HAMASning G‘azoda qancha kuchga ega ekani borasidagi bahslar Isroil aslida kimga qarshi jang qilayotganini savol ostiga qo‘yishi tabiiy. Netanyahu sud jarayonlari va siyosiy bosim ostida qarorlar qabul qilar ekan, bu urush uning hokimiyatini saqlash vositasiga aylanayotgandek ko‘rinmoqda. “Geosiyosat”da tahlilchilar G‘azodagi so‘nggi vaziyat va Netanyahuning sudi borasida o‘z fikrlarini bildirishdi.
Hamas vakillari G‘azoda qolganmi? Isroil aslida kim bilan urushyapti?
Shavkat Ikromov: 2019 yilda Benyamin Netanyahuga qarshi sud jarayonlari boshlangan, 2020 yilda esa jarayonlar faollashdi. 2022–2023 yillarda ayblovlar aniqroq ko‘rinish oldi va uning qamalishi ham, yonidagi maslakdoshlarning jazolanishi ham ehtimoldan yiroq emas edi. Shu holat fonida siyosiy harakatlar va qarorlar oldindan rejalashtirilgan kabi ko‘rina boshladi, ko‘pchilik nazarida bu urush Netanyahuning siyosiy umrini uzaytirish vositasiga aylangan.
Arab davlatlari ham vaziyatni sezmoqda va “Netanyahu qayerda to‘xtaydi?” degan savolni berishmoqda. U hozir beparvo deyarli hech kim bilan muzokara qilmayotgandek, chunki HAMASning jismoniy kurash imkoniyati past deb baholanmoqda. HAMAS yetakchilari esa avval aytganidek: jismonan yo‘q qilinsa ham, g‘oya yashaydi va shu g‘oyaga qarshi kurash uzoq davom etadi. G‘azoda vaziyat juda og‘ir: shaharlar vayron qilinmoqda, millionga yaqin aholi ko‘chirilgan yoki ko‘chada qolgan. Bu holat dunyo miqyosida qayg‘u va hayrat bilan kuzatilmoqda. Shu bilan birga, Isroil bo‘ylab G‘azo hujumlarini to‘xtatish haqida namoyishlar bo‘lib o‘tmoqda, asirlarning taqdiri noma’lumligi va ularning hujumlar ostida halok bo‘lishi mumkinligi xalqni bezovta qilmoqda.
Agar Netanyahuning haqiqiy maqsadi asirlarni tezroq qaytarib, urushni to‘xtatish bo‘lganida, u hozirgi quruqlik hujumini amalga oshirmas edi. Muzokaralar orqali asirlarni qaytarish imkoniyatlari mavjud edi, ammo ular to‘liq ishga solinmadi. Sud jarayonlari yaqinlashgani sari (masalan, 16 sentabrdagi oxirgi eshituvi bo‘ldi) urush ko‘lamini kengaytirish uning siyosiy manfaatlariga xizmat qilayotgandek ko‘rinadi. Xavfsizlik mas’ullari ham muhim davrda rahbarni sud qilish to‘g‘ri emas, deb jarayonlarni kechiktirmoqda. Rasmiylarning bayonotlari raqamlarda ham ziddiyatlar keltirib chiqarmoqda: dastlab Isroil 30 000 ta HAMAS jangchisi borligini iddao qilgan, so‘ngra 2 500 nafarga qisqardi “biz ularni yo‘q qildik” deyildi. Agar haqiqatan ham 2 500 nafardan kam qolgan bo‘lsa, Isroil uchun g‘alabani e’lon qilish mumkin bo‘lar edi. Shunday bo‘lsa-da, hudud vayron qilindi. Isroil bosqichma-bosqich chegaraviy hududlarni o‘zlashtirib borayotgandek ko‘rinish hosil qilmoqda.














