Orda naşri tomonidan keltirilgan Bapi sözlariga köra, sobiq prezidentlar, vazirlar va boşqa sobiq amaldorlar ega bölgan davlat sirlari mamlakat xavfsizligi omili bölib qolmoqda. Şuning uçun ularning xorijga çiqişiga huquqiy tösiq kerak. Deputat misol tariqasida xalqaro amaliyotga, jumladan, Xitoydagi çeklovlarga işora qildi.
«Mamlakat xavfsizligini ta’minlaş uçun davlat sirlaridan foydalaniş imkoniyatiga ega bölgan şaxslarning çet elga çiqiş imkoniyatini tartibga soluvçi qonun zarur», deb yozdi Bapi.
U Nazarboyev va Qayrat Kojamjarov kabi şaxslar uçun oldindan «çegara nazorati» yoki «qizil bayroq» örnatişni taklif qildi. Deputat sözlariga köra, sobiq prezidentning Moskvaga safari Qozoğiston davlat organlari va jamiyatiga bosim sifatida qabul qilinişi mumkin. Keyinroq Bapi jurnalistlarning savollariga javob berar ekan, sodir bölayotgan voqealardan mamlakat uçun siyosiy foyda körmayotganini ham aytdi.
«Öz yurtida, öz xalqida tayanç topolmagan odamga açinaman. Endi u mamlakat taşqarisidan yordam izlaşga majbur. Bu sobiq prezident uçun fojia», dedi deputat.
Bu Nazarboyevning Putin bilan 2025 yildagi ikkinçi uçraşuvi edi. Ular örtasidagi avvalgi bunday uçraşuv may oyida bölib ötgan.
Qozoğistonda davlat xizmatçilari va davlat sirlaridan foydalaniş huquqiga ega bölgan boşqa şaxslar uçun çet elga çiqişga çeklovlar allaqaçon mavjud. Ular «Davlat siri töğrisida»gi qonunda mustahkamlangan va maxfiy ma’lumotlarni himoya qilişga qaratilgan.
Xorijga çiqişga töliq avtomatik taqiq yöq, ammo çet elga çiqiş uçun ruxsatnoma rasmiylaştirilgan davlat organi yoki taşkilot rahbariyati bilan majburiy ravişda kelişilişi kerak. Maxfiy ma’lumotlardan foydalaniş imkoniyati berilganda tegişli majburiyatlar imzolanadi.
Ayrim hollarda çeklaşlar xizmat töxtatilgandan keyin (iste’fodan keyin) ham, agar bu ruxsat beriş şartlarida nazarda tutilgan bölsa, saqlanib qolişi mumkin. Kelişilmagan çiqiş intizomiy yoki ma’muriy javobgarlikka sabab bölişi mumkin. Maxfiylik rejimiga rioya etilişi ustidan nazorat Qozoğiston Respublikasi Milliy xavfsizlik qömitasi tomonidan amalga oşiriladi.
Bunday amaliyotga hukumat tomonidan milliy xavfsizlikni ta’minlaşning standart çorasi sifatida qaraladi.
