Texas osmonidagi mojaro: Meksika kartellarining dronimi yoki Pentagonning yangi quroli?

11 fevralga o‘tar kechasi AQShning Meksika bilan chegaradosh El-Paso shahridagi aeroport kutilmaganda yopildi. Federal aviatsiya boshqarmasini (FAA) nazorat qiluvchi AQSh Transport vaziri Shon Daffi hududda Meksika jinoiy karteliga tegishli dronning paydo bo‘lishi havo qatnovini taqiqlashga sabab bo‘lganini bildirdi. Dastlab bu taqiq 10 kunga rejalashtirilgan edi, biroq keyinchalik u 7 soatgacha qisqartirildi.

Reuters'ning yozishicha, 700 ming aholisi bor shahar havo hududi deyarli hech qanday ogohlantirishsiz yopib qo‘yilishi — AQSh aviatsiyasi tarixida misli ko‘rilmagan va xavfli holatga sabab bo‘lgan. Bu nafaqat transport logistikasini izdan chiqardi, balki milliy xavfsizlik tizimidagi jiddiy uzilishlarni fosh qildi.

Meksika prezidenti ma’muriyati 11 fevral tongida chegara bo‘ylab dronlar harakati haqida hech qanday ma’lumot yo‘qligini aytdi.

Harbiylar yangi qurolni sinagan bo‘lishi mumkin

Aslida aeroport yopilishining asl sababi kartel hujumi emas, balki Pentagon va Federal aviatsiya boshqarmasi o‘rtasidagi kelishmovchilik bo‘lishi mumkin.

Axios nashrining o‘z manbalariga tayanib yozishicha, Mudofaa vazirligi harbiylari aeroport yaqinidagi Fort-Bliss bazasida dronlarga qarshi yangi lazer qurollarini sinovdan o‘tkazmoqchi bo‘lgan.

Aviatsiya boshqarmasi esa ushbu lazerlar fuqarolik samolyotlarining datchiklariga zarar yetkazishi yoki uchuvchilarni ko‘r qilishi mumkinligidan xavotir olib, havo hududini butunlay yopgan. Natijada ikki idora o‘rtasida o‘zaro muvofiqlashtirish bo‘lmagani uchun «10 kunlik yopilish» haqidagi vahimali qaror e’lon qilingan.

Aviatsiya ekspertlari ham aeroport yaqinida dron ko‘rinishi odatda uzoq muddatli cheklovga emas, balki qisqa tanaffusga sabab bo‘lishini ta’kidlamoqda.

Nashrning qayd etishicha, AQSh Transport vaziri Shon Daffi va Oq uy voqeani darhol «Meksika kartellari tahdidi» deb talqin qilgan. Biroq, bu – siyosiy qalqon edi: ma’muriyat o‘z ichidagi texnik va byurokratik xatoni yashirish uchun tashqi dushmanni ayblash yo‘lini tanlagan, deb yozmoqda Axios.

Reuters nashri, keyinroq o‘z manbalariga tayanib, AQSh armiyasi El-Paso xalqaro aeroporti yaqinida LOCUST lazerli, dronlarga qarshi qurol tizimini joylashtirganini yozdi. 20 kilovatt quvvatga ega LOCUST yo‘naltirilgan energiya qurolidan foydalanish ilgari xabar qilinmagandi.

Bu AQShning ilg‘or dronlarga qarshi texnologiyani real sharoitda qo‘llagan kamdan-kam ma’lum misollardan biri. Tizim – tutib qoluvchi an’anaviy raketalarga nisbatan dronlarni ancha arzon narxda yo‘q qilish imkonini beradi.

Meksika kartellarining dronlari masalasi ham dolzarb

Xavfsizlik bo‘yicha ekspertlarga ko‘ra, garchi aynan bu hodisaga aloqador bo‘lmasa-da, Meksika jinoiy guruhlari o‘n yildan ortiq vaqtdan beri dronlardan foydalanib kelmoqda.

Kartellar asosan do‘konlarda sotiladigan arzon tijorat modellarni qo‘lbola moslashtiradi. Meksikaning AQSh chegarasidan uzoqroq ichki hududlarida kartellar dron yordamida portlovchi moddalarni tashlash uchun foydalangan holatlar ham kuzatilgan.

Chegara bo‘ylab esa kartellarga tegishli dronlardan asosan giyohvand moddalarni olib o‘tish yoki AQSh chegara agentlarini kuzatish, kontrabanda operatsiyalari paytida ulardan yashirinish uchun foydalaniladi.

Pentagonga ko‘ra, AQSh-Meksika chegarasida har oyda 1000 tadan ortiq dronning noqonuniy kirishi qayd etiladi. Lekin, hozirgacha AQSh hududida yoki AQSh huquq-tartibot idoralariga qarshi Meksika kartellari tomonidan hech qanday dron hujumi amalga oshirilmagan.

Meksika kartellari tomonidan dronlardan foydalanishning ortishi, ushbu texnologiya butun dunyodagi jang maydonlarida an’anaviy urush usullarini o‘zgartirayotgan paytga to‘g‘ri kelmoqda.

Meksika buning AQShga bahona bo‘lishidan qo‘rqmoqda

O‘tgan yil davomida AQSh xavfsizlik rasmiylari Meksika kartellari tomonidan dronlarning qo‘llanishi borasida ko‘proq xavotir bildira boshladi.

AQSh va Meksika rasmiylari chegara hududida dronlar ko‘payishiga qarshi kurashishda hamkorlik qilmoqda: shu hafta boshida Nyu-Meksiko va unga qo‘shni Meksikaning Chixuaxua shtati rasmiylari ushbu xavflarni muhokama qilish uchun uchrashgan.

Havo hududining yopilishi AQSh Prezidenti Donald Trampning Meksika kartellariga qarshi harbiy kuchni qo‘llamoqchi ekanligi haqidagi takroriy bayonotlari fonida yuz berdi. Tramp ushbu kartellar «Meksikani boshqarmoqda» deb hisoblaydi.

Meksika prezidenti Klaudiya Sheynbaum esa Meksika tuprog‘ida AQShning har qanday bir tomonlama harakati mamlakat suverenitetining jiddiy buzilishi va «qizil chiziq»dan o‘tish bo‘lishini aytdi.

«Aeroport yopilganini eshitganimda, meni bir savol tashvishga soldi: bu AQShning qarshi zarba berishi uchun bir bahonami?» - deya sobiq senator Sherrod Braunning so‘zlarini keltirmoqda Reuters.

Tramp ma’muriyati esa jinoiy guruhlar dronlarini xavf sifatida ko‘rsatib, tobora ko‘proq bong urmoqda.