Tramp tahdidlari fonida Daniya Grenlandiyaga yana qo‘shimcha askar jo‘natdi

Grenlandiya poytaxti Nuuk shahriga Atlantic Airways aviakompaniyasining samolyoti qo‘shimcha daniyalik harbiylar kontingenti bilan qo‘ndi. Ularning ayrimlari keyinroq Nuukdan shimolda joylashgan Kangerlussuak qishlog‘iga parvozni davom ettirgan, deb xabar qildi seshanba, 20 yanvar kuni dpa agentligi.

Ritzau Daniya axborot agentligi ma’lumotiga ko‘ra, ushbu askarlar Daniya muvofiqlashtirayotgan Arctic Endurance xalqaro harbiy mashg‘ulotlarida ishtirok etmoqda. Daniya qo‘shinlarining Arktika qo‘mondonligi rahbari Soren Andersen ta’kidlashicha, bu manyovrlar 2026 yilning butun davomida ham cho‘zilishi mumkin.

Grenlandiyada hozir qancha daniyalik harbiy borligi haqidagi savolga Andersen javob bermadi. Grenlandiyaning KNR telekanali ma’lumotiga ko‘ra, ayni paytda Nuukda kamida 100 nafar daniyalik harbiy xizmatchi, Kangerlussuakda esa yana 100 nafar bor.

Shimoliy Amerika havo mudofaasi bo‘yicha Birlashgan qo‘mondonlik (NORAD) dushanba, 19 yanvar kechqurun o‘z samolyotlari Grenlandiyadagi Pituffik harbiy bazasiga tez orada yetib kelishi haqida ma’lum qildi — ular “avvaldan rejalashtirilgan tadbirlar”da ishtirok etishi kerak.

AQSh harbiylari bu ish Daniya hokimiyati bilan kelishilgan holda amalga oshirilganini bildirgan. NORAD ma’lum qilishicha, Grenlandiya hukumati ham rejalashtirilgan tadbirlar haqida xabardor qilingan.

Daniya parlamenti mudofaa qo‘mitasi rahbari Rasmus Yarlov CNN telekanaliga aytishicha, agar AQSh arktik orolni kuch bilan egallab olishga urinsa, uning mamlakati qo‘lda qurol bilan qarshilik ko‘rsatishga tayyor. “Biz, albatta, Grenlandiyani himoya qilamiz. Agar Amerika qo‘shinlari bosqin uyushtirsa, urush boshlanadi va biz bir-birimizga qarshi jang qilamiz”, — dedi Yarlov.

Daniya parlamentariysi bunday qurolli to‘qnashuv AQSh uchun ham “falokat” bo‘lishini aytdi. Uning fikricha, iqtisodiy jihatdan Grenlandiyani egallab olishning ma’nosi yo‘q, chunki AQSh allaqachon orolga kirish imkoniyatiga ega, anneksiya esa faqat qo‘shimcha xarajatlar keltiradi.

Arctic Endurance mashg‘ulotlari doirasida Yevropa mamlakatlarining boshqalari ham strategik ahamiyatga ega arktik orolga o‘z harbiylarini yuborgan, jumladan Germaniya, Norvegiya, Shvetsiya va Buyuk Britaniya. Xususan, GFR Grenlandiyaga bundesverning razvedka guruhini jo‘natgani aytilgan — Daniyaga, ayniqsa, dengiz kuzatuvi sohasida harbiy yordam ko‘rsatish imkoniyatlarini o‘rganish uchun.

16 yanvar kuni AQSh prezidenti Donald Tramp arktik orol bo‘yicha uning da’volariga qarshi chiqqan mamlakatlarga nisbatan 10 foizlik bojlar joriy etish bilan tahdid qildi. Bu choralar 1 fevraldan kuchga kirishi kerak. Xabarlarga ko‘ra, Yevroittifoq ichida javob choralari muhokama qilinmoqda.

17 yanvar kuni bundesverning 15 nafar harbiysidan iborat guruh Grenlandiyani tark etdi. Germaniya Mudofaa vazirligi missiya muddatidan oldin to‘xtatilgani haqidagi ma’lumotni rad etgan. Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, bunga ob-havo sabab bo‘lishi mumkin.

Donald Tramp Grenlandiyani AQShga qo‘shib olish istagini bildirmoqda. Hozirda orol Daniya qirolligi tarkibidagi avtonom hudud hisoblanadi. Oq uy rahbari bu go‘yo AQSh xavfsizligi uchun zarurligini, aks holda orolni Xitoy yoki Rossiya “egallab olishi” mumkinligini ta’kidlaydi. Daniya va boshqa yevropalik amaldorlar Grenlandiya allaqachon NATOning jamoaviy mudofaa qoidalari bilan himoyalanganini bildirmoqda. Shuningdek, orolda AQShning harbiy ishtiroki 1951 yilgi kelishuv bilan kafolatlangan.

19 yanvar kuni Daniya va Grenlandiya mudofaa vazirlari Bryusselda NATO bosh kotibi Mark Ryutte bilan uchrashib, unga alyansning arktik missiyasini tuzishni taklif qildi. 22 yanvar kuniga YeI yetakchilarining Grenlandiya masalasi bo‘yicha favqulodda sammiti belgilangan.