Tramp BRIKSning «anti-amerika» siyosatini qöllayotgan davlatlarga boj bilan tahdid qildi

BRIKS va tarif siyosati

Trampning BRIKS davlatlariga yangi boj soliği tahdidi 9 iyulgi «özaro boj» muzokaralari muhlati arafasida – tariflar atrofidagi global beqarorlik va noaniqlikni kuçaytirgan.

BRIKS a’zolaridan ba’zilari, xususan Hindiston, Tramp ma’muriyati bilan töğridan-töğri muzokara olib bormoqda. Biroq Trampning bu yangi tahdidi uşbu muzokaralarga qanday ta’sir körsatişi hozirça noma’lum.

Tramp bu yil boşida, agar BRIKS umumiy valuta yaratiş taşabbusini qöllasa, a’zolarga 100% tarif joriy qilişini aytgandi. Bu valuta ğoyasi 2023 yilda Braziliya prezidenti Lula da Silva tomonidan ilgari surilgan, ammo BRIKS asosiy e’tiborni milliy valutalarda savdo va moliyalaştirişni mustahkamlaşga qaratmoqda.

Yakşanba kuni BRIKS yetakçilari a’zolar örtasida çegaralararo tölov tizimini işlab çiqiş muhokamasini qöllab-quvvatladi.

BRIKS davlatlari, şuningdek, Eron hududiga uyuştirilgan harbiy hujumlarni qoralab, «fuqarolik infratuzilmasi va tinç yadro inşootlariga qasddan uyuştirilgan hujumlar»dan «jiddiy xavotir bildirganliklarini» bildirgan. Garçi ötgan oy uşbu hujumlarda Isroil va AQŞ iştirok etgan bölsa-da, BRIKS bayonotida ularning nomi tilga olinmagan.

Iqtisodiy xavflar

Iqtisodçilar Trampning savdo uruşi, ayniqsa Xitoydan olib kiriladigan tovarlarga keng kölamli bojlar, AQŞ iste’molçilari uçun narxlar oşişiga olib kelişini ta’kidlamoqda. Walmart kabi yirik kompaniyalar narxlar oşişini tan olgan.

AQŞ Moliya vaziri Skot Bessent esa yakşanba kuni «Fox News Sunday» dasturida bu xavotirlarni rad etdi:

«Biz hozirça inflatsiyani körmadik», — dedi u va buni «tarifga çalingan sindrom» deb atadi. Moliya vaziri va Trampning tarafdori bölgan boşqa amaldorlar oxirgi oylar içida «bojlarni aslida Xitoy tölamoqda», degan pozitsiyani qayta-qayta ilgari surmoqda, deb yozgan CNN.

AQŞning sobiq Moliya vaziri Larri Samers esa yangi boj tariflari, ehtimol, biroz daromad keltirişi mumkinligini, ammo bu yuqori inflatsiya va amerikalik işlab çiqaruvçilar uçun raqobatbardoşlikning pasayişi evaziga bölişini ta’kidlamoqda.

BRIKS kuçayib bormoqda

Reutersʼning yozişiça, taşkilot tarkibining kengayişi BRIKS sammitiga diplomatik oğirlik qöşmoqda. BRIKS özini «global Janub»dagi rivojlanayotgan davlatlar nomidan sözlovçi blok deb biladi va BMT Xavfsizlik Kengaşi, Xalqaro Valuta Jamğarmasi kabi tuzilmalarni isloh qiliş zarurligini ta’kidlaydi.

«Agar xalqaro boşqaruv tizimi XXI asrda yuzaga kelgan köp qutbli haqiqatni aks ettirmasa, BRIKS bu tizimni yangilaşga yordam berişi kerak», dedi Lula da Silva.

Tadbirga Xitoy yetakçisi Si Szinpin şaxsan bormay, örniga Boş vazirini yubordi. Rossiya prezidenti Vladimir Putin esa, Ukrainadagi uruş munosabati bilan Xalqaro jinoiy sud tomonidan çiqarilgan hibs qarori sabab onlayn iştirok etdi.

Biroq, BRIKS safi tobora rang-barang bölib borayotgani bois, uning kuçli ekanligidan taşqari, taşkilotning yagona maqsadlari haqida savollar ham köpaymoqda. Çunki bu guruhga mintaqaviy raqiblar hamda yetakçi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar kirib bormoqda.