Nyu-Yorkdan Londonga 3,5 soatda: yangi aviatsiya davri boshlanmoqda

Kompaniya portfelida 130 ta samolyot uchun buyurtmalar mavjud bo‘lib, ular orasida American Airlines va United Airlines bilan kelishuvlar ham bor. 2024 yil iyunda yakunlangan Overture Superfactory zavodi yiliga 33 ta samolyot ishlab chiqarish quvvatiga ega.

Ammo bu yerda muhim izohlar ham bor. Aviakompaniyalar bilan shartnomalar majburiy emas va tahlilchilar ularni qat’iy investitsiyadan ko‘ra qiziqish ifodasi sifatida baholamoqda. Boom Supersonic raqobatchilardan ancha oldinda bo‘lsa-da, samolyot namunasidan sertifikatlangan tijoriy laynergacha bo‘lgan yo‘l hali uzoq.

NASA’ning X-59 samolyoti

X-59 samolyoti FAA taqiqining asosiy sababini hal qilish uchun yaratilgan.

Lockheed Martin’ning Skunk Works bo‘limi tomonidan ishlab chiqilgan ushbu samolyot odatiy kuchli “portlash” o‘rniga yengil “shapillash”ga o‘xshash bosim to‘lqini hosil qilishi kerak. Bu uzun burun va maxsus fyuzelyaj shakli hisobiga amalga oshiriladi.

X-59’ning birinchi parvozi 2025 yil 28 oktyabrda bo‘lib o‘tdi. 2026 yil apreliga kelib u to‘qqizta sinov parvozini amalga oshirdi, 13 ming metr balandlikka chiqdi va asta-sekin supertovush tezliklariga yaqinlashdi.

Bu tijoriy samolyot emas, balki tadqiqot apparati. Uning vazifasi FAA uchun kelajak standartlari bo‘yicha ma’lumot to‘plashdir. Agar dastur quruqlik ustida “jim supertovush”ga erishishini isbotlasa, Boom Supersonic kabi kompaniyalar umid qilayotgan marshrutlarning iqtisodiy samaradorligi tasdiqlanadi. Aks holda, butun sohaning iqtisodiy imkoniyatlari keskin qisqaradi.

Hermeus va gipertovushli kelajak

Hermeus esa yanada yuqori maqsadni ko‘zlamoqda — gipertovushli tezlik.

Bu tezlikda Londondan Nyu-Yorkka parvoz taxminan 90 daqiqa, Tokiodan Los-Anjyelesga esa ikki soatdan kam vaqt olishi mumkin.

2026 yil mart oyida FAA Quarterhorse Mk 2.1 apparati uchun maxsus uchish sertifikatini berdi. U hajmi jihatidan F-16 Fighting Falcon qiruvchisiga yaqin bo‘lib, Pratt & Whitney F100 dvigateli bilan jihozlangan.

Biroq Hermeus hali tadqiqot va ishlanmalar bosqichida. Quarterhorse dasturi texnologiya namoyishchisi hisoblanadi, tijoriy mahsulot emas. Kompaniya uzoq muddatda Halcyon yo‘lovchi samolyotini yaratishni rejalashtirmoqda, ammo sertifikatlangan gipertovushli laynergacha bo‘lgan yo‘l o‘n yillab vaqt talab qilishi mumkin.

Bu yerda muhandislik muammolari ancha murakkab: yuqori harorat yuklamalari, dvigatel rejimlari o‘rtasidagi o‘tishlar va uzoq gipertovushli parvozga chidamli materiallar.

Kimlar bu samolyotlarda uchadi?

Bugun sinovdan o‘tayotgan loyihalar zamonaviy keng fyuzelyajli samolyotlarni almashtirish uchun yaratilmagan. Overture atigi 60–80 yo‘lovchi tashiydi — bu Boeing 787 Dreamliner yoki Airbus A350’dan bir necha barobar kam.

Shuning uchun bunday parvozlar ehtimol juda qimmat bo‘ladi va asosan premium segmentga mo‘ljallanadi.

Eng real ssenariy — bu biznes va birinchi klass yo‘lovchilari uchun mo‘ljallangan xizmat. Vaqt tejash yuqori narxni oqlaydigan va kichik sig‘im muammo bo‘lmaydigan yo‘nalishlar asosiy bozorga aylanishi mumkin.

Eng istiqbolli marshrut — Nyu-York va London o‘rtasidagi parvozlar. Bu dunyo aviatsiyasidagi eng daromadli yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Parvoz vaqtining yetti soatdan taxminan uch yarim soatga qisqarishi katta tijoriy ahamiyatga ega.

Shuningdek, Nyu-York—Parij, Boston—London va boshqa shimoliy Atlantika yo‘nalishlari ham tovushdan ham tez uchuvchi yo‘lovchi samolyotlar uchun katta imkoniyat sifatida ko‘rilmoqda.