23 yillik tarixiy tashrif. Gurjiston bilan aloqalarning yaxshilanishi nega muhim?

Munosabatlarning qayta tiklanishi 2017 yil sentabr oyida BMT Bosh assambleyasi doirasida Shavkat Mirziyoyev va Gurjiston bosh vaziri Georgiy Kvirikashvili o‘rtasidagi uchrashuvdan boshlandi. Bu iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha Hukumatlararo komissiya ishini qayta tiklashga (2018 yilda Tbilisida 8-yig‘ilish) va 2019 yilda to‘g‘ridan to‘g‘ri aviaqatnovlarni yo‘lga qo‘yishga turtki berdi. 2022 yilning iyul oyida Gurjiston bosh vaziri Irakliy Garibashvili rasmiy tashrif bilan O‘zbekistonga keldi. Shavkat Mirziyoyev bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvda savdo-sotiq, transport va logistika masalalari muhokama qilindi. Xususan, O‘zbekistondan yuklarni tashishda Gurjistonning tranzit salohiyati — Poti va Batumi portlaridan foydalanish masalasi alohida ko‘rib chiqildi. 2023 yilning aprel oyida Toshkentda hukumatlararo komissiyaning to‘qqizinchi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Shu yilning iyul oyida esa O‘zbekiston bosh vaziri Abdulla Aripov Gurjistonga tashrif buyurdi. 2025 yilning mart oyida Gurjiston bosh vaziri Irakliy Kobaxidze rasmiy tashrif bilan O‘zbekistonga keldi. 

Umuman olganda, 2017-2025 yillarda ikki mamlakat o‘rtasidagi tovar aylanmasi 3 barobarga — 89 mln dollardan 270 mln dollarga oshdi. Bunda eksport hajmi 77,2 mln dollarni, import hajmi esa 190,4 mln dollarni tashkil etadi. Hozirgi kunda O‘zbekistonda Gurjiston kapitali ishtirokidagi 100 ga yaqin korxona faoliyat ko‘rsatayotgan bo‘lsa, Gurjistonda 140 dan ortiq o‘zbek kompaniyalari ro‘yxatga olingan.

2026 yilning 2-3 iyul kunlari Shavkat Mirziyoyevning Gurjistonga davlat tashrifi ikki tomonlama munosabatlarni yangi bosqichga olib chiqdi. Gurjistonda O‘zbekiston elchixonasini ta’sis etish qarori qabul qilindi. Tbilisidagi bog‘ga Alisher Navoiy nomi beriladi. Tomonlar o‘zaro tovar ayirboshlash hajmini 1 milliard dollarga yetkazish maqsadini belgiladi. Shuningdek, o‘zaro munosabatlar strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi.

Gurjistonning O‘zbekiston uchun ahamiyati

Okeanlarga to‘g‘ridan to‘g‘ri chiqish imkoniga ega bo‘lmagan, ya’ni “ikki karra berk” davlat bo‘lgan O‘zbekiston uchun eksport-import yo‘laklarini diversifikatsiya qilish milliy xavfsizlik va iqtisodiy suverenitetning fundamental asosi hisoblanadi. Ushbu kontekstda Gurjiston shunchaki savdo sherik emas, balki O‘zbekistonning Yevropa va jahon bozorlariga chiqishidagi eng muhim tranzit habi va dengiz darvozasi sifatida namoyon bo‘lyapti. Xususan, O‘zbekiston tovarlari Turkmaniston yoki Qozog‘iston orqali Kaspiy dengiziga, u yerdan Ozarboyjon va Gruziya orqali Qora dengizdagi Poti va Batumi portlariga yetib boradi. Ushbu transport yo‘lagi Markaziy Osiyo mahsulotlarini jahon bozoriga qisqa vaqt va xavfsiz sharoitda olib chiqish imkonini beradi.

Global geosiyosiy taranglik va mintaqadagi an’anaviy tranzit davlatlariga nisbatan kiritilayotgan iqtisodiy sanksiyalar fonida faqat bitta marshrutga (masalan, shimoliy yo‘lakka) qaram bo‘lib qolish milliy iqtisodiyot uchun katta xavf tug‘diradi. Gurjiston yo‘nalishining faol ishlashi xalqaro savdoda uzilishlar bo‘lmasligi, korxonalarning eksport salohiyati tushib ketmasligi va valuta tushumlarining barqarorligini ta’minlaydi.

Logistika zanjirlarining uzluksizligi va tranzit jarayonlarining soddalashishi to‘g‘ridan to‘g‘ri savdo qilinayotgan tovarlar tannarxiga ta’sir qiladi. Gurjiston bilan transport tariflari va bojxona yig‘imlari bo‘yicha qulay kelishuvlarga erishish eksport qilinayotgan tovarlarning Yevropa bozoridagi raqobatbardoshligini oshiradi. Shuningdek, qulay logistika ichki bozorga kirib kelayotgan import tovarlari narxini barqaror saqlash orqali inflatsiya bosimini jilovlashga ham yordam beradi.