Venesueladagi dahshatli zilzila: qurbonlar soni 235 kishiga yetdi, yuzlab binolar vayron bo‘lgan

24 iyun kuni kechqurun Venesuela poytaxti Karakasdan taxminan 160 km g‘arbda 7,2 magnitudali kuchli zilzila yuz berdi. Oradan bir daqiqa ham o‘tmay 7,5 magnitudali ikkinchi silkinish sodir bo‘ldi. AQSh Geologiya xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, bu ofat – ushbu davlatda 1900 yildan buyon sodir bo‘lgan eng kuchli zilziladir.

Ushbu ofat yillar davomida iqtisodiy inqirozlar tufayli allaqachon zaiflashgan Venesuelaga qimmatga tushdi. Bu inqirozlar infratuzilmaning katta qismini mo‘rt holatga keltirib qo‘ydi. Poytaxt va uning atrofidagi qirg‘oqbo‘yi hududlarini silkitgan aftershoklar esa qutqaruv ishlarini yanada qiyinlashtirdi, deb yozmoqda Reuters.

Qurbonlar va zarar miqdori

Sog‘liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado payshanba kuni kechqurun tibbiyot markazlariga 235 ga yaqin halok bo‘lganlarning jasadlari olib kelinganini ma’lum qildi. U talafot ko‘rganlarning umumiy sonini ochiqlamadi.

Venesuela Milliy Assambleyasi rahbari Xorxe Rodriges kunning birinchi yarmida 200 kishi vayronlar ostida qolib ketgani, 250 ta bino shikastlangani yoki butunlay vayron bo‘lganini aytgandi. Kamida 1500 kishi jarohatlangan.

Jiddiy zarar ko‘rgan binolar orasida kamida sakkizta shifoxona, Venesuela Qizil Xoch jamiyati shtab-kvartirasi va Fransiya elchixonasi borligi xabar qilingan.

Karakasga tutashgan va poytaxtning bosh aeroporti joylashgan qirg‘oqbo‘yi shtati – La-Guaira eng ko‘p zarar ko‘rgan hududlardan biri bo‘ldi. Ichki ishlar vazirining ma’lum qilishicha, ushbu shtatda 70 000 ga yaqin oila jabr ko‘rgan.

«Bu yer ofat hududiga aylandi», dedi muvaqqat prezident Rodriges. Uning aytishicha, hukumat qutqaruv ishlarini tezlashtirish hamda og‘ir texnikalarni jalb qilish uchun xususiy kompaniyalar bilan hamkorlikda ishlamoqda.

Shtatning ba’zi qismlarida elektr energiyasi tanqisligi saqlanib qolmoqda, Karakas aeroporti esa shikastlangani sababli yopilgan. Terminaldan olingan videolarida shift panellari qulab tushayotgan paytdagi vahimali manzaralar aks etgan.

Favqulodda vaziyatlar xodimlari va ko‘ngillilar tunda ham qulagan binolar orasida qidiruv ishlarini davom ettirdilar. Biroq ba’zi hududlarda aholi rasmiy yordam yetib kelishi kechikayotganini aytdi.

Nashrning yozishicha, La-Guaira shahrida texnikalar yetishmasligi oqibatida ko‘ngillilar vayronalarni faqat qo‘llari bilan qazishga to‘g‘ri kelgan

«Karakas–La-Guaira avtomagistrali bo‘ylab tinch aholi qirg‘oq tomon suv, oziq-ovqat va dori-darmon tashib, dastlabki qutqaruv harakatlaridan ortib ketgan ofat miqyosiga qarshi yordamga kelishdi», deya voqealarni tasvirlaydi guvohlar.

Episentr yaqinida – Karabobo shtatining dengiz bo‘yidagi Moron shaharchasida uylar vayron bo‘lgan, aholi esa suv va elektr energiyasiz qolgan.

Morondagi shikastlangan turar joy majmuasida yashovchi 200 ga yaqin oila ko‘rpacha, televizor va kir yuvish mashinalari kabi qutqarib qolish mumkin bo‘lgan buyumlarini yig‘ishtirib olishmoqda. Ayrimlar qarindoshlarinikida qolishni rejalashtirayotgan bo‘lsa, boshqalari hukumat tomonidan boshpanalar ochilishini kutishmoqda.

Zilzilalar rasmiy bayram kunida sodir bo‘lgani sababli ko‘plab venesuelaliklar uyda edilar. Karakas va uning yaqinidagi qirg‘oqbo‘yi aholi punktlarida inshootlar tebranib yoki qulab tushayotganda, aholi silkinayotgan binolardan ko‘chalarga otilishdi.

"Pastga tushganimizda, manzara xuddi dahshatli filmga o‘xshardi", dedi karakaslik Mariya Alehandra.

Bedarak yo‘qolganlar

AQSh Geologiya xizmatining prognoz modellashtirish natijalari qurbonlar soni minglab odamlarga yetishi ehtimolini haqida aytgandi. Shuningdek, qurbonlar sonining 10 000 dan oshishi mumkin bo‘lgan salmoqli ehtimoli ham mavjud.

Reutersʼning yozishicha, bedarak yo‘qolganlarni kuzatish uchun yaratilgan va muxolifat yetakchilari tomonidan ulashilgan veb-saytda hozirgacha 46 mingdan ortiq odam hisobga olinmagan (bedarak ketgan) sifatida ro‘yxatga olingan. Ammo ushbu xabarlar rasman va mustaqil ravishda ham tasdiqlanmagan.

«Bu mening hayotimda his qilgan eng kuchli zilzilam bo‘ldi”, dedi BBC Mundo jurnalisti Nikol Kolster. Los-Palos-Grandesdagi ko‘p qavatli uylardan yashovchi Kolster shunday deydi: «U shunchalik kuchli ediki, bino ustimga qulab tushadi deb o‘yladim».

Xabarlarga ko‘ra, zilzila kuchini yuzlab kilometr uzoqlikda joylashgan kolumbiyaliklar ham his qilishgan.

Xalqaro yordam

Siyosiy qatag‘onlar, iqtisodiy inqiroz va diplomatik bosimlar girdobida o‘nlab yillar davomida xalqaro izolyatsiyada bo‘lgan Venesuelaga, hatto unga qarshi bo‘lgan ba’zi davlatlar ham yordam berishga va’da berishdi.

Rodriges yaqin orada xalqaro qutqaruv guruhlari kelishi kutilayotganini aytdi. Shuningdek, u AQSh prezidenti Donald Tramp hamda Rossiya prezidenti Vladimir Putin kabi yetakchilarga minnatdorchilik bildirdi.

Delsi Rodriges shuningdek, AQSh, Dominikan, El-Salvador, Meksika va Qatardan yordam yuborilayotganini aytdi.

Rasmiy Vashington sanksiyalarni yumshatishga kirishdi: zilzila oqibatlarini bartaraf etishga oid moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishga ruxsat berdi.

Prezident Tramp Amerika Qo‘shma Shtatlari "yordam berishga tayyor, xohishli va bunga qodir", dedi.

«Venesuelaning buyuk xalqiga yaqinda yopirilgan ikkita yirik zilzila ham ko‘lam jihatidan ulkan bo‘lib, dahshatli darajada ko‘p o‘limga olib keldi», deb yozdi Tramp.

AQSh Davlat kotibi Marko Rubio esa Vashington qutqaruv guruhlarini jo‘natishini, Pentagon esa logistika masalalarida ko‘maklashib, Karakasning shikastlangan aeroportini qo‘llab-quvvatlashini aytdi. BBCga ko‘ra, AQSh hukumati Venesuelaga 150 million dollar yordam ajratgan.

BMTning gumanitar masalalar bo‘yicha rahbari Tom Fletcher tashkilot xalqaro qutqaruv guruhlarini muvofiqlashtirayotganini hamda ushbu mamlakatda „ulkan jamoaviy sa’y-harakatlar« talab etilishini ta’kidladi.

SpaceX kompaniyasining Starlink tarmog‘i jabrlangan hududlardagi yangi va mavjud mijozlar uchun 25 iyulgacha bepul xizmat ko‘rsatishini bildirdi. Shuningdek, AQSh kompaniyasi aloqani tiklashga yordam berish uchun eng ko‘p zarar ko‘rgan zonalarga terminallarni joylashtirish ustida ishlayotganini ma’lum qildi.

Mamlakat iqtisodiyoti uchun hayotiy ahamiyatga ega bo‘lgan neft sektorida xorijiy energetika kompaniyalari o‘z faoliyatlarida jiddiy uzilishlar bo‘lmaganini va neft infratuzilmasiga deyarli zarar yetmaganini bildirishdi.