Bu yilgi avgust oyida o‘rtacha oylik harorat ko‘p yillik o‘rtacha qiymatlarga yaqin bo‘lishi kutilmoqda.
O‘zgidrometga ko‘ra, oy quruq va biroz issiq ob-havo bilan boshlanadi. 1–2 avgust kunlari havo harorati +38…+41 darajaga, janubda va cho‘l hududlarda +42…+43 darajaga yetadi.
Keyinchalik harorat foni 3–5 darajaga pasayadi va havo harorati asosan +33…+38 daraja atrofida, ba’zi joylarda +40 darajagacha bo‘lishi kutilmoqda.
Oy oxiriga borib O‘zbekiston hududiga salqin havo kirib kelishi va harorat asta-sekin +25…+30 darajagacha pasayishi mumkin.
Avgustning birinchi yarmida harorat kechalari +24…+27 daraja, ikkinchi yarmida +17…+22 daraja, oy oxiriga borib +12…+15 darajagacha pasayadi.
Oylik yog‘ingarchilik miqdori me’yordan ko‘p, ba’zi joylarda me’yor atrofida bo‘lishi taxmin qilinmoqda. Ammo avgust oyida oylik yog‘ingarchilik me’yori juda kamligini unutmaslik kerak, deydi sinoptiklar.
Oyning ikkinchi yarmida ayrim kunlarda, asosan, jadalligi biroz bo‘lgan qisqa muddatli yomg‘irlar yog‘ishi mumkin.
O‘tgan avgust oylari qanday bo‘lgan?
Odatda, avgust oyida harorat foni asta-sekin pasaya boshlaydi. O‘zbekiston hududi bo‘yicha avgust oyining o‘rtacha oylik harorati iyul oyiga nisbatan 1,5−2,5 darajaga past bo‘ladi.
Yilning ko‘p oylari singari, avgust oyi ham nisbatan iqlim o‘zgarishi ta’siri ostida bo‘ladi. 1991−2020 yillar va 1961−1990 yillar uchun avgust oyidagi o‘rtacha oylik harorat farqi 1,2−1,5 darajani tashkil etgan.
Respublika hududining katta qismida o‘rtacha maksimal harorat +35…+37 darajani, janubda va cho‘l hududlarda +38…+40 darajani tashkil etadi. Issiq ob-havoning eng yuqori cho‘qqisida deyarli har yili +38…+39 darajaga, janubda va cho‘l hududlarda esa ba’zi joylarda +41…+43 darajaga yetadi.
Kuzatuvlarning barcha yillari uchun avgust oylarining maksimal havo harorati mutlaq rekordi +41…+43 darajani, shimolda, janubda va cho‘l hududlarda +44…+47 darajani tashkil etadi.
So‘nggi yillarda avgust oyining harorat tartibiga global isish sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatmoqda. Yillararo kuchli o‘zgaruvchanlik fonida havoning o‘rtacha oylik harorati ko‘tarilish tendensiyasi kuzatilmoqda.
1961−1990 yillar va 1991−2020 yillar uchun avgust oyidagi o‘rtacha oylik harorat farqi +1,2…+1,5 darajani tashkil etadi.
Avgust iyul oyidagidek jazirama bo‘lmasa-da, baribir anchagina issiq oy hisoblanadi. Yozgi issiq pasayishi ko‘rsatkichi havo harorati +40 daraja va undan yuqori bo‘ladigan kunlar sonining sezilarli darajada kamayishidir.
O‘rtacha hisobda bu ko‘rsatkich hududlarning katta qismida 1−3 kunni, eng chekka janubda va cho‘l hududlarda esa 4 kundan 8 kungacha bo‘lgan muddatni tashkil etadi. Samarqand viloyati va Farg‘ona vodiysida esa bunday issiq kunlar juda kamdan kam hollarda – 5−10 yilda bir marta kuzatiladi.
Avgust oyi oxiriga borib, odatda, kuz yaqinlashayotgani sezila boshlanadi. Nisbatan salqin havo oqimlari kirib kelishi ko‘payadi. Ayrim yillarda avgust oyida salqin havoning kirib kelishi hisobiga O‘zbekiston hududi bo‘yicha kunduzgi harorat 22−27 darajagacha pasaygan.
Avgust O‘zbekistonda yilning eng qurg‘oqchil oyi hisoblanadi. Yomg‘irlar juda kam yog‘adi – tekislik hududlarning katta qismida o‘rtacha 1 kundan 3 kungacha biroz yomg‘ir yog‘ishi kuzatilishi mumkin, o‘rtacha oylik yog‘ingarchilik miqdori esa 1−2 millimetrdan, Farg‘ona vodiysida esa 3−5 millimetrdan ko‘p bo‘lmaydi. Janubda va cho‘l hududlarda avgust oyida yomg‘ir har yili ham kuzatilmaydi.
Tog‘oldi va tog‘li hududlarda yomg‘ir tez-tez yog‘adi va o‘rtacha oylik yog‘ingarchilik miqdori ayrim joylarda 12−15 millimetrni, Farg‘ona viloyati tog‘larida hamda Toshkent viloyatining yuqori tog‘li hududlarida esa 20−22 millimetrni tashkil etadi.
Bu eng qurg‘oqchil oyda respublikaning ayrim hududlarida jadalligi kuchli bo‘lgan jala yomg‘irlar yog‘ishi kuzatilishi ehtimoldan xoli emas. Masalan, 2020 yil avgust oyi oxirida O‘zbekistonning markaziy viloyatlarida kuchli jala yomg‘irlar yog‘gan va uning bir kecha-kunduzda yog‘gan yog‘ingarchilik miqdori 10−34 millimetrni tashkil etgan.
2020 yil 26 avgust kuni Toshkentda 17 millimetr yog‘ingarchilik kuzatilgan (oylik me’yor 2 mm bo‘lganda) − bu avgust oyida bir kecha-kunduzlik yog‘ingarchilik miqdori bo‘yicha mutlaq rekorddir. 2023 yil avgust oyida yog‘ingarchilik yog‘ishi tavsifi bo‘yicha g‘ayritabiiy bo‘lgan. Uzoq muddatli quruq va issiq ob-havodan so‘ng, 27−31 avgust kunlari O‘zbekistonning barcha hududlari bo‘yicha vaqti-vaqti bilan yomg‘ir yog‘di.
Ba’zi joylarda yomg‘ir kuchli − bir kecha-kunduzda, aniqrog‘i bir necha soat ichida yog‘ingarchilik miqdori avgust oyidagi oylik me’yordan bir necha marta ko‘p bo‘ldi. Respublikaning ayrim hududlarida bir kecha-kunduzlik yog‘ingarchilik miqdorining tarixiy maksimumlari yangilandi.
Eng esda qoladigan rekordlar Sariosiyo meteostansiyasi (Surxondaryo viloyati tog‘ oldi) hududida kuzatilgan bo‘lib, bunda oylik me’yor 0,4 millimetr bo‘lganda 3 soat 10 daqiqada 35 millimetr va Qo‘qon meteostansiyasi hududida oylik me’yor 5 millimetr bo‘lganda 20 daqiqada 35 millimetr yomg‘ir yog‘gan.
