda 1,1 mlrd va 10,6 mlrd dollarni tashkil etgan holda savdo balansi taqchilligini qisman qoplagan. Joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi moliyaviy hisob bo‘yicha kapital tushumlar, xususan, to‘g‘ridan to‘g‘ri, portfel investitsiyalar va boshqa manbalar jalb qilinishi hisobiga moliyalashtirilgan.
