Si Jinping Trampga: Tayvanga qurol yetkazib berishda AQSh ehtiyotkor bo‘lishi kerak

Davlat OAV xabar berishicha, Si Trampni orolga qurol yetkazib berishda “ehtiyotkor” bo‘lishga chaqirgan. U Vashington bilan aloqalarga “katta ahamiyat” qaratishini ta’kidlab, ikki tomon kelishmovchiliklarni hal etish yo‘llarini topishiga umid bildirgan.

Tramp esa chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan suhbatni “juda yaxshi”, “uzoq va batafsil” deb baholadi.

Bu qo‘ng‘iroq so‘nggi oylarda Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmerni ham o‘z ichiga olgan g‘arb rahbarlarining Xitoyga tashriflari ortidan amalga oshdi. Ular dunyoning ikkinchi yirik iqtisodiyoti bilan munosabatlarni qayta yo‘lga qo‘yishga harakat qilmoqda.

Trampning o‘zi ham aprel oyida Xitoyga tashrif buyurishi kutilmoqda. U bu safarni “juda intizorlik bilan kutayotganini” aytdi.

Shuningdek, u Pekin AQShdan soya sotib olish hajmini hozirgi 12 million tonnadan 20 million tonnagacha oshirish imkoniyatini ko‘rib chiqayotganini bildirdi.

“Xitoy bilan munosabatlarimiz, hamda mening rais Si bilan shaxsiy munosabatlarim juda yaxshi. Biz bu holatni saqlab qolish qanchalik muhimligini yaxshi tushunamiz”, — deb yozdi Tramp Truth Social tarmog‘ida.

Tayvandan tashqari, Tramp va Si Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi, Erondagi vaziyat hamda Xitoyning AQShdan neft va gaz sotib olishi masalalarini ham muhokama qilgan.

Si Tayvanni “Xitoy hududi” deb atab, Pekin “uning suvereniteti va hududiy yaxlitligini himoya qilishi shart”ligini bildirdi.

“AQSh Tayvanga qurol sotish masalasini ehtiyotkorlik bilan hal qilishi kerak”, — dedi u.

Xitoy uzoq yillardan beri Tayvan bilan “qayta birlashish”ni va’da qilib keladi va bunda kuch ishlatish imkoniyatini ham istisno etmagan.

AQSh rasman Pekin bilan diplomatik munosabatlarga ega, Tayvan bilan emas va o‘nlab yillar davomida murakkab diplomatik muvozanatni saqlab kelmoqda. Shu bilan birga, Vashington Tayvanning muhim ittifoqchisi bo‘lib qolmoqda va orolning eng yirik qurol yetkazib beruvchisi hisoblanadi.

2025 yil dekabrida Tramp ma’muriyati Tayvanga taxminan 11 milliard dollarlik yirik qurol savdosini e’lon qilgan edi. Unga ilg‘or raketalar, o‘ziyurar gaubitsalar va turli turdagi raketa tizimlari kirgan.

Pekin o‘shanda buni “Tayvan mustaqilligini qo‘llab-quvvatlashga urinish” deb atab, bu “Tayvan bo‘g‘ozi orqali xavfli va zo‘ravon vaziyatni tezlashtiradi” deb bildirgan edi.

Si chorshanba kuni Trampga: “Qanday qilib AQShning o‘z xavotirlari bo‘lsa, Xitoyning ham o‘z xavotirlari bor”, — dedi.

“Agar ikki tomon tenglik, hurmat va o‘zaro manfaat ruhida bir yo‘nalishda ishlasa, biz albatta bir-birimizning xavotirlarimizni hal qilish yo‘llarini topa olamiz”, — deya qo‘shimcha qildi u.

Payshanba kuni Tayvan rahbari Lay Chin-te jurnalistlarga AQSh bilan munosabatlar “mustahkam va barqaror” ekanini bildirdi. Uning aytishicha, “barcha amaldagi hamkorlik loyihalari davom etmoqda”.

Si va Tramp oxirgi marta noyabr oyida muloqot qilgan, o‘shanda Xitoy rahbari amerikalik hamkasbini tashrifga taklif etgan.

So‘nggi oylarda ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlar o‘tgan yilgi tariflar urushi, chiplar va nodir yer metallari bo‘yicha bahslardan keyin biroz yaxshilandi. Bu masalalar hali ham asosiy ziddiyat nuqtalari bo‘lib qolmoqda, biroq oktyabr oyida Janubiy Koreyadagi uchrashuvdan keyin ayrim tariflar va nodir yer elementlari eksporti cheklovlarini yumshatish bo‘yicha kelishuvga erishilgan.

Ikki tomon muzokarachilari soya importi bo‘yicha kelishuv asoslarini ham ishlab chiqqan — unga ko‘ra Xitoy AQShdan importga qo‘yilgan taqiqni bekor qiladi. Shuningdek, TikTok bo‘yicha kelishuv ham o‘tgan oyda yakunlangan.

Tramp bilan suhbatidan bir necha soat oldin Si Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan ham virtual uchrashuv o‘tkazgan. Ikki rahbar Pekin va Moskva o‘rtasidagi aloqalar mustahkamlanayotganini olqishlagan.

Rossiya OAV ma’lumotiga ko‘ra, Putin Sining yilning birinchi yarmida Xitoyga tashrif buyurish taklifini qabul qilgan.

Xitoy davlat OAV bu telefon qo‘ng‘iroqlarini Xitoyning “mas’uliyatli va oqilona jahon derjavasi” sifatida qolishini ko‘rsatuvchi aniq ishora sifatida talqin qildi.

China Daily nashri tahririyatida bu suhbatlar “qarama-qarshilik va yakkahokimlik kuchayib borayotgan bir paytda Xitoy barqarorlashtiruvchi kuch bo‘lib qolishini” namoyon etgani aytildi.

“Pekin o‘z mas’uliyatini faol ravishda zimmasiga olmoqda — jahon tinchligi va barqarorligiga hissa qo‘shish uchun mas’uliyatli yirik davlat diplomatiyasi orqali asosiy ishtirokchilar bilan hamkorlik qilmoqda”, — deyiladi tahririyatda.

Shu tariqa, Xitoy boshqa yirik davlatlarga muloqot va muvofiqlashuvga qayta e’tibor qaratish muhimligini ko‘rsatmoqda.