“Bu psevdomutaxassislarning marketing nayrangi”: instagramdagi “psixologlar” haqida

“Insonda muammo bor, uni yechib beradigan chala mutaxassislar paydo bo‘ldi. Ular juda jadallik bilan ko‘payib ketib, mediada bemalol chiqishlar qilishni boshlashdi, sababi bugun mediada kim ilg‘or bo‘lsa unga murojaatlar soni ko‘p bo‘ladi. Xalqning og‘rib turgan yarasi bor, ular go‘yoki shartta shunga yechim ko‘rsatganday bo‘lishdi”, - deydi tibbiyot fanlari doktori, psixoterapevt Gavhar Darvish.

Bugun butun dunyoda ruhiy muammolar bilan kurashayotgan odamlar psixolog xizmatiga ehtiyoj sezmoqda. Ammo instagramni tutib ketgan “psixologlar” armiyasi millionlab auditoriyani boshqaryapti, ular istagancha narxlarda va ko‘rinishlarda o‘z xizmatlarini sotishyapti. Mutaxassislar buni marketing nayrangi deb hisoblashmoqda.

Gavhar Darvish (Teshaboyeva) psixoterapevt:

“Bozor qonuni shunday: talab bo‘lsa taklif ham bo‘ladi. Insonda muammo bor, uni yechib beradigan chala mutaxassislar paydo bo‘ldi. Ular juda jadallik bilan ko‘payib ketib, mediada bemalol chiqishlar qilishni boshlashdi, sababi bugun mediada kim ilg‘or bo‘lsa unga murojaatlar soni ko‘p bo‘ladi. Xalqning og‘rib turgan yarasi bor, ular go‘yoki shartta shunga yechim ko‘rsatganday bo‘lishdi. Ammo bu yechim har doim ham to‘g‘ri bo‘lmadi. Ular orasida o‘z sohasining haqiqiy professional mutaxassislari ham bor, lekin asosan mediani egallagan mutaxassislarni chala mutaxassis yoki psevdomutaxassislar desak to‘g‘ri bo‘ladi. Ularni qanday aniqlasa bo‘ladi? Ular birdaniga bitta sessiyada muammoni hal qilib berishni va’da qilishadi. Og‘rig‘i bo‘lgan odam, misol uchun farzandini yo‘qotgan odam shu qayg‘udan qutulishni istaydi va yechim topishni qidiradi. Psevdomutaxassislar bir konsultatsiyada muammoni hal qilib berish usulini taklif qilishadi. Bu marketing nayrangi hisoblanadi.

Farzandini yo‘qotgan bir ayol keldi, tushlariga kirgan o‘g‘li, yurgan yo‘lida ko‘ziga ko‘rinavergan, hayotni usiz tasavvur qila olmaydigan darajaga kelib qolgan. Chuqur depressiyaga tushgan va shunaqa chalamutaxassisning qo‘liga tushib qolgan. U bu muammoga yechim va’da qilgan, ayol unga ishongan. Bu yerda juda katta summa haqida gap ketyapti. Ba’zi holatlarda uyini sotib shunaqa mutaxassislarga borganlarniyam eshitganmiz. Bu bemorlar ulardan davo topa olmagandan keyin bizga kelishadi – endi uning uyi yo‘q, bo‘ynida qarzi bor va hokazo. Muammosi esa hal bo‘lmagan.

Mutaxassisning bir martada natija va’da qilishi uning psevdo ekanligidan darak beradi. Uning qayerni bitirgani, necha yillik tajribaga ega ekanligi, mutaxassisligi bo‘yicha diplomini so‘rash kerak. Ular xonasiga ilib tashlagan sertifikatlari muhim emas. Borishdan oldin bularni so‘rash kerak. Hali o‘qishni bitirmagan talaba bo‘lishi yoki falonchi mutaxassisning qo‘lida o‘qigan bo‘lishi, qo‘lida diplomi bo‘lmasligi uning chala yoki soxtaligidan dalolat beradi.

Siz borayotgan mutaxassis aynan qanaqa metodika bilan ishlashini bilishingiz shart. U sizga qo‘llamoqchi bo‘lgan usulining nomini bilishingiz kerak. Chunki ruhiyatingizni chala va soxtaning qo‘liga topshirib bo‘lmaydi. Ruhiyat – bu ma’naviyat, bu mentalitet, insonning butun borlig‘i, ichki dunyosi degani. Buni hammagayam ochib bermaslikni maslahat bergan bo‘lardim. Ya’ni haqiqiy mutaxassisga ruhiy muammo bilan boradigan bo‘lsangiz, ular sizga yechim taklif qiladi va bu bitta seansda bo‘lmaydi. Buning uchun siz ishlaysiz. Mutaxassis bilan birgalikda ter to‘kasiz. Unga vaqt, kuch va bilim ajratasiz. Ma’lum bir muddatdan keyin, deylik 3 oy yoki 1 oy, balki 1 yil (o‘rtacha 6 oy) muddatdan keyingina muammolarga haqiqiy yechim topsa bo‘ladi”.