Eng baxtli mamlakatlar ma’lum qilindi

20 mart kuni Xalqaro baxt kuni nishonlanadi. Shu sana munosabati bilan darhol ikki tadqiqot tashkiloti baxt darajasi bo‘yicha xalqaro so‘rovlar natijalarini e’lon qildi. Oksford universitetining farovonlikni o‘rganish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot markazi “Jahon baxt hisoboti”ni (The World Happiness Report) nashr etdi. Marketing va tadqiqot kompaniyasi Ipsos esa o‘z navbatida turli mamlakatlarda baxt darajasi bo‘yicha har yilgi tadqiqotni o‘tkazdi.

Oksford tadqiqotchilari ketma-ket to‘qqizinchi yil Finlandiyani dunyodagi eng baxtli mamlakat deb atadi. Boshqa Skandinaviya davlatlari ham ortda qolmayapti — Islandiya va Daniya dunyodagi eng baxtli uch mamlakat qatoriga kirdi, Shvetsiya va Norvegiya esa mos ravishda beshinchi va oltinchi o‘rinlarni egalladi. Olimlar qayd etishicha, skandinav mentaliteti va ijtimoiy davlat tuzumi aholi farovonligi darajasida katta rol o‘ynaydi.

Marketing va tadqiqot kompaniyasi Ipsos esa mana 15 yildan beri aynan shu sanaga bag‘ishlab turli mamlakatlarda baxt darajasi bo‘yicha har yili tadqiqot o‘tkazib keladi. 2026 yilda kompaniya dunyoning 29 mamlakatida 23 mingdan ortiq odam o‘rtasida so‘rov o‘tkazdi. So‘rov ishtirokchilari yoshi 16 yoshdan 74 yoshgacha bo‘lgan.

Ipsos hisobotiga ko‘ra, Germaniyada so‘rovda qatnashganlarning 72 foizdan ortig‘i o‘zini baxtli deb hisoblaydi — o‘tgan yilga nisbatan bu ko‘rsatkich 8 foiz punktga oshgan, umumiy reytingda esa mamlakat besh pog‘onaga ko‘tarilgan. Oksford reytingida ham nemislar 22-o‘rindan 17-o‘ringa ko‘tarildi. Ipsos tadqiqotchilari ta’kidlashicha, o‘zini eng baxtli deb hisoblaydiganlar asosan yuqori daromadli keksa yoshdagilardir — bunday tendensiya butun dunyoda kuzatilmoqda.

Nemislar baxtli hayotining tarkibiy qismi sifatida qaysi omillarni ko‘rsatgan? So‘rov qatnashchilarining eng katta qismi (40 foiz) o‘z qadrini his qilish va sevilish tuyg‘usini baxtning asosiy manbai deb atagan. Ikkinchi o‘rinda — oila va bolalar. Buni so‘rov ishtirokchilarining 35 foizi ajratib ko‘rsatgan. Shuningdek, so‘rov qatnashchilari o‘z farovonligi uchun muhim omillar qatorida ruhiy va jismoniy salomatlik, moliyaviy ahvol va yashash sharoitlarini ham sanab o‘tgan.

Nemislarning baxt darajasiga eng kam ta’sir qiluvchi omillar esa mamlakatdagi iqtisodiy va siyosiy vaziyat, din va ijtimoiy tarmoqlar bo‘lgan.

Dunyoning 29 mamlakatidagi so‘rov ishtirokchilari orasida 74 foiz o‘zini baxtli inson deb hisoblaydi. Birinchi o‘rinni Indoneziya egalladi — bu Janubiy Osiyo mamlakatida so‘rov qatnashchilarining 86 foizi o‘zini baxtli deb bilgan. Ularning ortidan juda kichik farq bilan Niderlandiya va Meksika aholisi keladi. Germaniya esa mamlakatlar umumiy reytingida atigi 29 davlat ichida 21-o‘rinni egallagan. Eng past ko‘rsatkichlar Vengriyada (54 foiz), Janubiy Koreyada (57 foiz) va Turkiyada (59 foiz) kuzatilgan. Turkiya, shuningdek, 2011 yilgi tadqiqot bilan solishtirganda eng katta pasayishni ko‘rsatdi — bu mamlakatda o‘zini baxtli deb hisoblaydiganlar soni 30 foiz punktga kamaygan.

Oksford universiteti tayyorlaydigan “Jahon baxt hisoboti”ga ko‘ra, O‘zbekiston odatda o‘rta yuqori o‘rinlarda joylashadi. So‘nggi yillarda taxminan 50–60-o‘rinlar atrofida. Bu natija Markaziy Osiyoda ko‘pincha eng yaxshi ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. Ya’ni, O‘zbekiston aholisi umumiy farovonlik va hayotdan qoniqish bo‘yicha dunyoda o‘rtadan yuqori pozitsiyada.

Ipsos tadqiqotida O‘zbekiston 29 mamlakat ro‘yxatiga kirmagan, shuning uchun aniq reyting berilmagan. Lekin global tendensiyalardan kelib chiqib, O‘zbekiston ko‘rsatkichlari o‘rtacha yoki o‘rtadan yuqori deb baholanadi. 

Tadqiqotlar va umumiy tahlillarga ko‘ra, O‘zbekistonda odamlarni baxtli qiladigan asosiy omillar: oila va yaqinlar — eng kuchli omil, jamiyatdagi o‘zaro yordam va munosabatlar, ma’naviyat va qadriyatlar, barqaror hayot tarzi, iqtisodiy o‘sish va islohotlar.

O‘zbekiston dunyoda o‘rtadan yuqori baxt darajasiga ega davlatlardan biri. Markaziy Osiyoda ko‘pincha yetakchilar qatorida. Asosiy kuchli tomoni — oila va ijtimoiy munosabatlar.