Hafta davomida FIFA prezidenti Janni Infantino futbol bo‘yicha jahon chempionatini o‘tkazish huquqini Trampning qudasiga sotishga urinib, muvaffaqiyatsizlika uchradi, Zelenskiy va Netanyahu Vashingtondagi dafn marosimiga borib, o‘z dardini aytib keldi, Ukraina Rossiyada topib olgan oson nishon - WB obmorlariga dron uchirishni davom ettirdi. Quyida haftaning shu va boshqa ba’zi voqealarini yodga olamiz.
Vashingtondagi uchrashuvlar
Hafta davomida Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy va Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu Amerikaga borib Donald Tramp bilan uchrashdi. Ular rasmiyatchilik uchun har ikki davlatga do‘st ekanini aytgan senator Gremning dafn marosimida ishtirok etishga borganini aytdi, lekin bahonada Tramp bilan gaplashib kelishdi.
Zelenskiy Trampdan qishda Ukraina energetikasini Rossiya zarbalaridan himoya qilish uchun Patriot raketalari so‘radi. Tramp avvalroq Zelenskiy bilan uchrashuvda Amerika Ukrainaga Patriot havo hujumidan mudofaa tizimlari uchun raketa ishlab chiqarish litsenziyalari taqdim etishini aytgandi. Lekin Trampning fikri o‘zgarib qoldi. U birdaniga «bu qurollarni bizga qarshi ishlatishsa-chi» deb qoldi. Zelenskiy hech bo‘lmasa qishda Ukrainani himoya qilish uchun yetarli raketa so‘ragan, lekin rad javobini olgan ko‘rinadi.
Netanyahu Tramp ikkinchi muddatiga kirishganidan keyin «u bilan eng ko‘p uchrashgan siyosatchi ekanini» ta’kidlab aytdi. Ya’ni, shunchaki uchrashishning o‘zi muhim edi Isroil bosh vaziri uchun. Aytgancha, Netanyahu sentyabrda Nyu-Yorkda o‘tadigan BMT yig‘ilishiga ham borishini anons qildi. Nyu-York hokimi Mamdani Netanyahuni harbiy jinoyatchi deb atab, federal kuchlarni uni hibsga olishga chaqirgan. Shu sabab Netanyahuning Nyu-Yorkka tashrifi atrofida katta intriga yuzaga kelmoqda.
Ispaniyada migrantlar bosqini
Haftaning eng shov-shuvli voqeasi Marokash tomondan Ispaniya chegarasini minglab odamlar buzib kirgani bo‘ldi. Seuta shahriga Afrika davlatidan 3 ming atrofida noqonuniy muhojirlar bostirib kirgan. Iyul oyi boshida Ispaniyada noqonuniy migrantlarni osonlashtirilgan tarzda qaytarib yuborish tartibi bekor qilingandi. Hukumatning fikricha, mafiya va jinoiy tashkilotlar bu qarordan o‘z manfaati uchun foydalanishi migratsiya oqimini kuchaytirgan.
Voqea joyidagi jurnalistlarning yozishicha, Ispaniya chegarasi ochiq qolgani haqida eshitgach, marokashliklar ham Seutaga kirishga oshiqqan. Odamlar oddiy puflanadigan qayiqda Ispaniya sohillariga yetib kelgan, keyin chegarani buzib kirgan. Dengizda 9 kishining jasadi topilgan, tiqilinchda kamida 60 kishi halok bo‘lgan.
Seutadagi xaos sabab Italiya Ispaniya bilan Shengen tartibini vaqtincha to‘xtatib, dengiz va havo chegaralarini yopdi. Ispaniya hukumati vaziyat jiddiylashgach, armiyani jalb qilishga majbur bo‘ldi. Ana shunaqa, farovon davlat bo‘lish ham oson emas, har kuni minglab chaqirilmagan mehmonlar bilan kurashishga to‘g‘ri keladi...
WB’ga hujum
Ukraina Rossiyada o‘zi uchun oson nishon topib oldi. Wildberries marketpleysining butun mamlakatdagi omborlari dron zarbasiga uchrashda davom etmoqda. Kompaniya o‘z ob’yektlarini mustaqil himoya qila olmasligi sabab Ukraina dronlariga qarshi hech nima qila olmayapti. Omborlarda mahsulotlari yonib ketgan tadbirkorlar hamon hech qanday yordam olgani yo‘q. Biznes rahbari Tatyana Kim tez orada hukumat bilan birga yordam dasturi ishlab chiqilishini ma’lum qildi. Yordam katta ehtimol kompaniyaga soliq yengilligi berilishi ko‘rinishida bo‘lishi kutilmoqda.
Urushning beshinchi yili ketmoqda. Aynan WB omborlariga zarbadan keyin Rossiya jamiyati urushni chindan his qila boshladi. Ukraina bu hujumlarni «Rossiyani tinchlikka undash operatsiyalari» doirasida amalga oshirmoqda.
Infantino JChni sotmoqchi
FIFA prezidenti Janni Infantino butun futbol jamoatchiligiga qarshi borishda davom etmoqda. Mundial vaqtida amerikalik futbolchining qizil kartochkasini bekor qildirgan mulozim avvaliga jahon chempionati ishtirokchilari sonini yanada oshirish haqida gapira boshladi. Keyin mundialni o‘tkazish huquqini xususiy shirkatlarga berish taklifini ilgari surdi. Bu taklifni qo‘llaydigan FIFA a’zolariga 40 million dollardan pul taklif qildi. Ya’ni, davlatlarni o‘z qarorini qo‘llash uchun sotib olmoqchi ekanini ochiqchasiga aytdi.
Infantinoning bu qilig‘i UEFAda qattiq norozilik uyg‘otdi, Yevropa futbol ittifoqi bunga qarshi chiqdi. Infantino JCh o‘tkazish huquqini Joshua Kushner degan tadbirkor shirkatiga sotmoqchi edi. Tanish familiya, shundaymi? Ha, bu Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasiga tegishli korxona. Ana shunaqa, Infantino Trampga bejizga tilyog‘lamalik qilib yurgani yo‘q, u shaxsiy uchrashuvlar vaqtida ana shunaqa katta pullar haqida gapirib yurgan.
Lekin UEFAning noroziligidan keyin bu ish bekor bo‘ldi. Orada Infantinoning yordamchisi norozilik o‘laroq ishdan ketdi. Xullas, Janni Infantino FIFA rahbarligidan ketish uchun hamma ishni qilib bo‘ldi. UEFA dunyo futbolidagi eng hurmatli tashkilot ekani inobatga olinsa, ovrupoliklar pultopar Infantinoni ketkizmaguncha tinchimaydigan ko‘rinadi.
«Hamas qurollar tashlaydi»
Donald Trampning aytishicha, tinchlik kengashi Hamas bilan harakat qurollarni tashlash bo‘yicha kelishuvga erishgan. Harakat vakillari ham buni tasdiqlagan. Lekin ular avval Isroil G‘azodan chiqib ketsin, biz keyin qurollarni tashlaymiz, demoqda. Hamaschilar qurollar Isroil qo‘lida qolishini istamaydi, ular og‘ir qurollar Falastin muxtoriyati nazoratida bo‘lishini istamoqda.
Netanyahuning Amerikaga tashrifi vaqtida shu masala ham muhokama qilingan bo‘lsa kerak. Amerikalik mulozimlarning aytishicha, Netanyahu bu kelishuvga xalaqit beradigan bo‘lsa, Trampni qattiq xafa qilgan bo‘ladi.
Men bu yerda bir narsaga tushunmayapman. Shuncha katta Amerika 10 oy ichida nahotki kichik bir guruhdan qurollarni tortib ololmasa? O‘zi bu guruhda qurol qoldimi? Qolgan bo‘lsa, Isroil shuncha vaqt kirib odamlarni o‘ldirgan vaqtda bu qurollar nega ishlatilmadi? Bu borada har ikki tomonga ham savollar juda ko‘p.
Bessent «qo‘lga tushdi»
Amerikadagi hukumat yig‘ilishi vaqtida jurnalistlar qiziq narsani payqab qolishdi. Reuters fotosuratchilari Amerika moliya vaziri Bessantning bloknotini suratga olishdi. Unda «Ishlar ro‘yxati: 50-10 milliard dollarga yapon iyenasi sotib olish» deb yozilgan. Bu yozuv Amerika 15 yil deganda ilk marta yapon valyutasi kursiga aralashishini bildirardi. Shunday bo‘lib chiqdi ham. Jurnalistlar Nyu York markaziy banki Amerika moliya vazirligi nomidan iyena sotib olish uchun yevro sotgani haqida yozishdi.
Buni Amerika ittifoqchisining valyutasini qo‘llab-quvvatlamoqda, deb tushunish kerak emas. Iyena kursi tushib ketishi o‘zaro savdo aylanmasida Yaponiyaga ustunlik beradi va bu Amerika uchun yaxshi emas. Agar yaponlar valyutasi kursini o‘zi mustahkamlaydigan bo‘lsa, mamlakat bir qism obligatsiyalarini sotishga majbur bo‘lardi. Bu ham AQSh foydasiga ishlamaydi. Ma’lumot uchun, Amerika moliya vazirligi oxirgi marta 2011 yil dahshatli yer silkinishidan keyin iyena kursiga aralashgan edi.
Hafta iqtibosi
AQSh prezidentligiga sobiq nomzod Kamala Harris navbatdagi marta Erondagi urushga qarshi chiqdi. «Kongress ma’qullasa ham Erondagi urushni boshlamagan bo‘lardim. Chunki bunda Amerika manfaatlari uchun hech narsa yo‘q», dedi Harris. Avvalroq demokrat Isroil va Amerikaning Eronda boshlagan urushidan «faqat Rossiya yutganini» aytgandi.
