Ona qornidagi bola hali ko‘zini ochmagan, lekin u atrofdagi tovushlarni, masalan, onasining yurak urishi, so‘z ohangi, hatto telefonidan chiqayotgan ovozlarni eshitadi.
Bu tovushlar bola uchun birinchi “axborot oqimi” sanaladi. Onaning sokin ovozi unga taskin bersa, telefondan chiqayotgan keskin signal, baland musiqalar yoki tez-tez takrorlanadigan bildirishnoma tovushlari homilada stress gormoni ishlab chiqilishini kuchaytirishi mumkin. Chunki bola 24–28-haftalardan boshlab tashqi tovushlarni seza boshlaydi.
Mobil telefonlar chiqaradigan elektromagnit to‘lqinlar (EMF) homilaning asab tizimiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadi. Shu yo‘nalishda olib borilgan tadqiqotlarda ta’kidlanishicha, smartfonlarni me’yoridan ortiq ishlatgan homiladorlar embrionlarida keyinchalik diqqat buzilishi va uyqu muammolari kuzatilgani aniqlangan.
Shifokorlar buning sababini shunchaki “nurlanish” bilan emas, onaning holati bilan ham bog‘lashadi. Telefon ekrani qarshisida ko‘p vaqt o‘tkazish stress, ko‘z zo‘riqishi, uyqu buzilishi va asabiylikni kuchaytiradi. Bularning bari tabiiyki, homila uchun ham xavfli. Chunki bola onaning hissiy holatini sezadi: ona asabiy bo‘lsa, homila ham tinchlana olmaydi.
Uyqu buzilishi
Telefon ekranidan tarqaladigan ko‘k nur organizmga “hali kun davom etmoqda” degan signalni yuboradi. Bu melatonin gormonining tabiiy ishlab chiqishiga to‘sqinlik qiladi. Melatonin organizmni uyquga tayyorlaydigan asosiy gormon bo‘lgani uchun tanada uning miqdori kamayishi homilador ayolning tun bo‘yi bezovtalanib uxlashiga sabab bo‘ladi. Uyqu sifati yomonlashsa, kun davomida charchoq, kayfiyat tushishi, tez asabiylashish kuzatiladi. Bularning barchasi bachadonda qon aylanishiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Oqibatda homila kislorodni yetarlicha olmasligi ehtimoli oshadi, bu esa rivojlanish uchun salbiy omil hisoblanadi.
Ba’zi ekspertlar hatto telefonni qorinning yaqinida saqlamaslikni, chaqaloq uxlayotgan xonada esa mobil qurilmani “fly mode” rejimiga qo‘yishni tavsiya etadi. Bu elektromagnit nurlanishni kamaytiradi hamda onani ijtimoiy tarmoqlar shovqinidan oz bo‘lsa ham uzoqlashtiradi.
Stress
Telefon to‘xtovsiz yangiliklar, bildirishnomalar va ijtimoiy tarmoqlarni jamlagan manbadir. Homilador ayolning ma’lumotlarni qayta-qayta ko‘rib chiqishi miya faoliyatiga zo‘riqish beradi. Oqibatda organizm
