Dunyo bo‘ylab tadqiqotchilar global haroratning ko‘tarilishi davom etayotganini ta’kidlamoqda. 2026-yilda bir qator mamlakatlarda harorat rekordlari yangilandi. Ekstremal issiqlik Rossiyaning Arktika mintaqasida ham kuzatildi.

Rossiya Arktika zonasidagi Olenyok qishlog‘ida joylashgan meteostansiya ma’lumotlariga ko‘ra, iyul oxiri va avgust boshlarida havo harorati muntazam ravishda +30 daraja atrofida bo‘lgan.

1-avgust kuni Olenyokda harorat +32,7 darajaga yetgan. Bu mazkur hudud uchun belgilangan iqlim me’yoridan taxminan 10 daraja yuqori.

Shunga qaramay, bu Olenyok tarixidagi mutlaq harorat rekordi emas. U yerdagi eng yuqori ko‘rsatkich 1936-yil iyulida qayd etilgan bo‘lib, o‘shanda havo harorati +35,7 darajaga chiqqan.

Avgust oyi rekordi yangilandi

Qutb doirasidan biroz janubda joylashgan Shelagonsi meteorologiya stansiyasida esa 1-avgust kuni +33,9 daraja harorat qayd etilgan.

Bu stansiya uchun avgust oyidagi yangi rekord hisoblanadi. Qayd etilgan harorat iqlim me’yoridan 9,3 daraja yuqori bo‘lgan.

Biroq Shelagonsida ham mutlaq rekord hali yangilanmagan. 2011-yil 15-iyul kuni bu yerda havo harorati +35,5 darajaga yetgan edi.

Nega Arktika tezroq isimoqda?

Meteorolog Alan Jerardning ta’kidlashicha, Arktikadagi harorat sayyoraning qolgan qismiga nisbatan ancha tez ko‘tarilmoqda.

Bu jarayonda Arktika muzlarining erishi muhim rol o‘ynaydi. Muz va qor quyosh nurlarining katta qismini qayta aks ettiradi. Muz maydoni qisqarganda esa qorong‘iroq okean yuzasi ochilib, quyosh energiyasini ko‘proq yuta boshlaydi.

Natijada okean suvi ko‘proq isiydi va bu o‘z navbatida dengiz muzlarining yanada tez erishiga olib keladi. Ya’ni isish va muzlarning yo‘qolishi bir-birini kuchaytiruvchi jarayonga aylanadi.

Iqlimshunoslar bahosiga ko‘ra, Arktika hozir dunyoning boshqa qismiga nisbatan taxminan to‘rt barobar tez isimoqda.

2027-yil yanada issiq bo‘lishi mumkin

Alan Jerard yaqin vaqt ichida haroratning ko‘tarilishi davom etishi mumkinligini ham ta’kidlagan. U buni yaqinlashayotgan El-Nino iqlim hodisasi bilan bog‘lamoqda.

El-Nino global ob-havo jarayonlariga ta’sir ko‘rsatib, ayrim davrlarda sayyorada o‘rtacha haroratning oshishiga hissa qo‘shishi mumkin.

Meteorolog prognozicha, 2027-yil 2026-yilga nisbatan yanada kuchli issiqlik olib kelishi ehtimoli bor.

Arktikada kuzatilayotgan bunday yuqori haroratlar mintaqa iqlimidagi o‘zgarishlarning muhim ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lib, muzliklar va dengiz muzlarining holatiga hamda Arktika ekotizimlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.