Donald Tramp bir yil oldin Jahon soğliqni saqlaş taşkilotini (JSST) Covid-19 pandemiyasi paytida «xitoyparastlikda» ayblab, undan çiqiş töğrisidagi farmonni imzolagan edi. Endi esa rasman taşkilotni tark etdi.
AQŞ Soğliqni saqlaş vazirligi prezidentning pozitsiyasini tuşuntirganidek, JSST tarkibidan çiqiş qarori pandemiya davridagi vaziyatni «notöğri boşqariş», şuningdek, taşkilotning islohotlarga qodir emasligi va unga a’zo davlatlarning siyosiy ta’siri tufayli qabul qilingan.
JSST bu ayblovlarga qöşilmaydi. Uning boş direktori Tedros Gebreyesusning aytişiça, Qöşma Ştatlarning taşkilotdan çiqişi AQŞ uçun ham, butun dunyo uçun ham yöqotişdir. Taşkilot poliomiyelit, OIV/OITS, onalar ölimiga qarşi kuraş böyiça global sa’y-harakatlari, şuningdek, tamaki ustidan nazorat böyiça xalqaro şartnomaga işora qildi.
Pandemiyadan söng JSST a’zo davlatlari birgalikda pandemiyalarning oldini oliş, ularga tayyorgarlik köriş va agar u boşlangan bölsa, javob beriş imkonini beradigan xalqaro şartnoma tuziş ustida işladilar. U vaksinalar va dori-darmonlarni adolatli taqsimlaşni ham öz içiga olgan. Şartnoma 2025 yil aprel oyida AQŞdan taşqari JSSTga a’zo barça davlatlar tomonidan yakuniy kelişuvga erişildi.
Ilgari Vaşington JSSTning eng yirik donorlaridan biri edi, biroq 2024 va 2025 yillarda öz badallarini tölamadi va bu allaqaçon taşkilotdagi iş örinlarining keng kölamli qisqarişiga olib keldi. JSST huquqşunoslarining fikriça, AQŞ uşbu ikki yil davomida taxminan 260 mln dollarga baholangan qarzni tölaşi kerak, Vaşington esa bunga sabab körmayotganini aytdi.
AQŞ tomonidan JSSTni moliyalaştiriş töxtatildi, amerikalik xodimlar JSSTning Şveytsariyadagi ştab-kvartirasidan va butun dunyodagi ofislaridan çaqirib olindi. Barça hamkorlik va dasturlar - ular yuzlab edi - töxtatildi yoki tugatildi.
Tramp özining ikkinçi prezidentlik muddati boşida JSSTdan çiqiş töğrisidagi farmonni imzolaganida ham, taşkilot bu qarorni qayta körib çiqişga umid qilayotganini aytdi, çunki «JSST va AQŞ son-sanoqsiz odamlarning hayotini saqlab qoldi va amerikaliklar va barça odamlarni soğliq uçun tahdidlardan himoya qildi».
Qarorni qayta körib çiqiş, taşkilotning sözlariga köra, «dunyo böylab millionlab odamlarning salomatligi va farovonligi uçun» böladi.
