Yevropa va Lotin Amerikasi vakillari dunyodagi eng yirik erkin savdo hududi böyiça kelişuv imzoladi

Janubiy Amerikada bu holat Yevropaning haddan taşqari talabçanligining navbatdagi namunasi sifatida qabul qilindi.

Kelişuvning çözilib ketişiga sabab bölgan asosiy omillardan biri – yevropaliklar Janubiy Amerika qişloq xöjaligiga qöygan qat’iy talablari böldi. Bular qatoriga: örmonlarni kesişga qarşi qoidalar, plastik qadoqlaş me’yorlari va boşqa standartlar kiradi. Çunki yevropalik fermerlar, agar Janubiy Amerikadagi raqobatçilar pastroq talablar ostida işlasa, raqobatlaşa olmasligini ta’kidladi.

Bundan taşqari Yevropa poytaxtlarida traktorlar bilan kelgan fermerlarning keng kölamli namoyişlari bölib ötdi. Yevropaliklar özlari saylagan amaldorlarga bosim ötkaza oldi. Natijada kelişuvga ekologik me’yorlar, mol göşti va şakar kabi mahsulotlarga qat’iy kvotalar, bojlarni bekor qilişning bosqiçli jadvali kiritildi. Yevropa fermerlarni tinçlantiriş uçun katta subsidiyalar va’da qilgaç, Italiya ham bitim tarafdoriga aylandi.

Associated Press naşrining yozişiça, Yevropadagi qudratli lobbilar bitimning asosiy sönggi bosqiçi — Yevropa Parlamenti ratifikatsiyasini tösib qolişga umid qilmoqda.

Xususan, Fransiya hanuz Mercosur bitimiga qarşi. Prezident Emmanuel Makron fermerlarning noroziligi 2027 yilgi prezident saylovida öta öng kuçlar foydasiga işlaşi mumkinligidan xavotirda.

Yevroittifoq savdo komissari Maros Sefkovis Yevropa parlamenti a’zolarini köndiriş işlarini boşlaşini, bitimni joriy yilning birinçi yarmida tasdiqlatişga umid qilayotganini aytdi.

«Guruhlar darajasida ham, individual darajada ham juda faol muloqot böladi», dedi u. «Bu tarixiy yutuqdan imkon qadar tezroq foyda olişimiz uçun barça protseduralar tez bajarilişiga işonaman».

Proteksionizmga qarşi ğalaba

Kelişuv sönggi yillarda siyosiy tortişuvlar va iqtisodiy inqirozlar sabab nufuzi pasaygan Mercosurʼning qayta jonlanayotganini körsatadi.

Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayyen bitimni Tramp ma’muriyatining parçalovçi siyosatiga qarşi himoya devori sifatida ta’rifladi.

«Bu aniq va ongli tanlovni aks ettiradi: biz bojlarni emas, adolatli savdoni tanlaymiz. Yakkalaniş emas, uzoq muddatli samarali hamkorlikni tanlaymiz. Biz heç qaçon bölmagandek kuçlarimizni birlaştiramiz, çunki bu xalqlarimiz va davlatlarimiz farovonligi uçun eng töğri yöl ekaniga işonamiz», dedi u marosimda.

Öşa kuni Tramp Grenlandiya ustidan AQŞ nazoratiga qarşilik bildirgani uçun Yevropaning sakkiz davlatiga 10 foizlik qöşimça bojlar e’lon qilgandi.

Braziliya prezidenti Lula da Silva ham bitimning uzoq yillik tarafdori sifatida uni global hamkorlik ğalabasi deb atadi. «Biryoqlama siyosat bozorlarni yakkalab, proteksionizm global ösişni böğayotgan bir paytda, demokratik qadriyatlar va köp tomonlama hamkorlikka sodiq ikki mintaqa boşqa yölni tanlamoqda», deb yozdi Lula.

Eng e’tiborlisi — Argentina prezidenti Haver Mileyning ham keskin pozitsiyasi özgargani. Tramp muxlisi bölgan Miley hokimiyatga kelganida Mercosurʼni «qamoqxona» deb atagan, undan çiqiş bilan tahdid qilgandi. Ammo şanba kungi marosimda uning erkin savdoga bölgan iştiyoqi barça şubhalardan ustun keldi va hujjatni imzoladi.

Bitim şuningdek, Vaşington va Pekin örtasida tobora raqobat maydoniga aylanayotgan, tabiiy resurslarga boy Lotin Amerikasida Yevroittifoq ta’sirini kengaytirişi kutilmoqda.

Bundan taşqari, uşbu kelişuv Donald Tramp Ğarbiy yarimşarda geosiyosiy ustunlikni kuçaytirişga intilayotgan bir vaqtda, Janubiy Amerika savdo va diplomatik aloqalarni diversifikatsiya qilişda davom etayotganini körsatadi.