AQSh Mudofaa vazirligi Yevropadagi amerikalik harbiy kontingentni joylashtirish masalasini rasman qayta ko‘rib chiqishga kirishdi. Bu haqda Pentagon rahbari Pit Hegset iyun oyida Bryusselda bo‘lib o‘tgan NATO mudofaa vazirlari yig‘inida ma’lum qilgan rejalar ijrosi doirasida amalga oshirilmoqda.
Pentagon rahbarining siyosiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Elbrij Kolbining ma’lum qilishicha, mazkur tahlildan ko‘zlangan asosiy maqsad Yevropa davlatlari o‘zining an’anaviy qurol-yarog‘lari orqali qit’a xavfsizligi uchun asosiy mas’uliyatni o‘z zimmasiga oladigan yangi modelni shakllantirishdan iborat.
Uning ta’kidlashicha, bu yondashuv NATOni «NATO 3.0» deb ataluvchi yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda. Yangi konsepsiya alyansning harbiy salohiyatini mustahkamlash, shuningdek, AQShga bir vaqtning o‘zida turli mintaqalardagi xavfsizlik vazifalarini bajarish imkonini yaratishi lozim.
Kolbi qayta ko‘rib chiqish jarayoni AQShning 2025 yilgi Milliy xavfsizlik strategiyasi va 2026 yilgi Milliy mudofaa strategiyasiga asoslanishini bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Pentagon geosiyosiy vaziyat va harbiy tahlillarga tayangan holda bir nechta ehtimoliy ssenariylarni ishlab chiqadi.
So‘nggi yillarda AQSh prezidenti Donald Tramp va mudofaa vaziri Pit Hegset NATOning Yevropa a’zolarini mudofaa xarajatlarini oshirishga chaqirib kelmoqda. Ular ko‘p marotaba Yevropa davlatlari xavfsizlik masalasida AQShga ortiqcha tayanib qolganini tanqid qilgan.
2025 yil iyun oyida Haagada o‘tgan NATO sammitida a’zo davlatlar 2035 yilga qadar mudofaa xarajatlarini YaIMning kamida 3,5 foiziga yetkazish, shuningdek, mudofaa bilan bog‘liq qo‘shimcha ehtiyojlar uchun yana 1,5 foiz mablag‘ ajratishga kelishib olgan edi. Bu avvalgi 2 foizlik maqsadli ko‘rsatkichdan ancha yuqori hisoblanadi.
Shuningdek, NATOning Yevropadagi Birlashgan qurolli kuchlari qo‘mondoni, AQSh Harbiy-havo kuchlari generali Aleksus Grinkevich ham Yevropa davlatlari o‘z harbiy imkoniyatlarini oshirishi bilan uzoq muddatli istiqbolda AQSh qo‘shinlarining bir qismi dunyoning boshqa mintaqalariga ko‘chirilishi mumkinligini bildirgan.
