Qoʻshimcha funksionallar
-
Tungi ko‘rinish
Ilk kosmetikalar aslida ayollar uchun emas edi - erkaklar bu borada peshqadam bo‘lgan!
Bugungi kunda kosmetika deganda ko‘pchilikning xayoliga avvalo ayollar keladi. Biroq tarixiy manbalar va arxeologik topilmalar shundan dalolat beradiki, kosmetik vositalarning ilk namunalari aynan erkaklar uchun yaratilgan. Ular faqat ziynat yoki parvarish uchun emas, balki himoya, marosimiy maqsadlar va hatto siyosiy-ijtimoiy maqom belgisi sifatida ham xizmat qilgan.
Quyida tarixda turli davr va hududlarda erkaklar qanday kosmetika vositalaridan foydalangani haqida qiziqarli ma’lumotlar bilan tanishamiz:
Qadimgi Misr: Erkaklar qora ko‘z bo‘yog‘i va yuzdagi qizil rang bilan farqlangan
Miloddan avvalgi 4000 yillarda misrliklar “ko‘hl” deb ataladigan qora ko‘z bo‘yog‘ini qo‘llashgan. Bu vosita qo‘llanishi faqat go‘zallik emas, balki quyosh nuridan, cho‘l changi va infeksion ko‘z kasalliklaridan himoya maqsadida ham bo‘lgan.
Shuningdek, fir’avnlar va zodagonlar yuzlariga qizil pigment surdirib, sog‘lom va kuchli ko‘rinishni namoyon qilishgan. Ularning soqoliga ko‘pgina miqdorda maxsus moylar surtilib, terini yumshatish va parvarish qilish ta’minlangan.
Mesopotamiya: Harbiylar va hukmdorlar kosmetikani maqom ramzi sifatida ishlatgan
Qadimgi Mesopotamiyada erkaklar lab va yuz terisini ranglash uchun minerallar, o‘simlik moylari va boshqa tabiiy moddalardan foydalanishgan. Hukmdorlar va harbiylar kosmetikani jang oldidagi marosimlarda, ruhiy tayyorgarlik va maqomni ko‘rsatish vositasi sifatida ishlatishgan.
Gretsiya va Rim: Sportchilar va rimliklar yuzni oppoq qilishga uringan
Grek sportchilari zaytun moyi orqali mushaklarini belgilab-bo‘rttirib ko‘rsatishgan, shu bilan birga terini quyoshdan himoya qilishgan.
Rimlik erkaklar esa yuz terisini oqartirish, soqolni yumshatish uchun asal va sutli tabiiy niqoblardan foydalanishgan. Bu nafaqat gigiyena, balki yaxshi tashqi ko‘rinishga bo‘lgan intilishning ham namunasi bo‘lgan.
Osiyo davlatlari: Yuzni oqartirish va xushbo‘y moylar an’anasi
Xitoy va Yaponiyadagi saroylarda erkaklar yuz terisini oq rangga bo‘yash orqali yuqori ijtimoiy tabaqaga mansubligini namoyon qilishgan. Hindistonda esa ayurveda an’anasiga muvofiq sandal yog‘i, gul suvi va turli ziravorlardan tayyorlangan kosmetik vositalar erkaklar tomonidan faol ishlatilgan.
Islom olami va o‘rta asrlar: Atirlar, soqol moylari va marosimiy bezanish
Islom tarixida attorlik eng qadimiy va hurmatli kasblardan biri bo‘lib, ular ishlab chiqqan atirlar, soqol moylari va balzamlar asosan erkak mijozlar uchun tayyorlangan.
Shuningdek, o‘rta asr Yevropa ritsarlari jang oldidan yuz va qo‘llarini bo‘yoqlar bilan bezashgan, bu esa marosimiy hamda psixologik tayyorgarlik shakli hisoblangan.
Yangicha qarashlar: Qachon va nega kosmetika ayollar bilan bog‘lana boshladi?
XVIII asrgacha erkaklar orasida kosmetikadan foydalanish keng tarqalgan edi. Lekin keyinchalik Angliya anglikan qadriyatlari va Viktoriya davri axloqiy talablari tufayli bu odat “ayollarga xos” deb qarala boshlandi. Shundan so‘ng kosmetika bozorida ayollar asosiy auditoriyaga aylandi.
Kosmetika aslida faqat ziynat vositasi emas, balki madaniy, tarixiy va ijtimoiy o‘zgarishlarni aks ettiruvchi vosita bo‘lib kelgan. Erkaklar tomonidan kosmetikadan foydalanish tarixi shunchaki fakt emas — bu inson tabiati va estetik ehtiyojlarining ajralmas bir qismi.
Mavzuga oid
09:31 / 16.05.2026
O‘zbekistonda ayollarga nisbatan erkaklar soni ko‘proq - statistika
18:10 / 08.05.2026
Hayot evaziga hayot: urush Ukrainada ayollar tanasini bozorga aylantirdi
16:11 / 02.05.2026
“Tasalli beruvchi ayollar” maskani - yapon harbiylari qancha qiz-ayolni jinsiy qullikka mahkum etgandi?
21:30 / 18.03.2026