Trampning navbatdagi nişoni: «Kubani egallaş»

Trampning joriy yilda Venesuela va Eronga qilgan harbiy hujumlaridan söng, Kuba haqida sözlari şunçaki öylamasdan aytilgan gaplar bölmasligi mumkin.

Mualliflarning yozişiça, bu mulohazalar — Tramp yilning birinçi çoragi tugaşidan oldin, ketma-ket uçinçi marta xorijiy hukumatni «boşsizlantirişga» intilayotganini körsatmoqda.

Yakşanba kuni Air Force One bortida u: «Men Kubani uşlab turibman. Tez orada kelişuvga erişamiz yoki nima qilişimiz kerak bölsa, şuni qilamiz», dedi. Şu bilan birga u ketma-ketlikni ham aniq belgilab berdi: «Kubadan oldin Eron bilan şuğullanamiz».

Kubaga bosim allaqaçon boşlangan

Amalda Tramp ma’muriyati allaqaçon har ikki yönalişda ham harakat qilmoqda. Joriy yil yanvar oyidan beri Qöşma Ştatlar Kubaga qarşi amalda neft blokadasini örnatdi: orolga neft yetkazib beradigan boşqa davlatlarga tahdid qildi va hatto harbiy çoralar kördi. Ötgan oyda AQŞ Sohil xavfsizlik xizmati kemasi Kolumbiyadan Kubaga xom neft olib ketayotgan tankerni töxtatib qoldi.

Natijada, 9 yanvardan beri Kubaga birorta ham sezilarli miqdorda neft yoki yoqilği kelmadi. Bu esa orolda tez sur’atlar bilan kuçayib borayotgan inqirozni keltirib çiqardi. Qora bozorda sotilayotgan benzin narxi bir galloni uçun qariyb 35 dollargaça kötarildi.

Elektr energiyasi deyarli har kuni uzilmoqda, jumladan duşanba kuni butun mamlakat böylab çiroq öçdi. Jarrohlik amaliyotlari keçiktirilmoqda, dori-darmonlar tugamoqda va oziq-ovqat taqçilligi ortib bormoqda.

16 mart kuni esa neft blokadasi natijasida Kubaning butun energetika tizimi işdan çiqdi. 11 millionga yaqin aholi qariyb 30 soat davomida mutlaq zulmatda qoldi. Hozirda elektr ta’minoti qisman tiklangan bölsa-da, çeklovlar davom etmoqda. Bundan norozilik fonida poytaxtdan çeka hududda kiçik norozilik namoyişlari ham bölib ötdi.

Kuba rahbariyati tang ahvolda

Marhum Fidel Kastro va uning akasi Raul Kastrodan söng 2018 yilda prezidentlikni 65 yoşli Migel Dias-Kanel qabul qilgandi. U AQŞ bilan muzokaralar «tomonlarning siyosiy tizimlariga hurmat, tenglik, suverenitet va öz taqdirini özi belgilaş prinsiplari asosida» ötişini kutayotganini aytdi.

Odatda, Kuba an’anaviy ravişda özining içki işlariga har qanday aralaşuvni rad etib keladi va bu boradagi har qanday taklifni kelişuvni töxtatuvçi omil, deb hisoblaydi. Ammo, prezident Dias-Kanel ötgan hafta millatga yöllagan murojaatida öz iqtisodiyotini oça boşlaşini tan oldi.

Şuningdek, Kuba Taşqi savdo va xorijiy investitsiyalar vaziri Oskar Peres-Oliva çet eldagi kubaliklarga mamlakatga sarmoya kiritiş, bank xizmatlaridan foydalaniş va biznes yuritişga ruxsat beruvçi qator özgarişlarni e’lon qildi. Bu Kuba diasporasi uzoq vaqtdan beri kutgan siyosatdagi katta buriliş bölişi mumkin.

Kuba bunday özgarişlarni amalga oşiriş uçun qançalik bosim ostida ekanligini belgilari köp. Xususan, Peres-Oliva televideniye orqali berişi kerak bölgan uşbu e’lonini radio orqali öqib berdi. Çunki, asosan neftda işlaydigan elektr tarmoği hali ham işlamayotgan edi. Seşanba tongga kelib, Kuba hukumati poytaxt Havananing deyarli 70 foizi hali ham elektrsiz ekanligini ma’lum qildi.

NYT naşri avvalroq, öz manbalariga tayanib, Tramp ma’muriyati Kubaga amaldagi prezident Dias-Kanel ketişi kerakligini aniq tuşuntirganini yozgandi.

Ammo, Oq uy sahna ortida hokimiyatni saqlab qolayotgan Kastro oilasiga qarşi harakatlarni talab qilmayapti. Bu esa AQŞ Venesuelada kuzatilganidek, rejimni butunlay özgartirişdan köra, «rejimning itoatkorligi»ni afzal körişiga mos keladi.

Trampning Kubaga qiziqişi

Naşrning yozişiça, Kuba iqtisodiyotining oçilişi ehtimoli – Trampning e’tiboridan çetda qolmagan. Çunki Tramp köçmas mulk magnati sifatida Janubiy Florida va Karib dengizi havzasiga azaldan qiziqişi bölgan va uzoq vaqtdan beri bu orolga köz tikib keladi.

«Newsweek» naşrining 2016 yilgi suriştiruviga köra, 1998 yilda Tramp nazorat qiladigan kompaniya yaşirinça maslahatçilarni yollab, Kubaning salohiyatini örganiş uçun yuborgan. Bu safar AQŞning Kubaga qarşi embargosini buzgan bölişi mumkin. Bloomberg xabariga köra, 2011 va 2012 yillarda ham «Trump Organization» kompaniyasi rahbarlari golf maydoni uçun joy qidirib Kubaga taşrif buyurgan.

2016 yilgi saylovoldi kampaniyasi paytida Tramp u yerda biznes yuritişni xohlaşini bir neça bor aytgan edi. «Kuba investitsiyalar uçun yaxşi imkoniyat bölardi. Öylaşimça, hozir buning vaqti emasdir», degan edi u.

Ikkinçi prezidentlik muddatiga kelib esa u vaqt yaqinlaşayotganiga işora qilmoqda.

Rossiya Kubaga birdamlik bildirmoqda

Rossiya zarurat tuğilsa, özining uzoq yillik ittifoqçisi bölgan Kubani qöllab-quvvatlaşga tayyorligini bildirdi. Xususan, Rossiya Taşqi işlar vazirligi Trampning ismini tilga olmagan holda, özi «Ozodlik oroli» deb atagan hudud atrofida keskinlikning kuçayişidan jiddiy xavotir bildirdi.

«Rossiya Kuba hukumati va qardoş xalqi bilan özining tebranmas birdamligini yana bir bor tasdiqlaydi. Biz suveren davlatning içki işlariga qöpol ravişda aralaşişga urinişlarni, qörqitiş va noqonuniy bir tomonlama çeklovçi çoralarni qöllaşni keskin qoralaymiz», deyiladi vazirlik bayonotida.

Kreml Kuba rahbariyati bilan aloqada ekanini va Moskva barça mumkin bölgan yordamni körsatişga tayyorligini ma’lum qildi.

Ammo, Rossiyaning Ukraina bilan 4 yillik uruşi uning xalqaro maydondagi sözlari ta’sir kuçini tuşirib yubordi, deyiş mumkin. Çunki, Putin özining boşqa ittifoqçilari Başar Asad va Nikolas Maduro qulaganida ham yordam berolmadi. AQŞ-Isroilning Eron bilan uruşida ham Tehronni amalda deyarli qöllay olmayapti.