AQShdagi munitsipal saylovlar ayniqsa Nyu Yorkda tarixiy natija bilan tugadi. Amerikaning eng katta shahri aholisi musulmon va so‘l demokrat Mamdaniga ovoz berdi – bu esa ayni shu shaharda tug‘ilib o‘sgan prezident Tramp uchun ikki barobar og‘riqli natija. Respublikachilar o‘z siyosatini qayta ko‘rib chiqmasa, kelasi yilgi saylovda Senatdagi ustunligini yo‘qotadi.
AQSh – dunyodagi eng katta iqtisodiyot va harbiy qudrat, uning tashqi siyosati dunyodagi tinchlik yeki beqarorlikka jiddiy ta’sir qiladi. AQShning ichki munitsipal saylovlari esa, bu davlatdagi oliy hokimiyatning taqdiri borasidagi eng muhim signallarni bildiradi.
2026 yil noyabrida AQSh Senati uchun oraliq saylovlar bo‘lishi kerak. AQSh Senati jami 100 senatordan iborat, va har ikki yilda Senatning uchdan biri yangilanib turadi. O‘tgan 2024 yilda Donald Tramp hokimiyatga qaytgandan buyon, bir yil o‘tib, mana munitsipal saylovlar orqali amerikaliklarning ushbu ma’muriyatga munosabatini bilish imkoniyati paydo bo‘ldi. Xo‘sh, amerikaliklar bu saylovda Trampga va uning partiyasiga qanday munosabat bildirishdi?
Bir so‘z bilan aytganda, bu saylovlar Tramp va uning respublikachilar partiyasi uchun jiddiy yutqazish bo‘ldi. Saylov natijalarini mahalliy OAV “moviy to‘lqin” deya ta’rifladi. Gubernatorlik saylovi o‘tkazilgan ikkita shtatdan biri Virjiniyada hokimiyat respublikachilardan demokratlarga o‘tdi, Nyu Jyersida esa demokratlar nomzodi katta farq bilan g‘alaba qozondi.
Eng katta sensatsiya – bu Nyu Yorkda bo‘ldi. Nyu York dunyodagi eng boy va qudratli davlatning eng katta va boy shahri. Nyu York tarixida birinchi marta musulmon odam mer bo‘ldi, bu Zohran Mamdani. U bor-yo‘g‘i 34 yoshda, bu bilan u keyingi 100 yil ichidagi shaharning eng yosh hokimi bo‘lmoqda. Qolaversa, Mamdani nafaqat demokratik partiya vakili, balki u o‘zini “demokrat-sotsialist” deb tanishtiradi. Uni raqiblari “kommunist” deb yomonotliq qilishga urinishdi, biroq bu ishlamadi. Nyu Yorkliklar aksariyati Mamdaniga ovoz berishdi va u shaharning sobiq hokimi Endryu Kuomo va respublikachi nomzod Kyortis Sliva ustidan ishonchli g‘alaba qozondi.
Tramp Mamdanini obro‘sizlantirish maqsadida uni “kommunist” deb ataydi, lekin Mamdanining o‘zi “men demokrat-sotsialistman” deydi. Bu ikki tushunchaning farqi nima? “Demokrat-sotsialist” – bu demokratiya tarafdori bo‘lgan, ushbu partiya a’zosi bo‘lgan, shu bilan birga, erkinlik va plyuralizmni inkor qilmasdan ijtimoiy tenglikni ta’minlashga intiladigan qarashdir. Biroq ijtimoiy tenglikni kuch bilan, repressiyalar va zo‘ravonliklar bilan, tomonlarni qattiq konfrontatsiyaga chaqirish bilan amalga oshirilsa, bunda “kommunistlarcha” yeki “bolsheviklarcha” tenglik usuli deyish mumkin bo‘ladi – AQSh sharoitida bu kursning istiqboli mavjud emas.
