Amerikaning haftalik moliyaviy jurnali Barron’sning yaqinda e’lon qilingan reytingiga köra, dunyodagi eng qimmat önta xususiy kompaniya jami hisobda bozor qiymati sifatida bir neça yuz milliard dollarni öz içiga jamlaydi.
Röyxatning eng yuqori poğonasida SpaceX — dunyodagi eng boy inson Ilon Mask rahbarligidagi dabdabali kosmik kompaniya turibdi. Uning bahosi 800 milliard dollargaça yetadi.
Bu şiddatli ösiş, keng polosali internetning Starlink yöldoş tarmoği kengayişi va umuman kosmik texnologiyalar atrofidagi investitsiyaviy iştiyoq bilan quvvatlanib, SpaceX’ni boşqa yirik startaplardan ança oldinga olib çiqmoqda hamda kompaniya 2026 yilda aksiyalarni ommaviy ravişda birinçi bor sotiş (IPO)ga çiqişi mumkinligi haqidagi gap-sözlarni kuçaytirmoqda.
Unga juda yaqin OpenAI — ChatGPT yaratuvçisi va sun’iy intellekt sohasidagi asosiy öyinçilardan biri keladi. OpenAI bahosi, yirik institutsional investorlar (jumladan SoftBank, Thrive Capital va Dragoneer Investment Group) iştirokida taşkil etilgan, ikkilamçi bozorda aksiyalar sotilişi böyiça rekord bitimdan söng, taxminan 500 milliard dollar atrofida “öynab turibdi”. Bu qadam xususiy bozorning generativ SIga bölgan işonçi uçun buriliş nuqtasi böldi va yil boşida qisqa vaqtga OpenAI’ni dunyodagi eng qimmat xususiy kompaniya maqomiga ham olib çiqdi.
Xitoyning texnologik giganti ByteDance — TikTok’ni işlab çiqqan kompaniya va ijtimoiy ilovalar segmentidagi yetakçi global öyinçilardan biri ham reytingning yuqori qismida, taxminan 480 milliard dollar baholaniş bilan örin olgan. Bu xususiy korporativ gigantlar geografiyasi qançalik global ekanini yaqqol körsatadi.
Anthropic va xAI kabi SI-startaplarning tez kötarilişi investorlarning maşinali intellekt texnologiyalari uçun davom etayotgan poygasini ta’kidlaydi. Anthropic xavfsizlikka yönaltirilgan SI modellari tufayli katta qöllab-quvvatlaşga ega böldi, xAI esa infratuzilmani kengaytiriş va yetakçi mutaxassislarni jalb qiliş uçun köp milliardli moliyalaştirişni ta’minladi.
Bu kompaniyalar, şuningdek bahosi yaqinda 134 milliard dollargaça oşgan Databricks bilan birga, yangi avlod texnologiyalarini tijoratlaştira oladigan bizneslarga vençur va xususiy investitsiya fondlarining qiziqişi juda yuqori ekanini aks ettiradi.
Bundan taşqari, allaqaçon şakllangan fintex-kompaniyalar — masalan, Stripe va Revolut global raqamli tölovlar va bank innovatsiyalarining rivoji hisobidan yuqori baholarni saqlab qolmoqda. Moliyaviy infratuzilma provayderi Binance esa kriptovaluta ekotizimidagi eng yirik xususiy tuzilmalardan biri bölib qolmoqda.
