23 yillik tarixiy taşrif. Gurjiston bilan aloqalarning yaxşilanişi nega muhim?

Munosabatlarning qayta tiklanişi 2017 yil sentabr oyida BMT Boş assambleyasi doirasida Şavkat Mirziyoyev va Gurjiston boş vaziri Georgiy Kvirikaşvili örtasidagi uçraşuvdan boşlandi. Bu iqtisodiy hamkorlik böyiça Hukumatlararo komissiya işini qayta tiklaşga (2018 yilda Tbilisida 8-yiğiliş) va 2019 yilda töğridan töğri aviaqatnovlarni yölga qöyişga turtki berdi. 2022 yilning iyul oyida Gurjiston boş vaziri Irakliy Garibaşvili rasmiy taşrif bilan Özbekistonga keldi. Şavkat Mirziyoyev bilan bölib ötgan uçraşuvda savdo-sotiq, transport va logistika masalalari muhokama qilindi. Xususan, Özbekistondan yuklarni taşişda Gurjistonning tranzit salohiyati — Poti va Batumi portlaridan foydalaniş masalasi alohida körib çiqildi. 2023 yilning aprel oyida Toşkentda hukumatlararo komissiyaning töqqizinçi yiğilişi bölib ötdi. Şu yilning iyul oyida esa Özbekiston boş vaziri Abdulla Aripov Gurjistonga taşrif buyurdi. 2025 yilning mart oyida Gurjiston boş vaziri Irakliy Kobaxidze rasmiy taşrif bilan Özbekistonga keldi. 

Umuman olganda, 2017-2025 yillarda ikki mamlakat örtasidagi tovar aylanmasi 3 barobarga — 89 mln dollardan 270 mln dollarga oşdi. Bunda eksport hajmi 77,2 mln dollarni, import hajmi esa 190,4 mln dollarni taşkil etadi. Hozirgi kunda Özbekistonda Gurjiston kapitali iştirokidagi 100 ga yaqin korxona faoliyat körsatayotgan bölsa, Gurjistonda 140 dan ortiq özbek kompaniyalari röyxatga olingan.

2026 yilning 2-3 iyul kunlari Şavkat Mirziyoyevning Gurjistonga davlat taşrifi ikki tomonlama munosabatlarni yangi bosqiçga olib çiqdi. Gurjistonda Özbekiston elçixonasini ta’sis etiş qarori qabul qilindi. Tbilisidagi boğga Alişer Navoiy nomi beriladi. Tomonlar özaro tovar ayirboşlaş hajmini 1 milliard dollarga yetkaziş maqsadini belgiladi. Şuningdek, özaro munosabatlar strategik şeriklik darajasiga kötarildi.

Gurjistonning Özbekiston uçun ahamiyati

Okeanlarga töğridan töğri çiqiş imkoniga ega bölmagan, ya’ni “ikki karra berk” davlat bölgan Özbekiston uçun eksport-import yölaklarini diversifikatsiya qiliş milliy xavfsizlik va iqtisodiy suverenitetning fundamental asosi hisoblanadi. Uşbu kontekstda Gurjiston şunçaki savdo şerik emas, balki Özbekistonning Yevropa va jahon bozorlariga çiqişidagi eng muhim tranzit habi va dengiz darvozasi sifatida namoyon bölyapti. Xususan, Özbekiston tovarlari Turkmaniston yoki Qozoğiston orqali Kaspiy dengiziga, u yerdan Ozarboyjon va Gruziya orqali Qora dengizdagi Poti va Batumi portlariga yetib boradi. Uşbu transport yölagi Markaziy Osiyo mahsulotlarini jahon bozoriga qisqa vaqt va xavfsiz şaroitda olib çiqiş imkonini beradi.

Global geosiyosiy taranglik va mintaqadagi an’anaviy tranzit davlatlariga nisbatan kiritilayotgan iqtisodiy sanksiyalar fonida faqat bitta marşrutga (masalan, şimoliy yölakka) qaram bölib qoliş milliy iqtisodiyot uçun katta xavf tuğdiradi. Gurjiston yönalişining faol işlaşi xalqaro savdoda uzilişlar bölmasligi, korxonalarning eksport salohiyati tuşib ketmasligi va valuta tuşumlarining barqarorligini ta’minlaydi.

Logistika zanjirlarining uzluksizligi va tranzit jarayonlarining soddalaşişi töğridan töğri savdo qilinayotgan tovarlar tannarxiga ta’sir qiladi. Gurjiston bilan transport tariflari va bojxona yiğimlari böyiça qulay kelişuvlarga erişiş eksport qilinayotgan tovarlarning Yevropa bozoridagi raqobatbardoşligini oşiradi. Şuningdek, qulay logistika içki bozorga kirib kelayotgan import tovarlari narxini barqaror saqlaş orqali inflatsiya bosimini jilovlaşga ham yordam beradi.