Isroilda uch general armiyadan haydaldi

Ta’kidlanishicha, gap TSAHALning sobiq razvedka boshlig‘i Aaron Xaliva, operativ boshqarma sobiq rahbari Oded Basyuk va o‘sha paytda janubiy harbiy okrug uchun javobgar bo‘lgan general-mayor Yaron Finkelman haqida ketmoqda. Finkelman va Xaliva 2025 yil yanvar oyidayoq 7 oktyabrda yo‘l qo‘yilgan xato va kamchiliklar sababli iste’foga chiqqan edi. Basyuk esa iyun oyida Isroil va Eron o‘rtasidagi urushdan so‘ng lavozimini tark etgan. Bundan tashqari, ayni qarorga ko‘ra, Isroil harbiy-havo kuchlari boshlig‘i Tomer Barga nisbatan ham intizomiy choralar ko‘rilgan. Yana to‘qqiz general va yuqori lavozimdagi ofitserlar ham javobgarlikka tortilgani aytilgan.

TSAHAL Bosh shtabi rahbari lavozimini 2023 yil yanvaridan egallagan Gersi Halevi armiyaning 7 oktyabrdagi omadsizligi uchun shaxsiy javobgarlikni his qilganini bayon qilib, mart oyida lavozimini tark etdi. Uning o‘rnini egallagan Eyal Zamir esa bu kamchiliklar uchun javobgar bo‘lgan qo‘mondonlar faoliyatini alohida-alohida baholash va qayta tekshirishni buyurdi.

Yuqori martabali isroillik harbiylarning ishdan bo‘shatilishi va jazolanishi noyabr boshida armiyaning HAMAS hujumi arafasidagi harakatlariga bag‘ishlangan ekspertlar hisoboti e’lon qilinganidan so‘ng yuz berdi. Ushbu hisobotda yillar davomida qabul qilingan noto‘g‘ri qarorlar, jumladan 7 oktyabr kechasi qo‘shinlarni joylashtirish bo‘yicha xatoliklar qattiq tanqid qilingan, shuningdek TSAHAL qo‘mondonlik zanjiridagi buzilishlar qoralangan.

Xisobotda, xususan, “strategik va operativ reallik” bilan armiyaning G‘azo sektoridagi vaziyat hamda HAMAS jangchilaridan kelib chiqqan ehtimoliy xatarni “qabul qilishi (tasavvuri)” o‘rtasida “uzilish” bo‘lgani ta’kidlanadi: Isroil harbiy razvedkasi ishonchli ma’lumotlarga ega bo‘lganiga qaramay, yirik hujum haqida o‘z vaqtida ogohlantirishga qodir bo‘lmagan. Ishdan olishlardan oldin esa Bosh shtab boshlig‘ining Isroil fuqarolariga yo‘llagan murojaati e’lon qilingan edi.

Shu bilan birga, 24 noyabr kuni mamlakat mudofaa vaziri Israel Kats ekspertlar hisoboti “atroflicha tekshirilishi”ni e’lon qildi. Isroil OAV ma’lumotlariga ko‘ra, u generallar va ofitserlarni ishdan olish hamda jazolash haqidagi qarorni matbuot orqali bilgan va bunga qattiq g‘azab bilan munosabat bildirgan. O‘z navbatida Zamir Katsning bayonotlaridan hayratda ekanini aytdi. “Hisobotni shubha ostiga qo‘yish haqidagi qaror tushunarsizlik uyg‘otadi”, — deya qayd etilgan uning bayonotida. AFP agentligi ta’kidlashicha, 2023 yil 7 oktyabr bilan bog‘liq voqealarni “tizimli ravishda tekshirish”ni talab qilganidan keyin Kats va Zamir o‘rtasidagi munosabatlar ayniqsa taranglashgan.

Yevroittifoq va AQShda terroristik tashkilot sifatida e’tirof etilgan HAMAS harakatining 2023 yil 7 oktyabrda Isroilga qilgan hujumi Yaqin Sharqdagi mojaro keskinlashuvining boshlanish nuqtasi bo‘ldi. O‘shanda jangchilar Isroilga raketa zarbalari berib, uning hududiga kirib bordi va taxminan 1200 nafar tinch aholini o‘ldirdi. Shuningdek, taxminan 250 nafar garovga olingan odamlar G‘azo sektoriga olib ketildi. Keyinchalik ularning bir qismi almashinuv yoki ozod qilish orqali qaytarildi, bir qismi esa halok bo‘ldi.

Isroil bu hujumga javoban HAMASga qarshi urush e’lon qildi. Quruqlikdagi harbiy amaliyotlar va G‘azo sektoriga havodan berilgan zarbalar natijasida 67 mingdan ortiq falastinlik halok bo‘lgan, yana 169 mingdan ziyod kishi yaralangan.