Sababi oddiy: bu yerda sun’iy ravishda yaratib bo‘lmaydigan muhim omil mavjud – islomiy moliyani qadrlovchi mijozlarning katta bazasi. Bu mijozlar:
- islomiy moliya tamoyillarining qadriyatini tushunadi;
- adolatli va shaffof bitimlar konsepsiyasi ishonadi;
- moliya real iqtisodiyot va aktivlarga yo‘naltirilishini xohlaydi.
Ko‘plab boshqa bozorlarda islomiy bank tizimi asosan yuqoridan, tartibga solish orqali joriy etiladi. O‘zbekistonda esa unga bo‘lgan talab tabiiy ravishda pastdan shakllanmoqda. Aynan shuning uchun bu yerda salohiyat ayniqsa yuqori.
Mamlakatda islomiy bank tizimi endigina shakllana boshlagan bo‘lsa-da, zarur poydevor allaqachon mavjud:
- demografik salohiyat yuqori;
- ijtimoiy-diniy asoslar mavjud;
- iqtisodiyot o‘sib bormoqda;
- tadbirkorlar faolligi yuqori.
Bularning barchasi O‘zbekistonni Markaziy Osiyoda islomiy moliya uchun eng istiqbolli bozorlardan biriga aylantiradi.
Nega islomiy moliya bank sektori o‘sishining drayveriga aylanishi mumkin?
1. Bozorni kengaytirish
Islomiy moliyaviy mahsulotlar an’anaviy bank instrumentlaridan foydalanmaydigan mijozlarga bozorga kirish imkonini beradi.
Biroq bundan ham muhim jihati shundaki, bunday mahsulotlar quyidagilarni qadrlaydigan an’anaviy mijozlarni ham jalb qiladi:
- tuzilmalarning shaffofligi;
- real aktivlarga asoslangan bitimlar;
- risklarni taqsimlashga asoslangan bitimlar.
Natijada banklar chakana mijozlar, kichik va o‘rta biznes hamda korporativ sektor hisobiga mijozlar bazasini kengaytirishi mumkin.
2. Aholi mablag‘larini jalb qilish
Eng kam baholanayotgan omillardan biri – investitsion depozitlar salohiyatidir.
O‘zbekistonda aholida sezilarli miqdorda jamg‘armalar to‘plangan, biroq tushunarli va qulay investitsiya instrumentlari soni juda kam.
Shunday sharoitda islomiy investitsiya hisoblari ushbu mablag‘larni jalb qilish uchun tabiiy kanalga aylanishi mumkin. Bu esa bir vaqtning o‘zida bir nechta ijobiy natijalarni beradi:
