Bugun radioelektron kurash (REK) qurolli to‘qnashuvlarning eng muhim vositalaridan biriga aylandi. Uning obekti — aloqa, navigatsiya va aniqlash (kuzatish) tizimlari faoliyat yuritadigan muhitdir. Signallar, sensorlar va tarmoqlar ishini izdan chiqarish orqali harbiylar raqibga jiddiy xalaqit berishi va uning harakatlarini biror ham o‘q uzmasdan falaj qilishi mumkin.
Bugunning o‘zida bir qator texnologiyalar urush qiyofasini o‘zgartirmoqda. Bunday sharoitda elektromagnit spektrni himoya qilish nihoyatda muhim vazifaga aylanadi: unga e’tiborsiz qaraydigan har qanday armiya jang maydonidagi kommunikatsiyalar ustidan nazoratni yo‘qotish xavfiga duch keladi.
Quyida radioelektron kurash sohasidagi yetti innovatsiya keltirilgan — ular urushlar natijasini nazorat qila oladi va ko‘p jihatdan oldindan belgilab bera oladi.
1. Yuqori quvvatli mikroto‘lqinli nurlanish (HPM) tizimlari
High-Power Microwave (HPM) tizimlari yo‘naltirilgan energiya ta’siri vositalariga kiradi va jismoniy obektlarga emas, balki elektron komponentlarga qaratilgan. Ular elektron sxemalar ishini buzadigan yoki ishdan chiqaradigan kuchli mikroto‘lqin impulslarini tarqatadi.
Energiyani simlar, antennalar va elektron elementlarga ta’sir ettirib, bunday tizimlar elektromagnit maydonning kuchlanishiga qarab ham vaqtinchalik nosozliklar, ham qaytarib bo‘lmas shikastlanishlarni keltirib chiqarishi mumkin.
Birgina nokinetik HPM impulsi bir vaqtning o‘zida bir necha dron yoki elektron tizimlarni ishdan chiqarishi mumkin, ko‘pincha hujumning ko‘zga ko‘rinadigan belgilarisiz.
2. Kognitiv radioelektron kurash tizimlari
Kognitiv REK oldindan dasturlangan bosish vositalaridan real vaqtda tahlil qila oladigan, o‘rganadigan va tahdidlarga javob qaytara oladigan tizimlarga o‘tishni anglatadi. Sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish integratsiyasi bunday platformalarga “xom” signal ma’lumotlarini qayta ishlash, notanish nurlanishlarni tanish va millisekundlar ichida individual qarshi choralarni shakllantirish imkonini beradi.
Natijada elektromagnit spektr mashina tezligidagi jang maydoniga aylanadi — bu yerda algoritmlar real vaqtda bir-biri bilan raqobatlashadi. Davlatlar adaptiv radarlar, intellektual to‘sqinlik stansiyalari va SI asosidagi spektral xabardorlik tizimlariga sarmoya kiritgani sari, ustunlik tobora ko‘proq “temir”ga emas, balki ma’lumotlar sifati, modellar va hisoblash resurslariga bog‘liq bo‘ladi.
